تحلیل موضوعی و روند تولیدات علمی سلامت در حوزۀ سواد اطلاعاتی با استفاده از فنون متن‌کاوی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دکتری علم اطلاعات و دانش‌شناسی، دانشگاه علوم پزشکی شهید صدوقی، یزد، ایران

2 استادیار گروه علم اطلاعات و دانش‌شناسی دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران

3 دکتری مدیریت رسانه، اداره کل کتابخانه‌های عمومی استان یزد، یزد، ایران

چکیده

هدف: وجود پژوهش‌های متنوع درزمینۀ سواد اطلاعاتی، نیاز به تحلیل موضوعات این مطالعات را برای داشتن چشم‌اندازی روشن و جامع از این حوزه ضروری می‌سازد. پژوهش حاضر با هدف مدل‌سازی موضوعی مقالات منتشرشده درزمینۀ سواد اطلاعاتی متون سلامت با استفاده از پایگاه PubMed انجام شده است.
روش: این پژوهش ازلحاظ رویکرد کمی و ازنظر نوع کاربردی است که با استفاده از روش‌های متن‌کاوی انجام گرفت. تولیدات علمی درزمینۀة سواد اطلاعاتی مبتنی بر سرعنوان موضوعی مش و با استفاده از فرمول جستجوی "information literacy" [Majr] بدون محدودیت زمانی از پایگاه PubMed استخراج شدند. جستجو در تاریخ 15 مرداد 1403 انجام شد که تعداد 8407 رکورد از 1519 عنوان نشریه و کتاب بازیابی شد. سپس، چکیده و عنوان مقالات به فرمت تکست ذخیره و با هدف تحلیل، به‌صورت ساختاریافته به فرمت اکسل تبدیل شد. 7608 رکورد دارای چکیده بودند. 797 رکورد فاقد چکیده بودند که پس از حذف رکوردهای خالی تعداد 7608 رکورد برای تجزیه‌وتحلیل مورداستفاده قرار گرفتند.
 بدین منظور ابتدا توکن یابی انجام شد. سپس علائم نگارشی و ایست‌واژه‌ها نیز حذف شدند و در ادامه، ریشه‌یابی کلمات انجام گرفت و در مرحلۀ بعد برای اعمال فنون یادگیری ماشینی در داده‌های متنی، ابتدا متون به بردارهای عددی تبدیل شدند و سرانجام با الگوریتم LDA مدل‌سازی موضوعات انجام گرفت. پس از پاک‌سازی داده‌ها، چکیده‌ و عناوین این مقالات با استفاده از کتابخانه‌های Pandas، PyLDAvis، sklearn، PyLDAvis، numpy، Setuptools، NLTK، Gensim، Wordcloud، Seaborn، مورد تجزیه‌وتحلیل قرار گرفت و مدل‌سازی موضوع انجام شد.
یافته‌­ها: تجزیه‌وتحلیل مقالات بازیابی شده با استفاده از الگوریتم TF_IDF نشان داد بالاترین فراوانی وزنی مربوط به «بیماران»، «روان»، «سلامت روان»، «اطلاعات» و «مراقبت» هستند. با استفاده از الگوریتم تخصیص دیریکله پنهان، 7 خوشۀ موضوعی نتیجه مدل‌سازی موضوعی شامل «اطلاع‌جویی سلامت برخط و سواد سلامت دیجیتال»؛ «تأثیر سواد سلامت در تصمیم‌گیری»؛ «خوانایی منابع آموزش به بیمار»؛ «سواد سلامت در همه‌گیری کووید 19»؛ «سواد سلامت روان»؛ «سواد سلامت دهان و دندان»؛ و «ارتباطات در مراقبت‌های بهداشتی» شناسایی شد.
تحلیل روند رشد تولیدات علمی در هر یک از موضوعات استخراج شده نشان داد که دو موضوع "تأثیر سواد سلامت بر تصمیم‌گیری" و " اطلاع‌جویی سلامت برخط و سواد سلامت دیجیتال " بیشترین رشد را در طول زمان داشتند. در مقابل، موضوع "سواد سلامت در همه گیری کووید-19" روند کاهشی را نشان داد. ازنظر درصد مقالات علمی در حوزۀ سواد اطلاعاتی مشخص شد که موضوع «سواد سلامت روان» با 22 درصد بالاترین و «سواد سلامت در همه‌گیری کووید 19» با 2 درصد کمترین درصد تولیدات علمی را به خود اختصاص داده‌اند.
نتیجه‌‎­گیری: خوشه‌های موضوعی استخراج‌شده از تولیدات علمی سواد اطلاعاتی انسجام مناسب و روابط موضوعی قوی را نشان دادند؛ بنابراین این پژوهش می‌تواند کمک شایانی به پژوهشگران در راستای ارتقای تولیدات علمی حوزۀ سواد اطلاعات سلامت کند.

کلیدواژه‌ها

موضوعات

عنوان مقاله [English]

Analysis of Topics and Trends in Scientific Productions in the Field of Health Information Literacy Using Text Mining Techniques

نویسندگان [English]

  • Samaneh Khavidaki 1
  • Fezzeh Ebrahimi 2
  • Amir Zakipoor 3
1 Shahid Sadoughi University of Medical Sciences, Yazd, Iran
2 Assistant Professor, University of Isfahan, Isfahan, Iran
3 Iran Public Libraries Foundation, Yazd, Iran
چکیده [English]

Purpose: Diverse research in information literacy necessitates analyzing the topics of these studies to gain a clear and comprehensive understanding of this area. The current research aims to apply topic modeling to published scientific productions related to health information literacy using the PubMed database.
Method: This study employed a quantitative approach with an applied focus, utilizing text-mining techniques. Scientific publications in information literacy were extracted from the PubMed database using the MeSH term "information literacy" [Majr] without any time constraints. A search on August 5, 2024, yielded 8407 records from 1519 journals and books. Subsequently, the abstracts and titles of the articles were saved in text format and then converted into a structured Excel format for analysis. After removing null records, 7608 records with abstracts were used for analysis. The process involved tokenization, removal of punctuation and stop words, stemming, and conversion of text data into numerical vectors to apply machine learning techniques. Finally, topic modeling was performed using the Latent Dirichlet Allocation (LDA) algorithm. After data cleaning, the abstracts and titles of these articles were analyzed and topic modeled using the Pandas, PyLDAvis, sklearn, PyLDAvis, numpy, Setuptools, NLTK, Gensim, Wordcloud, and Seaborn libraries.
Findings: Analysis of the retrieved articles using the TF-IDF algorithm revealed that the terms "patients", "mental", "mental health", "information", and "care" had the highest term frequency-inverse document frequency weights. Using Latent Dirichlet Allocation, seven thematic clusters were identified, including "Online Health Information Seeking and Digital Health Literacy"; "Impact of Health Literacy on Decision-Making"; "Readability of Patient Education Materials"; "Health Literacy During the COVID-19 Pandemic";"Mental Health Literacy"; "Oral Health Literacy"; and "Communication in Healthcare."
The analysis of scientific articles in the field of health information literacy revealed that the topics “Impact of Health Literacy on Decision-Making” and “Online Health Information Seeking and Digital Health Literacy” experienced the highest growth over time. In contrast, the topic “Health Literacy During the COVID-19 Pandemic” showed a declining trend. Additionally, the distribution of publications showed that “Mental Health Literacy” accounted for the largest share at 22%, while “Health Literacy During the COVID-19 Pandemic” represented the smallest share, making up only 2% of the total publications in the field of health information literacy.
Conclusion: The extracted thematic clusters from the scientific productions on information literacy demonstrated good coherence and strong thematic relationships; therefore, this research can significantly contribute to researchers in improving scientific production in the field of health information literacy.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Information Literacy
  • Health Literacy
  • Health Information Literacy
  • Text Mining
  • Topic Modeling

مراجع

احمدزاده، خدیجه، خسروی، عبدالرسول، ارسطوپور، شعله و طهماسبی، رحیم (1393). ارزیابی خوانایی منابع آموزش به بیمار درزمینة بیماری دیابت موجود در مراکز بهداشتی درمانی شهر شیراز. مجله ایرانی آموزش در علوم پزشکی، 14 (8)، 661-667.
https://ijme.mui.ac.ir/article-1-3157-fa.html
انصاری، مصطفی، غیاثی طبری، فاطمه، روضه، محبوبه و سامانی‌پور، نیلوفر (1403). بررسی ارتباط سواد اطلاعاتی و عملکرد بالینی پرستاران شاغل در بخش‌های ویژه بیمارستان منتخب دانشگاه علوم پزشکی تهران در سال 1402. نشریه پژوهش پرستاری ایران، 19 (2)، 89-97.
https://ijnr.ir/article-1-2808-fa.html
بان سرتیپ، ریحانه و جعفرزاده کرمانی، زهرا (1401). بررسی رابطه سواد سلامت و شیو‌ه‌های کسب اطلاعات سلامت کتابداران کتابخانه آستان قدس رضوی در دوران همه‌گیری کرونا.  کتابداری و اطلاع‌رسانی، 25(4)، 117-138.
https://doi.org/10.30481/lis.2022.356166.1998
https://lis.aqr-libjournal.ir/article_159056.html
داستانی، میثم و ستاری، معصومه (1395). ارتقای سواد اطلاعاتی اساس ارتقای سواد سلامت در جامعۀ اطلاعاتی. تصویر سلامت، 7(2)، 57-63.
https://doh.tbzmed.ac.ir/fa/Article/doh-158
داورپناه، محمدرضا و آرمیده، معصومه (1391). اطلاعات و جامعه. تهران، چاپار: دبیزش.
شایسته، منصوره، شکرچی‌زاده، هاجر و رشیدی میبدی، فاطمه (1401). بررسی سواد سلامت دهان با استفاده از پرسش‌نامه Oral Health Literacy-Adult Questionnaire و ارتباط آن با شاخص‌های کلینیکی و رفتارهای سلامت دهان در بیماران مراجعه‌کننده به دندانپزشکی. مجله دانشکده دندانپزشکی مشهد، 46(4)، 394-409.
https://doi.org/10.22038/jmds.2022.59780.2081
https://jmds.mums.ac.ir/article_21411.html
کریمی، مهدی و دلقندی، فائزه (1402). متن‌کاوی: مفاهیم، الگوریتم‌ها و ابزارها با نگاهی به کاربرد آن در علم اطلاعات و دانش‌شناسی. مجله دستاوردهای نوین در مطالعات علوم‌انسانی، 6(63)، 101-113.
https://jonahs.ir/showpaper/7883174
محمدلو، اعظم، بتولی، زهرا و رمضان‌خانی، علی (1399). واکاوی و مروری بر پژوهش‌های سواد سلامت. مجله اطلاع‌رسانی پزشکی نوین، 6 (2)، 58-72.
https://doi.org/10.29252/jmis.6.2.58
https://jmis.hums.ac.ir/article-1-227-fa.html
مقدس‌زاده، حسن (1396). رابطه بین سواد اطلاعاتی و سواد سلامت: مطالعه موردی کارکنان مرکز منطقه‌ای اطلاع‌رسانی علوم فناوری شیراز. پژوهش‌نامه کتابداری و اطلاع‌رسانی، 7 (2)، 144-160.
https://doi.org/10.22067/riis.v7i2.61678
https://infosci.um.ac.ir/article_32575.html
 
References
Ahmadzadeh K, Khosravi A, arastoopoor S, Tahmasebi R. (2014). Assessing the Readability of Patient Education Materials about Diabetes Available in Shiraz Health Centers. Iranian Journal of Medical Education, 14 (8) :661-667. [In Prsian]
Ansari M, Gheyasi Tabari F, Rouzeh M, Samanipour N. (2024). Investigating the relationship between information literacy and clinical performance of nurses working in special departments of selected hospitals of Tehran University of Medical Sciences in 1402. IJNR, 19 (2) :89-97. [In Prsian]
Ban Sartip, R. and Jafarzadeh Kermani, Z. (2023). A Study of Relation between Health Literacy and Methods of Obtaining Health Information of Librarians of Astan Quds Razavi Central Library during the Corona Pandemic. Library and Information Sciences, 25(4), 117-138. [In Prsian]
Dastani, M., Sattari, M. (2016). Promoting information literacy by promoting health literacy in the information society. Depiction of Health, 7(2), 57-63.[In Prsian]
Davarpanah, M. R., & Aramideh, M. (2012). Information and Society. Tehran: Dabizesh. [In Persian]
Jorm, A. F., Korten, A. E., Jacomb, P. A., Christensen, H., Rodgers, B., & Pollitt, P. (1997). “Mental health literacy”: a survey of the public's ability to recognise mental disorders and their beliefs about the effectiveness of treatment. Medical journal of Australia, 166(4), 182-186.
https://doi.org/10.5694/j.1326-5377.1997.tb140071.x
Karimi, M. & Delghandi, F. (2023). Text Mining: Concepts, Algorithms, and Tools with a Focus on Its Applications in Information Science and Knowledge Studies. Journal of new achievements in humanities studies. 6(63). 101-113. [In Prsian]
Moghaddaszadeh, H. (2017). Relationship between Information Literacy and Health Literacy: A Case Study of Staff Working in the Regional Information Center for Science and Technology. Library and Information Science Research, 7(2), 144-160. [In Prsian]
Moghbeli , M., Shahravan, A., & Salajegheh, M. (2021). Relationship between parents' oral hygiene information literacyand oral hygiene of public elementary school children in Education of Kerman, District 2 in 2017-2018. Caspian Journal of Dental Research, 10(1), 48-56.
https://doi.org/10.22088/cjdr.10.1.48
Mohamadlo A, batooli Z, ramezankhani A. The analysis and review of the literatures in the field of health literacy. JMIS 2020; 6 (2) :58-72. [In Prsian]
Patil, U., Kostareva, U., Hadley, M., Manganello, J. A., Okan, O., Dadaczynski, K., Massey, P.M., Agner, J., & Sentell, T. (2021). Health literacy, digital health literacy, and COVID-19 pandemic attitudes and behaviors in US college students: implications for interventions. International Journal of Environmental Research and Public Health, 18(6), 3301.
https://doi.org/10.3390/ijerph18063301
Shayesteh, M. , Shekarchizadeh, H. and Rashidi Meybodi, F. (2022). Investigation of Oral Health Literacy Utilizing Oral Health Literacy-Adult Questionnaire and its Relationship with Clinical Indicators of Oral Health, as well as Oral Health Behaviors, among Dental Patients. Journal of Mashhad Dental School, 46(4), 394-409. [In Prsian]
 Sørensen, K., Van den Broucke, S., Fullam, J., Doyle, G., Pelikan, J., Slonska, Z., Brand, H. & (HLS-EU) Consortium Health Literacy Project European. (2012). Health literacy and public health: a systematic review and integration of definitions and models. BMC public health, 12, 1-13.
      https://doi.org/10.1186/1471-2458-12-80
Sweileh, W. M. (2021). Global research activity on mental health literacy. Middle East Current Psychiatry, 28, 1-9. https://doi.org/10.1186/s43045-021-00125-5
Wang, Q., Tao, C., Yuan, Y., Zhang, S., & Liang, J. (2023). Current situations and challenges in the development of health information literacy. International Journal of Environmental Research and Public Health, 20(3), 2706.
https://doi.org/10.3390/ijerph20032706
Yang, K., Hu, Y., & Qi, H. (2022). Digital Health Literacy: Bibliometric Analysis. Journal of Medical Internet Research, 24(7), e35816. https://doi.org/10.2196/35816
Vermeir, P., Vandijck, D., Degroote, S., Peleman, R., Verhaeghe, R., Mortier, E., Hallaert, G., Van Daele, S., Buylaert, W.,& Vogelaers, D. (2015). Communication in healthcare: a narrative review of the literature and practical recommendations. International journal of clinical practice, 69(11), 1257-1267. https://doi.org/10.1111/ijcp.12686
 
 
فرستادن نظر درباره این مقاله
CAPTCHA Image

فایل ها

سابقه مقاله

  • تاریخ دریافت: 16 آذر 1403
  • تاریخ بازنگری: 07 بهمن 1403
  • تاریخ پذیرش: 10 اسفند 1403
  • تاریخ انتشار: 01 دی 1404

هم رسانی

ارجاع به این مقاله

آمار