شناسایی و تحلیل نقش‌های کتابخانه‌های عمومی در اجتماع: یک مرور نظام‌مند

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دکتری، علم اطلاعات و دانش شناسی، دانشگاه شهید چمران اهواز، اهواز، ایران؛ رئیس کتابخانه مرکزی استان خوزستان

2 دانشیار، گروه علم اطلاعات و دانش‌شناسی، دانشگاه شهید چمران اهواز، اهواز، ایران

10.30484/nastinfo.2023.3399.2207

چکیده

هدف: نقش کتابخانه‌های عمومی نسبت به گذشته تغییر کرده و گسترده‌تر شده است. پس از آغاز قرن جدید، تغییراتی بنیادی در نقش‌ها و خدمات کتابخانه‌های عمومی و به‌ خصوص با تأکید بر نقش‌های اجتماعی آن را شاهد بوده‌ایم. لذا با توجه به گسترش دامنه‌ی خدمات این کتابخانه‌ها و تأثیر بیش‌ از پیش آن بر جامعه، این پژوهش در صدد است تا به شناسایی و تحلیل نقش‌های اجتماعی کتابخانه‌های عمومی بپردازد.



روش: این پژوهش به ‌لحاظ هدف از نوع کاربردی، و از حیث ماهیت داده‌ها از نوع کیفی است که با تکنیک مرور نظام‌مند، و کاربرد الگوی چهار مرحله‌ای اوکولی و شابرام (2010) به انجام ‌رسید. به‌منظور انتخاب صحیح مقالات در مرحله‌ی دومِ الگوی مذکور، از فرایندِ انتخابِ مقالات سیلوا (2015) استفاده‌ شد. جامعه‌ی آماری، متونی بود که طی سال‌های 1381 تا 1401 به زبان‌فارسی، و سال‌های 2002 تا 2022 به زبان‌انگلیسی منتشر شده‌اند. پس از جستجو در پایگاه‌های اطلاعاتی و بازیابی 1819 مقاله، به پاکسازی و غربالگری مقالات اقدام ‌شد. در نهایت، تعداد 201 مقاله‌ی مرتبط با نقش‌های اجتماعی کتابخانه‌های عمومی گزینش شد.



یافته‌ها: مطالعات مربوط به نقش‌های اجتماعی کتابخانه‌های عمومی در کشور، علی‌رغم اهمیتی که دارد نوپا است، و تنها در یک دهه‌ی اخیر به آن توجه شده، لذا فقر پژوهشی در این زمینه مشهود است. اما این پژوهش‌ها در خارج از کشور، با اقبال بیشتری نزد پژوهشگران مواجه شده، سابقه‌ی طولانی‌تری داشته و تحقیقات متعددی انجام شده است. یافته‌ها نشان داد که کتابخانه‌های عمومی هفت‌ نقش شامل 1. ترویج عدالت اجتماعی، 2. توسعه سرمایه اجتماعی، 3. بالا بردن مشارکت اجتماعی، 4. ارتقای تاب‌آوری اجتماعی، 5. اجتماع‌سازی، 6. مدیریت بحران‌های طبیعی و 7. کاهش محرومیت‌ها و آسیب‌های اجتماعی، در اجتماع ایفا می‌کنند.



نتیجه‌گیری: شرط اساسی برای موفقیت در تحقق این نقش‌ها، درک کامل و جامع از موقعیت کتابخانه‌های عمومی در شبکه‌ی اجتماعات محلی است. برای تحقق این امر، کتابخانه‌های عمومی لازم است که بیش از هر چیز، از مسائلی که در درون جامعه مطرح است، آگاه باشند. کتابخانه‌های عمومی با سازماندهی فعالیت‌هایی که به ایجاد فضایی برای ملاقات، توسعه‌ی ارتباطات شخصی، و ارتباط با اعضا و اقشار مختلف جامعه منجر می‌شوند، به ارائه‌ی نقش‌های اجتماعیِ جدید خود، و نیز تقویت جایگاه کتابخانه به‌ عنوان یک نهاد قابل اتکا و شایسته‌ی اعتماد در سطح جامعه کمک می‌کنند. کتابخانه‌های عمومی با انجام نقش‌هایی که در این پژوهش به آن‌ها اشاره شد، می‌توانند به توسعه‌ی اجتماعی کمک‌کرده و عاملی مثبت برای تغییر و تحول جامعه باشند. در این راه، کتابخانه‌ها و امکانات و فعالیت‌ها و برنامه‌های آنان، لازم است که در راستای نیازهای اجتماعی، فرهنگی، سیاسی و اقتصادی جوامع گام بردارند تا به‌معنای واقعی، جزئی از اجتماع شوند. لذا، باید نقش خود را در این زمینه و برای غلبه بر مشکلات، با اقدامات فراگیر و با آگاهی‌رسانی مناسب و دانش‌افزایی مخاطب، و نیز استفاده از منابع انسانی و آموزشی به بهبود کیفیت زندگی شهروندان اقدام نمایند.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله [English]

Identifying and analyzing the roles of public libraries in community: a systematic review

نویسندگان [English]

  • Mohammad Reza Shekari 1
  • shahnaz khademizadeh 2
1 PhD , knowledge and Information science , Shahid Chamran University of Ahvaz & Head of the Central Library of Khuzestan Province
2 Associate Professor, Department of Information Science and Knowledge, Shahid Chamran University of Ahvaz, Ahvaz, Iran
چکیده [English]

Purpose: The role of public libraries has changed and expanded compared to the past. After the beginning of the new century, we have seen fundamental changes in the roles and services of public libraries, especially with emphasis on their social roles. Therefore, considering the expansion of the range of services of these libraries and its impact on the society, this research aims to identify and analyze the community roles of public libraries.



Methods: This research is applied in terms of its purpose, and in terms of the nature of the data, it is of a qualitative type, which was carried out with the systematic review technique and the application of the four-stage model of Okoli and Shabram (2010). In order to correctly select the articles in the second stage of the mentioned model, the process of selecting the articles of Silva (2015) was used. The statistical population was the texts that were published in Persian language between 1381 and 1401, and in English between 2002 and 2022. After searching the databases and retrieving 1819 articles, the articles were cleaned and screened. Finally, 201 articles related to the social roles of public libraries were selected.



Findings: Studies related to the social roles of public libraries in the country, despite its importance, are nascent, and have only been paid attention to in the last decade, so the lack of research in this field is evident. But these researches abroad have met with more success among researchers, they have had a longer history and many researches have been carried out. The findings showed that public libraries have seven roles including 1. promoting social justice, 2. developing social capital, 3. increasing social participation, 4. promoting social resilience, 5. community building, 6. managing natural crises, and 7. reducing deprivations and injuries. Social, they play in community.



Conclusion: The basic condition for success in fulfilling these roles is a complete and comprehensive understanding of the position of public libraries in the local social network. To realize this, public libraries need to be aware of the issues that are raised within the society above all. By organizing activities that lead to creating a space for meeting, developing personal relationships, and communicating with members and different strata of society, public libraries present their new community roles, as well as strengthen the position of the library as a reliable institution worthy of trust at the community level. they help by performing the roles mentioned in this research, public libraries can contribute to social development and be a positive factor for the change and evolution of society. In this way, it is necessary for libraries and their facilities, activities and programs to take steps in line with the social, cultural, political, and economic needs of the communities in order to become a part of the community in the real sense. Therefore, they should play their role in this field and to overcome the problems, with comprehensive measures and with proper awareness and knowledge enhancement of the audience, as well as the use of human and educational resources to improve the quality of life of citizens.

کلیدواژه‌ها [English]

  • community
  • function
  • public library
  • systematic review
  • community role
CAPTCHA Image

مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده
انتشار آنلاین از تاریخ 22 خرداد 1402
  • تاریخ دریافت: 25 فروردین 1402
  • تاریخ بازنگری: 24 اردیبهشت 1402
  • تاریخ پذیرش: 22 خرداد 1402