مقایسه‌ عناصر ابرداده‌ای و زبان نشانه‌گذاری فرامتن در پیشینه‌های بازیابی شده از پایگاه‌های اطلاعاتی تخصصی پزشکی ایران و جهان

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 کارشناس ارشد کتابداری و اطلاع‌رسانی

2 دانشجوی دکتری کتابداری و اطلاع‌رسانی

3 دانشجوی کارشناسی ارشد کتابداری و اطلاع‌رسانی دانشگاه اصفهان

چکیده

هدف: عناصر ابرداده‌ای دابلین‌کور و مجموعه ابرنشانه‌های زبان نشانه‌گذاری فرامتن موجود در رکوردهای حاصل از پایگاه‌های اطلاعاتی تخصصی پزشکی ایران و جهان مقایسه شده‌اند.
روش/ رویکرد پژوهش: فیلدهای موجود در صفحات جست¬وجوی پایگاه‌های اطلاعاتی پزشکی Pubmed، Medline Ovid، MD Consult ، Medline Plus، Iranmedex و Pars Medline ایران و جهان، و سپس رکوردها مربوطه از لحاظ کاربرد عناصر ابرداده‌ای بررسی شدند. فیلدهای ابرداده‌ای موجود برای جست‌وجوی منابع اطلاعاتی در پایگاه‌های اطلاعاتی تخصصی پزشکی ایران و جهان، و نیز عناصر ابرداده‌ای به‌کاررفته در منابع موجود در پایگاه‌های اطلاعاتی تخصصی پزشکی ایران و جهان مقایسه شدند. از روش تحلیل محتوا برای بررسی عناصر ابرداده‌ای به‌کاررفته در رکوردهای بازیابی شده و همچنین از روش‌های آماری توصیفی و آزمون‌های همبستگی متغیرها برای تجزیه و تحلیل داده‌ها استفاده شده است.
یافته‌‌ها: از عناصر ابرداده‌ای دابلین‌کور و ابرنشانه‌های زبان نشانه‌گذاری فرامتن در صفحات بازیابی شده بسیار کم است. همچنین اغلب ابرنشانه‌های مشاهده شده عناصری بودند که در طراحی پایگاه اطلاعاتی به¬کار رفته بودند و پایگاه اطلاعاتی در سازماندهی رکوردهای خود به این عناصر توجهی نداشته است. این امر در همه پایگاه‌های اطلاعاتی به جز پایگاه اطلاعاتی Medline Plus مشاهده شد و تنها در پایگاه اطلاعاتی Medline Plus عناصر ابرداده‌ای دابلین‌کور وجود داشت. این عناصر عبارتند از: عنوان، موضوع، ناشر، 
تاریخ، نوع، شناسگر، زبان، رابطه. همچنین، در مدارک بازیابی شده از پایگاه‌های اطلاعاتی پزشکی تخصصی همه ابرنشانه‌های زبان نشانه‌گذاری فرامتن به‌جز عنصر حق مؤلف به‌کار رفته بود. بیشترین میزان کاربرد این عناصر مربوط به عناصر عنوان، نوع منبع، توصیف، پدیدآور، روبوت و کلیدواژه است. بیشترین تعداد فیلد ابرداده‌ای مربوط به پایگاه اطلاعاتی Pubmed و کمترین تعداد مربوط به پایگاه اطلاعاتی Medline Plus بود. فرضیه پژوهش مبنی بر وجود ارتباط معنی‌دار بیـن عناصر ابرداده‌ای موجود در منابع اطلاعاتی و فیلدهای ابرداده‌ای موجود برای جست‌وجوی منابع اطلاعاتی در پایگاه‌های اطلاعاتی تخصصی پزشکی ایران و جهان، براساس آزمون مجذور کای تأیید شد.
نتیجه‌گیری: فیلدها و عناصر ابرداده‌ای در پایگاه‌های اطلاعاتی پزشکی ایران و جهان بسیارکم و نامناسب به کار رفته‌اند؛ درحالی‌که هرچه فیلدها و عناصر ابرداده‌ای بیشترگسترش یابند، جست‌وجو و بازیابی رکوردهای دقیق‌تر با نیاز کاربران بیشتر امکان‌پذیر خواهد شد. در پایگاه‌های اطلاعاتی پزشکی ایران توجه کمتری به این عناصر در بازیابی اطلاعات شده است.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

A Comparison of Metadata Elements and the Hypertext Markup Language in Records Retrieved from Specialized Medical Databases in Iran and around the World

نویسندگان [English]

  • S. Shafi'i Alavicheh 1
  • A. Rahimi 2
  • P. Shafi'i Alavicheh 3
1 M.A. of Library and Information Science
2 Ph.D. Student in Library and Information Science
3 M.A. Student in Library and Information Science, University of Isfahan, Isfahan, I.R. Iran
چکیده [English]

Purpose: This research aims to compare the Dublin Core metadata elements and the Hypertext Markup Language (HTML) tags in records of specialized medical databases in Iran and around the world.
Design/Methodology/ Approach: The Fields available in the search pages of Pubmed, Ovid Medline, MD Consult, Medline Plus, Iranmedex and Pars Medline medical databases were studied. Then the relevant records were surveyed in terms of the usage of metadata elements. The metadata fields available for search in information resources in specialized medical databases in Iran and around the world were compared. Content analysis was used for studying the metadata elements used in the retrieved records. For data analysis, descriptive statistical methods and correlation tests were employed.
Findings: Dublin Core metadata elements and HTML tags are rarely found in the retrieved pages. Furthermore, most of the observed tags were elements that were used in designing databases and the databases had not considered these elements in organizing their records. This was observed in all databases except for Medline Plus. Dublin Core metadata elements existed only in Medline Plus database. These elements include: title, subject, publisher, date, type, identifier, language, and relation. Moreover, in the documents retrieved from the studied databases, all of the html tags except for the copyright tag were used. Elements including title, type, description, creator, robots, and keyword were the most used elements. Pumbed has the highest number of metadata fields and Medline Plus has the lowest number. The research assumption that there is a significant relation between the metadata elements in data sources and the metadata fields for searching in data sources of specialized medical databases in Iran and around the world was confirmed.
Conclusion: Metadata fields and elements are used rarely and improperly in the medical databases in Iran and around the world. This is despite the fact that the more the metadata fields and elements develop, the more accurately the search and retrieval of records will match users' needs. In medical databases of Iran, less attention has been paid to these elements in retrieving information.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Dublin Core metadata elements
  • Hypertext Markup Language tags
  • metadata fields
  • specialized medical databases