سرمایه فکری کتابخانه‌های دانشگاهی براساس مدل بونتیس و ارتباط آن با عملکرد سازمانی

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسنده

استادیار گروه مدیریت، دانشگاه هرمزگان

چکیده

هدف: سنجش سرمایه فکری کتابخانه‌های دانشگاهی براساس مدل بونتیس و ارتباط آن با عملکرد سازمانی.
روش‌شناسی: پژوهش حاضر توصیفی- پیمایشی از نوع کمّی است که با دو پرسشنامه سرمایه فکری و عملکرد سازمانی از تمامی مدیران و کارکنان کتابخانه‌های دانشگاه‌های دولتی و آزاد اسلامی شهرهای اصفهان، بندرعباس، و یزد نظرسنجی شده است. تجزیه و تحلیل داده‌ها با فن تحلیل عاملی با استفاده از آزمون‌های کولموگرف-اسمیرنوف، ضریب همبستگی پیرسون، برابری واریانس‌ها، لون، و مقایسه میانگین‌ها به‌کمک نرم‌افزار اس‌پی‌اس‌اس22 انجام شد.
یافته‌ها: سرمایه فکری از دیدگاه مدیران و کارکنان کتابخانه‌های منتخب مطلوب بود. از میان ابعاد سه‌گانه سرمایه فکری، فقط بُعد "سرمایه ساختاری" در کتابخانه‌ها وضعیت چندان مناسبی نداشت. سرمایه فکری و مؤلفه‌های تشکیل‌دهنده آن (سرمایه مشتری، سرمایه انسانی، و سرمایه ساختاری) با عملکرد سازمانی کتابخانه‌ها ارتباط مثبت و معناداری داشت. همچنین، نتایج یافته‌ها بر یکسان‌بودن دیدگاه‌های مدیران و کارکنان درباره سرمایه فکری دلالت داشت.
نتیجه‌گیری: مسئولان و متولیان دانشگاه‌ها و مراکز آموزشی با سرمایه‌گذاری و مدیریت سرمایه فکری می‌توانند شاهد ارتقای هرچه بیشتر عملکرد سازمانی در کتابخانه‌ها باشند.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله [English]

Intellectual Capital of Academic Libraries Based on the Bontis’s model and Its Relationship to Organizational Performance

نویسنده [English]

  • H. Mansoori
Assistant Professor, Management Department, University of Hormozgan
چکیده [English]

Purpose: The main objective of this research is to measure the Intellectual Capital of Academic Libraries based on the Bontis’s model and its relationship with organizatinal performance.
Methodology: Data collection tool was based on intellectual capital questionnaire and organizational performance was designed to confirm the validity (content and structure) and the reliability has been used. In this regard, techniques for analyzing data from factor analysis and tests Kolmogorov-Smirnov Test (K-S), T-Test, Pearson correlation test, equal variances, Levene, and the test statistic to compare the SPSS 22.0 software was used.
Findings: The results show that "intellectual capital" from the perspective of managers and staff of selected state universities is Desirable. Other research findings indicate that the three dimensions of intellectual capital, the situation of "structural capital" in the library of the condition is very Favorable. Other findings also suggest that the relationship between intellectual capital and its constituent components (customer capital, human capital and structural capital) is positively and significantly with the corporate library. Also, the results imply that managers and employees have the same views about intellectual capital.
Conclusion: Administrators of these sites to promote investment and management of intellectual capital can be seen more and more libraries are in organizational performance.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Intellectual Capital
  • Human Capital
  • Structural Capital
  • Customer Capital
  • organizational performance
  • academic library
زارعی، عاطفه؛ صدیفی‌فر، سپیده؛ و جمشیدی ‌نوید، بابک (1397). تأثیر سرمایه فکری بر عملکرد غیرمالی کتابخانه‌های عمومی )مطالعه موردی: کتابخانه‌های عمومی استان کرمانشاه(. ماهنامه پژوهش‌های مدیریت و حسابداری، 44 (1)، 1-13.
سکاران، ا. (1381). روش‌های تحقیق در مدیریت. (محمد صائبی و محمود شیرازی، مترجمان). تهران: مؤسسه عالی آموزش و پژوهش مدیریت و برنامه‌ریزی.
شعبانی، احمد؛ حمیده، جعفری؛ رجایی‌پور، سعید؛ و محمدی استانی، مرتضی (1394). مقایسه سطح سرمایه فکری در کتابخانه‌های عمومی و دانشگاهی شهر اصفهان بر اساس دیدگاه بونتیس. مطالعات دانش‌شناسی، 1 (2)، 3-22.
عباس‌پور، عباس (1384). مدیریت منابع اسانی پیشرفته (رویکردها، فرایندها و کارکردها). تهران: سمت.
عصاره، فریده؛ یزدانفر، شیوا؛ و قاسمی، افشین (1393). استفاده از رویکرد سرمایه فکری به منظور ارتقاء مزیت رقابتی پایدار در کتابخانه‌های عمومی استان خوزستان. تحقیقات اطلاع‌رسانی و کتابخانه‌های عمومی، 20، 495-512.
فخروی، سجاد؛ میرحسینی، زهره؛ و اباذری، زهرا (1394). واکاوی سرمایه های فکری (انسانی، ساختاری و مشتری) در سازمان کتابخانه‌ها، موزه‌ها و مرکز اسناد آستان قدس رضوی. فصلنامه کتابداری و اطلاع‌رسانی، 18 (4)، 74-55.
مهرعلی‌زاده، یدالله؛ شاهی، سکینه؛ و حسینی، شهیده (1390). تلاشی برای تدوین شاخص‌های سنجش سرمایه فکری و بررسی وضعیت این شاخص‌ها در دانشگاه شهید چمران اهواز. دوفصلنامه انجمن آموزش عالی ایران، 3 (4)، 65-96.
نگهبان، علی (1384). راهنمای روش تحقیق به کمک پرسشنامه. تهران، انتشارات: جهاد دانشگاهی تهران.
نیازی، عیسی؛ ابونوری، اسماعیل (1390). رتبه‌بندی شاخص‌های سرمایه فکری (مطالعه موردی: کتابخانه‌ها و مراکز اطلاع‌رسانی دانشگاه‌های مازندران، دانشگاه علوم پزشکی مازندران، دانشگاه جامع گلستان و علوم پزشکی گرگان). فصلنامه کتابداری و اطلاع‌رسانی، 14 (3)، 192-163.

Amaratunga, D., & Baldry, D. (2002). Moving from performance measurement to performance management. Facilities, 20 (5/6), 217-223.

Armstrong, M. (2010). Handbook of human resource management practice. London: Koganpage.

Austrian Research Centers. (1999). Intellectual Capital Report, Austrian Research Centers. Vienna: Austrian Research Centers (ARC)’s Annual Publications.

Bart, C. K. (2001). Measuring the mission effect in human intellectual capital. Journal of Intellectual Capital, 2 (3), 320-330.

Beer M., & Ruh, R. A. (1976). Employee growth performance management. Harvard Business Review, 3 (1), 59-66.

Bontis, N. (1998). Intellectual capital: an exploratory study that develops measures and models. Management Decision, 36 (2), 63-76.

Bontis, N. (1999). Managing organizational Knowledge by diagnosing intellectual capital: Framing and advancing the state of the field. International Journal of technology Management, 18 (5), 433-462.

Bontis, N., Crossan, M., & Hulland, J. (2002). Managing an organizational learning system by aligning stocks and flows. Journal of Management Studies, 39 (4), 437-466.

Bontis, N., Dragonetti, N., Jacobsen, K. & Roos, G. (1999). The knowledge toolbox: a review of the tools available to measure and manage intangible resources. European Management Journal, 17 (1), 391–402.

Cabrita, M., & Vaz, J. (2006). Intellectual capital and value creation: Evidence from the Portuguese banking industry. Journal of Knowledge Management, 4 (1), 11-20.

Cuozzo, B., Dumay, J., Palmaccio, M., & Lombardi, R. (2017). Intellectual capital disclosure: a structured literature review. Journal of Intellectual Capital, 18 (1), 9-28.

Edvinsson, L. and Sullivan, P. (1996). Developing a model for managing intellectual capital. European Management Journal, 14 (2), 356-64.

Edvinsson, L., & Malone, M. S. (1997). Intellectual Capital: Realizing your company’s true value by finding its hidden brainpower. New York: Harper Business Press..

Folan, P., & Browne, J. (2005). A review of performance management; towards performance management. Computers in Industry, 56 (5), 663-680.

Garcia-Ayuso M. (2003). Intangibles: Lessons from the past and a look into the future. Journal of Intellectual Capital, 4 (4), 597-604.

Harrison, S., & Sullivan, S. P. H. (2000). Profiting from intellectual capital. Journal of Intellectual Capital, 1 (1), 33-46.

Iivonen, M., & Huotari, M. L. (2007). The university library's intellectual capital. In Edward D. Garten, Delmus E. Williams, James M. Nyce, Sanna Talja (ed.), Advances in Library Administration and Organization (Advances in Library Administration and Organization, 83 – 96. Emerald Group Publishing Limited.

Itami, H. (1987). Mobilizing Invisible Assets. London: Harvard University Press.

Kaufmann, L., & Schneider, Y. (2004). Intangibles: a synthesis of current research. Journal of Intellectual Capital, 5 (3), 366-388.

Lev, B. (1997). The old rules no longer apply, Forbes. 7 April.

Marr, B., & Moustaghfer, K. (2005). Defining intellectual capital: a three dimensional approach. Journal of Intellectual Capital, 43 (9), 1114-1128.

Marr, G. Schiuma., & Neely, A. (2002). Assessing strategic Knowledge assets in e-business. International Journal of Business Performance Management, 4 (2–4), 279–295.

Mention, A. L. (2012). Intellectual capital, innovation and performance: a systematic review of the literature. Business and Economic Research, 2 (1), 1-37.

Petros, K., & Anastasia, T. (2014). An analysis of library's intellectual capital resources for library networks. Qualitative and Quantitative Methods in Libraries (QQML), 3 (1), 627 –636.

Ramírez, Y., Lorduy, C., & Rojas, J. A. (2007). Intellectual capital management in Spanish universities. Journal of Intellectual Capital, 8 (4), 732–748.

Riahi-Belkaoui, A. (2003). Intellectual capital and firm performance of US multinational firms. Journal of Intellectual Capital, 4 (2), 215–226.

Roos, G., & Roos, J. (1997). Measuring your company’s intellectual performance. Long Range Planning, 30 (3), 413-426.

Roosi, J., Roos, G., Dragonetti, N. C., & Edvinsson, L. (1997). Intellectual Capital: navigating the new business landscape. London: Macmillan Press.

Rossi, F. M., Nicolò, G.,  & Polcini, P. T. (2018). New trends in intellectual capital reporting: Exploring online intellectual capital disclosure in Italian universities. Journal of Intellectual Capital, 19 (4), 814-835.

Sandra, C., & Kaimenakis, N. (2007). Intellectual capital and corporate performance in knowledge-intensive SMEs. The Learning Organization, 14 (3), 241-262.

Secundo, G., Lombardi, R., Dumay, J. (2018). Intellectual capital in education. Journal of Intellectual Capital, 19 (1), 2-9.

Stewart, T. (1997). Intellectual capital: the new wealth of organizations. Available 13 June, 2015, from http://members.aol.com

Sullivan, P. H. (2000). Value-driven Intellectual Capital: how to convert intangible corporate assets into market value. New York: John Wiley.

Venkatraman, N., & Ramanujam, V. (1986). Measurement of business performance in strategic research: A comparison of approaches. Academy of Management Review, 11 (4), 801-814.

Wang, W.Y., & Chang, C. (2005). Intellectual capital and performance in causal models: Evidence from the information technology industry in Taiwan. Journal of Intellectual Capital, 6 (2), 222-236.

Westberg, P. B., & Sullivan, P. H. (1998). In search of a new paradigm. In P.H. Sullivan (Ed.), Profiting from Intellectual Capital: extracting value form innovation. New York: Wiley & Sons.

Westphalen, S. (1999). Reporting on human capital: Objectives and trends, paper presented at the International Symposium Measuring Reporting Intellectual Capital: Experiences, Issues, and Prospects. Amsterdam: OECD’s Annual Publications.

Youndt, M. A. (2004). Sell Human resource configurations, intellectual capital, and organizational performance. Journal of Managerial Issues, 16 (3), 337-360.