امکان سنجی بکارگیری فناوری واقعیت افزوده در سازمان اسناد و کتابخانۀ ملی ایران

مقدس زاده, حسن

doi:10.30484/nastinfo.2026.3957.2370

امکان سنجی بکارگیری فناوری واقعیت افزوده در سازمان اسناد و کتابخانۀ ملی ایران

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده

حسن مقدس زاده

استادیار، گروه پژوهشی مدیریت اطلاعات و سازماندهی دانش، پژوهشکدۀ اسناد، سازمان اسناد و کتابخانۀ ملی ایران، تهران، ایران

10.30484/nastinfo.2026.3957.2370

چکیده

هدف: هدف اصلی پژوهش حاضر امکان‌سنجی به‌کارگیری فناوری واقعیت افزوده در سازمان اسناد و کتابخانۀ ملی ایران بوده است.
روش: این پژوهش به روش رویکرد آمیخته با راهبرد اکتشافی انجام شده است. در این پژوهش ابتدا با مطالعه متون و ادبیات پژوهش متغیرهای اصلی مؤثر در به‍کارگیری فناوری واقعیت افزوده شامل: سیاست‍های سازمانی، نیروی انسانی، زیرساخت‍های فنی و منابع مالی؛ استخراج شد. سپس مصاحبه‌ای نیمه‌ساختار یافته تنظیم شده و از 12 نفر خبره در حوزۀ فناوری واقعیت افزوده مصاحبه انجام شد. در بخش کمی، براساس پرسشنامه مستخرج ازنظرات خبرگان، نگرش کارکنان و کتابداران سازمان اسناد و کتابخانۀ ملی ایران، مورد ارزیابی قرار گرفت.
یافته‌ها: تجزیه وتحلیل داده‌ها نشان داد که سیاست‌های سازمانی در سازمان اسناد و کتابخانۀ ملی ایران برای استفاده از فناوری واقعیت افزوده با میانگین 8.88 درحد متوسط و پایین‌تر از آن قرار داشته است. همچنین در مجموع وضعیت نیروی انسانی در سازمان اسناد و کتابخانۀ ملی ایران برای به‌کارگیری فناوری افزوده در ارائۀ خدمات با کسب میانگین نمرات 13.10 در وضعیت مطلوبی است. ازنظر پاسخ‍گویان با اختصاص میانگین نمرات 20.10 زیرساخت‌های فنی مناسب در سازمان برای به‌کارگیری فناوری افزوده وجود ندارد. همچنین سازمان اسناد و کتابخانۀ ملی ایران ازنظر مالی و بودجه‌بندی با کسب نمره میانگین کل 13.23 از وضعیت مطلوبی برای استفاده از فناوری واقعیت افزوده برخوردار نیست.
نتیجه‌گیری: هرچند به‌نظر می‍رسد از برخی جهات شرایط لازم برای به‌کارگیری فناوری واقعیت افزوده در سازمان اسناد و کتابخانۀ ملی ایران وجود ندارد؛ اما با کمی بازنگری در برنامه‌ها می‍توان از این فناوری استفاده نمود. در برنامه‌های سازمان استفاده از هوش مصنوعی آمده که می‌توان فناوری واقعیت افزوده را در زیرمجموعه این برنامه‌ها جای داد. همچنین می‍توان در برنامه‌های آینده نیز این فناوری و استفاده از آن را لحاظ نمود. سازمان می‌تواند در ارائه این خدمات از فناوری واقعیت افزوده استفاده نماید: آموزش کاربران و کتابداران، برگزاری تورهای مجازی بازدید از کتابخانه، نمایشگاه‌های مجازی، اطلاعات تکمیلی در مورد منابع، راهبری کاربران و راهنمایی بخش‌های سازمان، نمایش سه‌بعدی اشیاء موزه و دسترسی به منابع نادر و نسخ خطی.

کلیدواژه‌ها

موضوعات

فناوری اطلاعات

عنوان مقاله [English]

Feasibility of Using Augmented Reality Technology in the National Library and Archives of Iran

نویسنده [English]

Hassan Moghaddaszadeh

Assistant Professor, Department of Information Management and Knowledge Organization, Research Center for Documents, National Library and Archives of Iran, Tehran. Iran

چکیده [English]

Purpose: The main purpose of this study was to assess the feasibility of using augmented reality technology in the National Library and Archives of Iran.
Method: This study was conducted using a mixed-methods approach with an exploratory strategy. First, through a review of the research literature, the main variables affecting the use of augmented reality technology were identified, including organizational policies, human resources, technical infrastructure, and financial resources. Subsequently, a semi-structured interview protocol was developed, and interviews were conducted with 12 experts in the field of augmented reality technology. In the quantitative phase, the attitudes of the staff and librarians of the National Library and Archives of Iran were assessed using a questionnaire developed based on the experts' opinions.
Findings: The data analysis showed that organizational policies at the National Library and Archives of Iran for the use of augmented reality technology were at a moderate level or below, with a mean score of 8.88. Overall, the status of human resources at the National Library and Archives of Iran was favorable for employing augmented reality technology in service provision, with a mean score of 13.10. According to the respondents, appropriate technical infrastructure for employing augmented reality technology was not available in the organization, as indicated by a mean score of 20.10. Furthermore, the National Library and Archives of Iran did not have a favorable financial and budgeting status for using augmented reality technology, with an overall mean score of 13.23.
Conclusion: Although it appears that the necessary conditions for using augmented reality technology do not exist in some respects at the National Library and Archives of Iran, this technology can be adopted with some revisions to the organization's plans. The organization's plans include the use of artificial intelligence, within which augmented reality technology can be incorporated. This technology and its applications can also be included in plans. The organization can use augmented reality technology to provide services such as training users and librarians, conducting virtual library tours, organizing virtual exhibitions, providing supplementary information about resources, guiding users and directing them to different sections of the organization, displaying three-dimensional museum objects, and providing access to rare resources and manuscripts.

کلیدواژه‌ها [English]

Augmented Reality
Feasibility Study
Needs Assessment
National Library and Archives of Iran

مراجع

دلیلی صالح، ملیحه (1400). مطالعه فناوری واقعیت افزوده در کتابخانه‌های دانشگاه‍های وزارت بهداشت. درمان و آموزش پزشکی. پایان‍نامه دکترا، گروه علم اطلاعات و دانش‌شناسی، دانشگاه پیام نور مرکز مشهد.

دلیلی صالح، ملیحه؛ سلامی، مریم؛ سهیلی، فرامرز و ضیائی، سهیلا. (1400). کاربرد واقعیت افزوده در کتابخانه‌های دانشگاه‍های علوم پزشکی ایران. مجله مدیریت اطلاعات سلامت، 18 (1): 29-47.

علیخانی، پرستو؛ رضایی‍زاده، مرتضی؛ حاجی زین العابدینی، محسن و وحیدی اصل، مجتبی (1397). شناسایی ابعاد تأثیرگذاری فناوری واقعیت افزوده بر خدمات کتابخانه‍ای. پژوهشنامه کتابداری و اطلاع رسانی، 8 (2)، 355- 370.

غلامی، مهسا (1399). نیازسنجی و امکان‍سنجی به‌‍کارگیری فناوری واقعیت افزوده در کتابخانه های عمومی از دیدگاه کتابداران کتابخانه‌های عمومی استان کرمانشاه. پایان‌نامه کارشناسی ارشد، گروه علم اطلاعات و دانش‌شناسی، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه رازی، کرمانشاه.

قنبرپور، سولماز (1393). نیازسنجی و امکان سنجی به ‍کارگیری فناوری واقعیت افزوده در کتابخانه ‍های دانشگاهی: دیدگاه متخصصان شاغل در کتابخانه ‍های مرکزی دانشگاه‍های دولتی شهر تهران. پایان نامه کارشناسی ارشد، گروه علم اطلاعات و دانش شناسی، دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی، دانشگاه شاهد.

مزینانی، محمد و کهن، فرحناز (1399). امکان سنجی و نیازسنجی کاربرد فناوری‍ها در کتابخانه ازجمله واقعیت افزوده در کتابخانۀ ملی ایران برای بهبود خدمات رسانی. فصلنامه تحقیقات جدید در علوم انسانی، 4 (29)، 131- 148.

نصرزاده، فائضه (1403). بررسی کارکردها و کاربردهای فناوری واقعیت افزوده در کتابخانه ‍های عمومی جهان و ارائه پیشنهادات کاربردی برای کتابخانه ‍های عمومی در ایران. پایان نامه کارشناسی ارشد، گروه علم اطلاعات و دانش شناسی، دانشکده روانشناسی و علوم تربیتی، دانشگاه علامه طباطبایی.

References

Adewusi, M. A., Sophia, K., Odekeye, O. T. & Egbowon, S. E. Augmented Reality in the Library Automation: Students’ Perception (2024). Educational Perspective, 10 (1), 199- 210.

Adeyemi, I., Sulaiman, K. A., Abdulsalam, Z. M. & Issa, A. O. (2023). Virtual and Augmented Reality as Predictors of Users’ Intention to Use Lagos State Public Library, Lagos State, Nigeria. The Electronic Library, 41 (5),1-20.

Alikhani, P., Rezaeizadeh, M., Haji Zeinolabedini, M., Vahidi Asl, M. (2018). Identifying the Dimensions of the Impact of Augmented Reality Technology on Library Services. Library and Information Science Research, 8 (2), 355-370 [In Persian].

Avila, S. (2017). Implementing Augmented Reality in Academic Libraries. Public Services Quarterly, 13 (3), 190-199.

Baumgartner-Kiradi, B., Haberler, M. & Zeiller, M. (2018). Potential of Augmented Reality in the Library. In Forum Media Technology and All Around Audio Symposium, 2299, 30-37.

Berryman, D. R. (2012). Augmented Reality: A Review. Medical Reference Services Quarterly, 31 (2), 212-218.

Dalili-Saleh, M. (2021). Study of Augmented Reality Technology in the University Libraries of the Ministry of Health and Medical Education, PhD. Thesis, Department of Knowledge and Information Science, Payame Noor University [In Persian].

Dalili-Saleh, M., Salami, M., Soheili, F. & Ziaei, S. (2021). Augmented Reality in the Libraries on Iranian Universities of Medical Science. Health Information Management, 18 (1), 29-47 [In Persian].

Fernandez, P. (2017). Through the Looking Glass: Envisioning New Library Technologies Adopting Augmented Reality: Trends and Updates. Library Hi Tech News, 34 (9), 1-5.

FitzGerald, E., Ferguson, R., Adams, A. & Gaved, M. (2013). Augmented Reality and Mobile Learning: The State of the Art. International Journal of Mobile and Blended Learning, 5(4), 62-69.

Ghanbarpour, S. (2015). Need Assessment and Feasibility Study of Utilizing Augmented Reality Technology in University Libraries: Viewpoint of Experts Working in Central Libraries of Tehran State Universities. M. A. Thesis, Department of Knowledge & Information Sciences, Alzahra University [In Persian].

Gholami, M. (2020). Need Assessment and Feasibility Study on Utilizing Augmented Reality Technology in Public Libraries from the Viewpoint of Librarians of Public Libraries in Kermanshah Province, M. A. Thesis, Faculty of Social Sciences, Razi University [In Persian].

Hahn, J. (2012). Mobile Augmented Reality Applications for Library Services. New Library World, 113 (9/10), 429-438.

Huang, T. C., Shu, Y., Yeh, T. C. & Zeng, P. Y. (2016). Get Lost in the Library? An Innovative Application of Augmented Reality and Indoor Positioning Technologies. The Electronic Library, 34 (1), 99-115.

Hussain, A. (2022). Review of Augmented Reality in Academic and Research Libraries. Library Hi Tech News, 39 (9), 23-25.

Ivanova, M., & Ivanov, G. (2011). Enhancement of Learning and Teaching in Computer Graphics Through Marker Augmented Reality Technology. International Journal on New Computer Architectures and Their Applications, 1 (1), 176-184.

Jomsri, P. (2018). Implementing Virtual 3D Model and Augmented Reality navigation for Library in University. International Journal of Modeling and Optimization, 8 (6), 315-317.

Kharat, S. A., Nagarkar, S. & Panage, B. (2024). Information Consolidation and Repackaging for Augmented Reality Library Service: A Special Reference to the Layar App. Information Discovery and Delivery, 52 (1), 39-52.

Mazinani, M. & Kohan, F. (2020). Feasibility and Needs Assessment of the Use of Technologies in the Library Including Augmented Reality in the National Library of Iran to Improve Service Delivery. New Research in the Humanities, 4 (29), 131-148 [In Persian].

Nasrzadeh, F. (2024). Investigating the Functions and Applications of Augmented Reality Technology in Public Libraries Around the World and Providing Practical Suggestions for Public Libraries in Iran, M. A. Thesis, Department of Library and Information Sciences, Allameh Tabataba'i University [In Persian].

Oyelude, A. A. (2017). Virtual and Augmented Reality in Libraries and the Education Sector. Library Hi Tech News, 34 (4), 1-4.

Santos, J.F. & Esposp-Betan, S. M. (2017). Advantages and Challenges of Using Augmented Reality for Library Orientations in an Academic/Research Library Setting. Proceedings of the IATUL Conference, Paper 7.

Shahzad, K., Ahmad Khan, S. & Iqbal, A. (2024). Impact of Augmented Reality on Libraries: A Systematic Literature Review. Journal of Librarianship and Infromation Science, 0 (0), 1-14.

Taha, S., Kaba, A. & Al-Qeed, M.A. (2024). Exploring Students’ Perceptions Toward the Use of Augmented Reality for Digital Library Services. Digital Library Perspectives, 40 (1), 53-66.