واکاوی دیدگاه‌ها و آرای بیرگر یورلند در حیطه سازماندهی دانش

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استاد گروه علم اطلاعات و دانش‌شناسی، دانشگاه اصفهان

2 دانشجوی دکترای علم اطلاعات و دانش‌شناسی، دانشگاه اصفهان

چکیده

هدف: توصیف چهار موضع معرفت‌شناختی تجربه‌گرایی، عقل‌گرایی، تاریخ‌گرایی، و عمل‌گرایی از جنبه سازماندهی دانش و همچنین تبیین، بررسی، و تحلیل شش رویکرد ارائه‌شده در سازماندهی دانش (رده‌بندی انسانی در برابر رده‌بندی خودکار، کاربرمحور و شناختی، چهریزه‌ای، علم‌سنجی، و تحلیل حوزه) از دیدگاه یورلند.
روش‌شناسی: از روش مطالعات کتابخانه‌ای برای بسط دیدگاه یورلند در مباحث پیشگفته استفاده شد.
یافته‌ها: موضع تجربه‌گرایانه، منجر به دسته‌بندی منابع برمبنای شباهت صوری میان آنها می‌گردد؛ موضع عقل‌گرایانه منجر به ایجاد نظام‌هایی با رویکرد چهریزه‌ای می‌شود؛ نظام‌های شکل‌گرفته از موضع تاریخ‌گرایانه به مطالعه توسعه زمینه دانشی و جوامع دانش‌آفرین می‌پردازند؛ و نظام‌های حاصل از موضع عمل‌گرایانه برمبنای پیشینه فرهنگی و رده‌بندی انتقادی قوام می‌یابند.ماحصل رویکردهای نظری یورلند عبارت از لازم و ملزوم هم بودن رده‌بندی انسانی و ماشینی، ایجاد سازگاری مناسب بین جستجوگران و سیستم سازماندهی دانش، افزایش کارآیی بازیابی موضوعی، جهت دادن به فعالیت‌های تخصصی رشته، به‌کارگیری رویکرد کتاب‌سنجی در رشته و مانند اینهاست.
نتیجه‌گیری: از طریق مواضع معرفت‌شناختی در حوزه سازماندهی دانش می‌توان به تحلیل مسائل این حوزه پرداخت و مبنای نظری مناسبی برای قضاوت فراهم آورد.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله [English]

Analyzing Birger Hjørland Views and Opinions on Knowledge Organization

نویسندگان [English]

  • A. Sha'bani 1
  • N. Najafi 2
  • Sh. Hosseini 2
  • Maryam Azargoon 2
چکیده [English]

Purpose: To describe four epistemological positions of empiricism, rationalism, historicism, and pragmatism in knowledge organization domain and explaining and analyzing six approaches to knowledge organization (automatic versus human classification, user-based and cognitive classifications, facet classification, bibliometric classification and domain-analytic classification) based on Birger Hjørland’s theory.
Methodology: Theoretical analysis.
Results: Empiricist position results in classification according to formal similarities of resources. Rationalism led to systems with facet classification. Historicism driven systems deal with knowledge development and communities and systems holding practical approach take cultural background and critical classification. Hjørland’s theory analysis reveals the mutual relationship between automatic and human classification, compatibility among searcher and knowledge organization system, subject retrieval improvement, guiding specialized activities of the field, employing bibliography methods and so on.
Conclusion: Taking epistemological position in knowledge organization domain helps in analyzing issues of the field and provides theoretical basis for judgment.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Knowledge organization
  • Birger Hjørland
  • Theoretical approaches of knowledge organization
  • Empiricism
  • Rationalism
  • Historicism
  • Pragmatism
ارسطوپور، شعله (1391). افق‌هایی تازه در سازماندهی اطلاعات: حرکت به سمت نظام‌های دانشی. کتاب ماه کلیات، 15(6)، 26-31.

اسماعیل‌پور، رضیه (1386). رویکردها و چالش‌های رده‌بندی خودکار منابع اطلاعاتی در محیط جدید. کتابداری و اطلاع‌رسانی، 38 (2)، 91-106.

افقهی، اسماعیل؛ رضائی شریف، علی؛ و برقی، عیسی (1389). نقش معرفت‌شناسی در تحقیقات علوم کتابداری و اطلاع‌رسانی. تحقیقات کتابداری و اطلاع‌رسانی دانشگاهی، 44 (53)، 169-143.

ریسمانباف، امیر (1390). جنبش دکومانتاسیون گم شده در هیاهوی فناوری. مطالعات ملی کتابداری و سازماندهی اطلاعات، 22 (2)، 51-68.

برومند، فیروزه (1381). رده‌بندی کتابخانه‌ای. در عباس حری  (ویراستار)، دایره‌المعارف کتابداری و اطلاع‌رسانی (2 ج). تهران: کتابخانه ملی جمهوری اسلامی ایران.

رهادوست، فاطمه (بهار) (1387). فلسفه کتابداری و اطلاع‌رسانی. تهران: نشر کتابدار.

داورپناه، محمدرضا (1384). ضرورت‌های نوین بازنگری در ذخیره و بازیابی اطلاعات. کتابداری و اطلاع‌رسانی، 8 (31)، 67-89.

شکفته، مریم (1387). رویکردهای یازده‌گانه تحلیل حوزه در کتابداری و اطلاع‌رسانی. فصلنامه کتاب،  76 (4)، 237-252.

عصاره، فریده؛ حیدری، غلامرضا؛ زارع‌فراشبندی، فیروزه؛ و حاجی‌زین‌العابدینی، محسن (1388). از کتابسنجی تا وب‌سنجی: تحلیلی بر مبانی، دیدگاه‌ها، قواعد و شاخص‌ها. تهران: کتابدار.

علیمرادی، مصطفی (1393). تعریف‌ها و اصطلاح‌ها (آشنایی با اصطلاح‌های پرکاربرد در سازماندهی دانش). ره‌آورد نور، 13 (65)، 10-3.

یورلند، بیرگر (1381).نظریه و فرانظریه در علم اطلاع‌رسانی:تفسیری جدید (مهدی داودی، مترجم). در مبانی، تاریخچه و فلسفه علم اطلاع‌رسانی به کوشش علیرضا بهمن‌آبادی. تهران: کتابخانه ملی جمهوری اسلامی ایران.

Hjørland, B. (1998). Theory and met theory of information science: a new interpretation. Journal of Documentation, 54 (5), 606-621.

Hjørland, B. (2000). Library and information science: Practice, theory, and philosophical basis. Information Processing and Management, 36 (3), 501-531.

Hjørland, B. (2002). Domain analysis in information science: Eleven approaches-traditional as well as innovative. Journal of Documentation, 58 (4), 422-462.

Hjørland, B. (2003). Some fundamentals of knowledge organization. Knowledge Organization, 30 (2), 87-111.

Hjørland, B. (2005). Empiricism52, rationalism and positivism in library and information science. Journal of Documentation, 61 (1), 130-155.

Hjørland, B. (2008). What is knowledge organization (KO)? Knowledge Organization. International Journal Devoted to Concept Theory, Classification, Indexing and Knowledge Representation, 35 (2-3), 86-101.

 Hjørland, B. (2010). The foundation of the concept of relevance. Journal of the American Society for Information Science and Technology, 61 (2), 217-237.

Hjørland, B. (2011). The importance of theories of knowledge: indexing and information retrieval as an example. Journal of the American Society for Information Science and Technology, 62 (1), 72-77.

 Hjørland, B. (2013a). Citation analysis: A social and dynamic approach to knowledge organization. Information Processing and Management, 49 (6), 1313-1325

Hjørland, B. (2013b). Facet analysis: The logical approach to knowledge organization. Information Processing & Management, 49 (2), 545-557.

Hjørland, B. (2013c). Theories of knowledge organization—theories of knowledge: Keynote March 19, 2013. 13th Meeting of the German ISKO in Potsdam. Knowledge Organization40 (3), 169-181.

Hjørland, B. (2013d). User-based and cognitive approaches to knowledge organization: a theoretical analysis of the research literature. Knowledge Organization, 40 (1), 11-27.

Hjørland, B. (2015). Theories are knowledge organizing system a (KOS). Knowledge Organization, 42 (2), 113-128.

Hjørland, B., & Hartel, J. A. (2003) Ontological, epistemological and social dimensions of domain. Knowledge Organization, 30 (3/4), 239-245

Hjørland, B., & Nissen Pedersen, K. (2005). A substantive theory of classification for information retrieval. Journal of Documentation, 61 (5), 582-597.

Merton, R. K. ( 1968). Social theory and social structure. New York: Free Press

Smiraglia, R. P. (2002). The progress of theory in knowledge organization. Library Trends, 50 (3), 330-349.

Smiraglia, R. P. (2014). The elements of knowledge organization. Cham: Springer.

Tennis, J. T. (2003). Two axes of domains for domain analysis. Knowledge Organization, 30 (3/4), 191-195.

Vickery, B.C. (1966). Faceted classification schemes. New Brunswick, NJ: Graduate school of Library Science at Rutgers University.