ساختار فکری دانش در علم اطلاعات و دانش‌شناسی: تحلیلی کیفی برمبنای دیدگاه متخصصان موضوعی

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دکترای علم اطلاعات و دانش‌شناسی، دانشگاه شهید چمران اهواز

2 دانشیار گروه علم اطلاعات و دانش‌شناسی، دانشگاه شهید چمران اهواز

3 دانشیار گروه علم اطلاعات و دانش شناسی، دانشگاه تبریز

4 استادیار گروه علم اطلاعات و دانش‌شناسی، دانشگاه پیام نور

چکیده

هدف: بررسی ساختار فکری دانش در پژوهش‌های علم اطلاعات و دانش‌شناسی جهان برمبنای تحلیل دیدگاه صاحب‌نظران ایرانی این حوزه.
روش‌شناسی: این مطالعه با رویکرد کیفی و با استفاده از روش مصاحبه نیمه‌ساختاریافته و تحلیل محتوای کیفی با رویکرد قیاسی انجام شده است. درمجموع، 10 نفر از متخصصان علم اطلاعات و دانش‌شناسی ایران به‌روش نمونه‌گیری هدفمند و گلوله برفی انتخاب و آرا و نظرات آنها تجزیه‌وتحلیل شد.
یافته‌ها: تحلیل کیفی نتایج حاصل از مصاحبه با متخصصان موضوعی علم اطلاعات و دانش‌شناسی، به شناسایی 8 مقوله اصلی و 37 مقوله فرعی انجامید. یافته‌ها نشان داد ماهیت روش‌شناختی و بین‌رشته‌ای مطالعات علم‌سنجی سبب شده است پژوهش‌های این حوزه در مقایسه با سایر حوزه‌های زیرمجموعه علم اطلاعات و دانش‌شناسی ازنظر تعداد مدارک و استناد وضعیت بهتری داشته باشند. همچنین، نتایج تحلیل محتوای مصاحبه‌ها حاکی از آن است که روندهای موضوعی سال‌های اخیر در علم اطلاعات و دانش‌شناسی را می‌توان ذیل مقوله کلی «مطالعات اطلاعات» قرار داد.
نتیجه‌گیری: ماهیت بین‌رشته‌ای حوزه‌های مطالعاتی، نقش بسزایی در میزان تولیدات علمی و استنادهای دریافتی پژوهشگران آنها دارد. نتایج نشان داد آگاهی کشورها از ارتباط تنگاتنگ رشد علمی و توسعه اقتصادی، سرمایه‌گذاری همه‌‌جانبه بر ارتقای جایگاه علمی، اختصاص سهم درخور ‌توجه از تولید ناخالص ملی به مباحث پژوهشی، و حمایت همه‌جانبه از طرح‌های پژوهشی در قالب اعطای پژوهانه، ازجمله مهم‌ترین عوامل تأثیرگذار در ساختار فکری دانش در علم اطلاعات و دانش‌شناسی هستند. طبق نتایج پژوهش حاضر، ضعف مبانی نظری و نوپابودن حوزه‌های مطالعاتی می‌تواند بر مقاله‌محوربودن آنها اثرگذار باشد؛ درحالی‌که حوزه‌هایی که مبانی نظری قوی‌تری دارند بیشتر به کتاب روی می‌آورند؛ زیرا کتاب ماهیت گذشته‌نگر دارد.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله [English]

Qualitative Analysis of the Intellectual Structure of Library and Information Science Based on the Viewpoint of Subject Experts

نویسندگان [English]

  • R. Mokhtarpour 1
  • G. Haidari 2
  • R. Zavaraqi 3
  • A. A. Khasseh 4
1 PhD, Knowledge and Information Science, Shahid Chamran University of Ahvaz
2 Associate Professor, Knowledge and Information Science, Shahid Chamran University of Ahvaz
3 Associate Professor, Knowledge and Information Science, Tabriz University
4 Assistant Professor, Knowledge and Information Science, Payame Noor University
چکیده [English]

Purpose: The purpose of this study was to investigate the intellectual structure of global research in Library and Information Science based on the analysis of the views of Iranian experts.
Methodology: In the present study, the semi-structured interview method was used to obtain the views of the Iranian specialized experts, and in order to evaluate the results of the interviews, a qualitative content analysis method was used with deductive approach. Considering the qualitative nature of the research, the use of purposeful sampling and snowball method ultimately led to the identification of 10 experts.
Findings: The qualitative analysis of the results of the interview with the experts of Library and Information Science led to the identification of 8 main categories and 37 sub categories. The findings showed that the methodological and interdisciplinary nature of research in scientometrics has led to its superiority over the other subsectors of Library and Information Science in terms of number of documents and number of citations. Also, the results of the content analysis of the interviews indicated that the recent trends in Library and Information Science can be summarized as a general category of "information studies".
Conclusion: The interdisciplinary nature of the study areas has a significant role in the amount of scientific publications and citations received by their researchers. The results showed that countries' awareness of the close relationship between scientific growth and economic development, comprehensive investment in promoting scientific status, the allocation of significant GDP contribution to research topics, and the comprehensive support of research projects in the form of grants Research is one of the most important factors influencing the intellectual structure of the field. According to the results of this study, the weakness of the theoretical bases and the native nature of study areas can affect their reliance on scientific papers; while areas with more powerful theoretical foundations are more likely to come into the book because of the retrospective nature of the book.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Knowledge intellectual structure
  • Qualitative analysis
  • Semi-structure interview
بازرگان، عباس (1386). روش‌های تحقیق آمیخته: رویکردی برتر برای کندوکاو در مسایل نظام آموزشی و حل آنها. روان‌شناسی و علوم تریبیتی، 37 (3)، 101-119.

بیرانوند، علی؛ خاصه، علی‌اکبر (1395). کشف سیر تحول در حوزه وب معنایی با رویکرد نوین RPYS . مدیریت اطلاعات و دانش‌شناسی، 3 (2)، 37-48.

زوارقی، رسول (1391). ترسیم و تفسیر ساختار فکری در علوم جمهوری اسلامی ایران (1990-2009): بررسی انتقادی. پایان‌نامه دکتری، دانشگاه تهران، تهران.

زوارقی، رسول؛ فدایی، غلامرضا (1393). نگاشت ساختار فکری حوزه موضوعی ترمودینامیک براساس بروندادهای علمی ایرانیان در مجلات نمایه‌شده در وبگاه علوم مؤسسه تامسون رویترز. تحقیقات کتابداری و اطلاع‌رسانی دانشگاهی، 48 (1)، 1-38.

زوارقی، رسول؛ فدایی، غلامرضا؛ و فهیم­نیا، فاطمه (1390). چشم­اندازی بر مبانی نظری مصورسازی دانش. تحقیقات کتابداری و اطلاع­رسانی دانشگاهی، 45 (57)، 13-37.

سهیلی، فرامرز؛ خاصه، علی‌اکبر (1394). بررسی خاستگاه‌های تاریخی حوزه رفتار اطلاعاتی با استفاده از رویکرد نوین طیف­سنجی سال انتشار مآخذ. پژوهشنامه پردازش و مدیریت اطلاعات، ۳۱ (۱)، ۳-28.

مختارپور، رضا (1397). ترسیم و تحلیل ساختار فکری و روند تکامل علم اطلاعات و دانش‌شناسی. پایان‌نامه دکتری، دانشگاه شهید چمران، اهواز.

منصوریان، یزدان (1389، مهر). پنجاه محور پژوهشی در مطالعات علم‌سنجی. کتاب ماه کلیات، 64-71.

موسوی‌ چلک، افشین؛ خاصه، علی‌اکبر؛ و سهیلی، فرامرز (1397). مطالعه سیر تکاملی حوزه خدمات و منابع مرجع با استفاده از طیف‌سنجی سال انتشار مأخذ. تحقیقات اطلاع‌رسانی و کتابخانه‌های عمومی، 24 (1)، 103-124.

نیاکان، شهرزاد (1389). تولیدات علمی ده ساله ایرانیان در سطح بین‌المللی (1998- 2007). فصلنامه کتاب، 21 (4)، 72-86.

Case, D. O. (2007). Looking for information: a survey of research on information seeking needs and behaviour (2nd ed.). Amsterdam: Elsevier.

Chang, Y. W. (2018). Examining interdisciplinarity of library and information science (LIS) based on LIS articles contributed by non-LIS authors. Scientometrics, 116 (3), 1589-1613.

Chen, C. (2004). Searching for intellectual turning points: Progressive knowledge domain visualization. Proceedings of the National Academy of Sciences of the USA (PNAS), 101, 5303-5310.

Chen, C. (2005). The centrality of pivotal points in the evolution of scientific networks. In Proceedings of the 10th InternationalConference on Intelligent User Interfaces, January 10 – 13, (pp. 98–105). New York: ACM.

Dora, M., & Kumar, H. A. (2017). An empirical analysis of the research trends in the field of library and information science in India–2004-2015. Journal of Scientometrics and Information Management, 11 (2), 361-378.

Ferran-Ferrer, N., Guallar, J., Abadal, E., & Server, A. (2017). Research methods and techniques in Spanish library and information science journals (2012-2014). Information Research22 (1). Retrieved April 6, 2019, from http://www.informationr.net/ir/22-1/paper741.html

Glänzel, W., & Schoepflin, U. (1994). Little scientometrics, big scientometrics... and beyond? Scientometrics30 (2-3), 375-384.

Griffith, B. C. (1979). Science literature: How faulty a mirror of science? ASLIB Proceedings, 31(8), 234-246.

Halloumeh, K. A., & Jirjees, J. M. (2016). Electronic versus print journals in academic libraries in Abu Dhabi: Preference & problems. Advances in Journalism and Communication, 4 (4), 113-126.

Hayashi, Y. (2016). Science and technology cooperation between China and leading nations. Retrieved April 6, 2019, from https://www.jst.go.jp/crds/pdf/en/CN20160127_EN.pdf

He, T. (2009). International scientific collaboration of China with the G7 countries. Scientometrics, 80 (3), 571-582.

He, T., & Wang, W. (2006). Library and information science research in China: an international perspective. The International Information & Library Review, 38 (4), 185-191.

He, Y., & Hui, S. C. (2002). Mining a web citation database for author co-citation analysis. Information Processing & Management, 38 (4), 491-508.

Hooper, K., & Batalova, J. (2015). Chinese immigrants in the United States. Migration Policy Institute. Retrieved April 6, 2019, from https://www.immigrationresearch-info.org/system/files/Chinese_Immigrants_in_the_United_States.pdf

Jabeen, M., Imran, M., Badar, K., Rafiq, M., Jabeen, M., & Yun, L. (2017). Scientific collaboration of library & information science research in China (2012-2013). Malaysian Journal of Library & Information Science, 22 (2), 67-83.

Kharabaf, S., & Abdollahi, M. (2012). Science growth in Iran over the past 35 years. Journal of Research in Medical Sciences: the Official Journal of Isfahan University of Medical Sciences, 17 (3), 275-279.

Khasseh, A. A., & Mokhtarpour, R. (2016). Tracing the historical origins of knowledge management issues through Referenced Publication Years Spectroscopy (RPYS). Journal of Knowledge Management, 20 (6), 1393-1404.

Kumar, S. K. (2018). Author productivity and the application of Lotka’s Law in LIS publications. Annals of Library and Information Studies (ALIS)64 (4), 234-241.

Larsen, P., & Von Ins, M. (2010). The rate of growth in scientific publication and the decline in coverage provided by Science Citation Index. Scientometrics84 (3), 575-603.

Liu, G. Y., Hu, J. M., & Wang, H. L. (2012). A co-word analysis of digital library field in China. Scientometrics, 91 (1), 203-217.

Liu, P., Wu, Q., Mu, X., Yu, K., & Guo, Y. (2015). Detecting the intellectual structure of library and information science based on formal concept analysis. Scientometrics, 104 (3),737–762.

Mahapatra, G. (2006, April). LIS education in India: Emerging paradigms, challenges and propositions in the digital era. Presented at the Asia-Pacific Conference on Library & Information Education & Practice (A-LIEP), Singapore. Retrieved April 6, 2019, from http://citeseerx.ist.psu.edu/viewdoc/download?doi=10.1.1.911.6653&rep=rep1&type=pdf

McCain, K. W. (1990). Mapping Authors in Intellectual Space: a technical overview. Journal of the American Society for Information Science, 41 (6), 433-443.

Nguyen, T. V., & Pham, L. T. (2011). Scientific output and its relationship to knowledge economy: an analysis of ASEAN countries. Scientometrics, 89 (1), 107-117.

Onyancha, O. B. (2018). Forty-Five years of LIS research evolution, 1971–2015: an informetrics study of the author-supplied keywords. Publishing Research Quarterly, 34 (3), 456–470.

Schoepflin, U., & Glänzel, W. (2001). Two decades of "Scientometrics". An interdisciplinary field represented by its leading journal. Scientometrics50 (2), 301-312.

Small, H. (1973). Co-citation in the scientific literature: a new measure of the relationship between two documents. Journal of the American Society for Information Science and Technology, 24 (4), 265-269.

Small, H. (1980). Co-citation context analysis and the structure of paradigms. Journal of Documentation, 36 (3), 183 – 196.

Small, H. (2003). Paradigms, citations, and maps of science: a personal history. Journal of the American Society for Information Science and Technology, 54 (5), 394–399.

Song, Y. (2005). Impact of LIS education on development and prosperousness of LISJ in China. Retrieved Aprill 6, 2019, from https://archive.ifla.org/IV/ifla71/papers/003e-Song.pdf

Tollefson, J. (2018). China declared largest source of research articles. Nature, 553 (7689), 390.

Yan, E., Ding, Y., & Zhu, Q. (2009). Mapping library and information science in China: a coauthorship network analysis. Scientometrics, 83 (1), 115-131.

Zavaraqi, R., & Fadaie, G. R. (2012). Scientometrics or science of science: Quantitative, qualitative or mixed one. Collnet Journal of Scientometrics and Information Management, 6 (2), 273-278.

Zweizig, D. L. (1977). Measuring Library Use. Drexel Library Quarterly, 13 (3), 3-15.