هیأت تحریریه ‏سنجی: روشی جهت سنجش عملکرد و اثربخشی اعضاء هیأت تحریریه و سردبیران مجلات نمایه شده در ISC

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استادیار گروه مدیریت اطلاعات، مؤسسه استنادی و پایش علم و فناوری جهان اسلام، شیراز، ایران

2 دانشجوی دکتری علم اطلاعات و دانش شناسی، دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی، دانشگاه شهید چمران اهواز، اهواز، ایران

3 دانشجوی دکتری علم اطلاعات و دانش شناسی، دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی، دانشگاه الزهرا، تهران، ایران

10.30484/NASTINFO.2023.3410.2210

چکیده

هدف: هیأت تحریریه­ سنجی به روش‏ها و شاخص ‏هایی اطلاق می‏ شود که به ­وسیله آن عملکرد، اثربخشی و نقش اعضاء هیأت تحریریه و سردبیران مجلات در سیاست ‏گذاری و طراحی نقشه راه برای آینده مجلات مورد ارزیابی قرار می‏ گیرد. در پژوهش حاضر با استفاده از هیأت تحریریه‏ سنجی، مجلات نمایه‌‌شده ISC در قلمروهای علوم بهداشت، علوم زیستی و هنر و علوم انسانی ارزیابی و تحلیل گردید.
روش: در این پژوهش و به‌منظور دیداری‌سازی درهم ‏تنیدگی اعضاء هیأت تحریریه و مجلات از روش تحلیل شبکه اجتماعی استفاده شد. بدین منظور شاخص ‏های مرکزیت که شامل مرکزیت درجه، مرکزیت نزدیکی و مرکزیت بینابینی است، به کار رفت. تجزیه و تحلیل داده‌ها در دو بخش توصیفی و استنباطی برای اعضاء هیئت تحریریه (2813 نفر) و مجلات (200 نشریه) انجام گرفت. به‌منظور پاسخ به پرسش‏ های پژوهش از نرم‌افزار مصورسازی شبکه (UCINET)؛ روش ‏های آمار توصیفی و تحلیلی مانند فراوانی، درصد، میانگین و ضریب همبستگی کندال تائوبی؛ آزمون خی دو و نیز نرم‌افزارهای SPSS، Net Draw و پایتون استفاده شد.
یافته‌ها: یافته ­های پژوهش در خصوص وضعیت ضریب تأثیر نشریات نشان می ­دهد در حوزه علوم انسانی و هنر، مجله " مسائل کاربردی تعلیم و تربیت اسلامی- لیست اولیه" با 1/095 ؛ در حوزه موضوعی علوم بهداشتی، مجله "سالمند –لیست انتظار"با  (0/446)؛ و در حوزه علوم زیستی، مجله "پژوهش‌های ژنتیک گیاهی- لیست اولیه" با 0/37 بالاترین ضریب تأثیر را در هر حیطه موضوعی کسب کرده‌­اند. برخی از مجلات حوزه علوم انسانی و هنر درصد خوداستنادی بالایی دارند. از جمله مجلاتی که در حوزه علوم انسانی و هنر بالای 80 درصد خوداستنادی دارند عبارتند از: "پژوهش‌نامه نهج البلاغه" (80/77 درصد)؛ "پژوهش‌نامه ادبیات کردی" و "زبان فارسی و گویش‏های ایرانی" (100 درصد)." احد فرامرز قراملکی- (استاد-دانشگاه تهران) " و " محمدحسن قدردان قراملکی (استاد- پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی)" بالاترین  میزان درهم‏تنیدگی (فراوانی 5) را به خود اختصاص داده‏اند. از مجموع 368 نفری که دارای درهم‏تنیدگی هستتند، 333 نفر مرد و 35 نفر نیز زن هستند. از نظر مرتبه دانشگاهی نیز مرتبه علمی "استاد" با 76/71 درصد و "دانشیاران" با 15/57 درصد بالاترین سهم را از آن خود کرده‌­اند.
نتیجه‌گیری: از مجموع دو هزار و هشتصد و سیزده نفری که در دویست مجله مورد مطالعه همکاری داشتند، 368 نفر از اعضاء هیأت تحریریه دارای درهم‏تنیدگی بودند. نتایج حاکی از وجود رابطه معنی‌داری منفی بین ضریب ­تأثیر و درهم تنیدگی مجلات جامعه پژوهش و همچنین بین میزان استنادهای دریافتی نشریات و درهم­‌تنیدگی مجلات جامعه پژوهش است. افزایش چارک نشریات با افزایش میزان درهم‌‏تنیدگی همراه است؛ به این معنا که چارک نشریات پیش‌بین مثبت و معنی‌داری برای میزان درهم تنیدگی نشریات است. شاخص آنی نشریات؛ میانگین ضریب تأثیر در موضوع سطح کلان؛ تعداد مقالات جامعه پژوهش و شاخص خوداستنادی، پیش‌بین­‌های معنی‌داری برای میزان درهم‌­تنیدگی نشریات نیستند. با توجه به نقش اعضاء هیأت تحریریه در مسیر تکامل و کیفی‌­سازی مجلات از طریق فرایند داوری و انتخاب موضوعات، تلاش برای تشکیل هیأت تحریریه‌­های متنوع‌­تر با درهم‌­تنیدگی کمتر، نه تنها خروجی تحقیقاتیِ متنوع‌­تری را به دنیای نشر خواهد سپرد؛ که فضای رقابتی مثبت با طیف گسترده‌­تری از آراء را نیز ایجاد خواهد کرد.
 

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Editorial Board Metrics: A Method for Assessing the Performance and Effectiveness of Editorial Board Members and Editors

نویسندگان [English]

  • Farshid Danesh 1
  • Forough Rahimi 1
  • Zahra Nematollahi 2
  • Lili Banihashemi 3
1 Assistant Professor, Information Management Department, Islamic World Science and Technology Monitoring & Citation Institute (ISC), Shiraz, Iran
2 Ph.D. Candidate, Department of Knowledge and Information Science, Faculty of Education and Psychology, Shahid Chamran University of Ahvaz, Ahvaz, Iran
3 Ph.D. Candidate, Department of Knowledge and Information Science, Faculty of Education and Psychology, Alzahra University, Tehran, Iran
چکیده [English]

Purpose: Editorial Board Metrics (EBM) is used to determine the performance, effectiveness, and role of editorial board members and journal editors in policymaking and designing a roadmap for the future of journals. This study analyzed and evaluated indexed journals in health sciences, biological sciences, arts, and humanities using EBM.
Method: Social Network Analysis (SNA) was used to visualize the interconnections of editorial board members and journals. For this purpose, centrality indices were used, including degree centrality, closeness centrality, and betweenness centrality. Data analysis was performed in two descriptive and inferential sections for editorial board members (2813 individuals) and journals (200 journals) using statistical methods such as frequency, percentage, mean, Kendall's Tau-b coefficient, Chi-square test, and software such as UCINET, SPSS, Net Draw, and Python.
Findings: The research findings on the status of the impact factor of journals indicate that in the field of humanities and arts, the "Journal of Applied Issues in Islamic Education" with 1.095 has the highest impact factor. In the field of health sciences, "Iranian Journal of Ageing (Salmand)- Waiting List" with 0.446 has the highest impact factor, and in the field of biological sciences, "Plant Genetic Researches - Primary List" with 0.37 has the highest impact factor in each subject area. Some journals in the fields of humanities and arts have a high self-citation rate, including journals that have over 80% self-citation in the field of humanities and arts, such as "The Journal of Nahjolbalagheh" (77.80%) and "Journal of Kurdish Literature" and "Persian Language and Iranian Dialects" (100%). Ahad Faramarz Gharamaleki (Professor at the University of Tehran) and Mohammad Hassan Ghadrdan Gharamaleki (Professor at the Institute of Culture and Islamic Thought) have the highest level of interlocking (frequency 5). Of 368 individuals with co-authorship, 333 are male, and 35 are female. Regarding academic rank, the "Professor" with 71.76% and "the Associate Professor" with 15.48% have the highest share in the editorial board community.
Conclusion: Of the 2,813 individuals who collaborated in 200 journals, 368 editorial board members had to interlock. The results indicate a significant negative relationship between the impact factor and the interlocking of the social science research journals and between the number of citations received by journals and their interlocking. Furthermore, there is a correlation between a rise in journal quartiles and a decrease in interlocking. According to the results, the number of journal quartiles is a significant negative predictor of interlocking. The Immediacy Index (II) of journals, the Median Impact Factor (MIF) in the macro subject, the number of articles, and the self-citation index are not significant predictors of interlocking. Considering the role of editorial board members in the development and quality improvement of journals through reviewing and selecting topics, the effort to form more diverse editorial boards with less interlocking will not only bring more diverse research output to the publishing world, deposit; which will create a positive competitive environment with a broader range of votes.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Editorial Board Interlocking (EBI)
  • ISC Indexed Journals
  • Health Sciences
  • Biological Sciences
  • Arts and Humanities
  • Impact Factor
  • Social Network Analysis
جوکار، عبدالرسول، گلتاجی، مرضیه (1389). مطالعه تطبیقی میزان خوداستنادی در دو نشریه فصلنامه کتاب و فصلنامه کتابداری و اطلاع رسانی در سال های 1382 تا 1386 بر اساس پایگاه گزارش‌های استنادی نشریه‌های فارسی پایگاه استنادی علوم جهان اسلام. کتابداری و اطلاع‌رسانی، 13(1)، ص 91-110.
شورای عالی فرهنگی (1389). نقشه جامع علمی کشور. تهران: دبیرخانه شورای عالی انقلاب فرهنگی.
عرفان منش، محمد امین، مروتی اردکانی، مرضیه، ایرانی، سپیده (1395). ترکیب اعضاء هیأت تحریریه نشریات به‌عنوان شاخصی از میان‌رشتگی: مطالعه موردی نشریات علوم اجتماعی و انسانی کشور. کتابداری و اطلاع‌رسانی، 19(1)، ص 81-107.
قانع، محمدرضا (1388). میزان همبستگی خوداستنادی با ضریب تأثیر مجله‌های علمی حوزه‌ علوم پزشکی در گزارش‌های استنادی نشریات فارسی. مدیریت اطلاعات سلامت، 6(1)، ص 53-64.
مهراد، جعفر، گلتاجی، مرضیه (1389). میزان همبستگی خود استنادی مجله با ضریب تأثیر در نشریات علمی حوزه علوم پزشکی منتشر‌شده بر اساس گزارش‌های پایگاه استنادی علوم جهان اسلام. مدیریت اطلاعات سلامت، 7(3)، ص 251-259.
CAPTCHA Image