سازمان اسناد و کتابخانه ملی جمهوری اسلامی ایران مطالعات کتابداری و سازماندهی اطلاعات 2783-4646 37 1 2026 05 12 Information Science Professionals and the War of Narratives جنگ روایت‌ها و متخصصان علم اطلاعات 7 16 3353 10.30484/nastinfo.2026.4108.2399 FA فریبرز خسروی دانشیار علم اطلاعات و دانش شناسی، سازمان اسناد و کتابخانۀ ملی ج.ا.ا 0000-0002-4467-8945 Journal Article 2026 05 10 In an era where battles are no longer fought solely on military fronts- where the mind, perception, and collective memory have become arenas of conflict- the "war of narratives" stands as one of the most critical challenges facing contemporary societies. Drawing on professional experience and examples from contemporary conflicts, this editorial demonstrates how narratives can shape, distort, or override our perception of reality. In such a context, librarians and information science professionals are not marginal bystanders. By safeguarding informational accuracy, promoting information literacy, contextualizing data, preserving collective memory, developing web archives, designing retrieval systems, and adhering to professional ethics, they play a fundamental role in fostering informed judgment within society. The core message of this editorial is that the engagement of librarians and information science professionals in the discourse on narrative wars does not represent a departure from their professional domain. Rather, it is an integral part of their professional responsibility in a world where narratives conquer minds. در روزگاری که نبردها تنها در میدان نظامی رخ نمی‌دهند و ذهن، ادراک و حافظه جمعی نیز به میدان منازعه تبدیل شده‌اند، جنگ روایت‌ها یکی از مهم‌ترین چالش‌های جوامع معاصر است. این سرمقاله با تکیه بر تجربه‌ای حرفه‌ای و نمونه‌هایی از جنگ‌های معاصر نشان می‌دهد که روایت‌ها چگونه می‌توانند تصویر ما از واقعیت را شکل دهند، تحریف کنند یا بر آن غلبه یابند. در چنین وضعیتی، کتابداران و متخصصان علم اطلاعات تماشاگران حاشیه‌ای نیستند؛ آنان با پاسداری از صحت اطلاعات، ارتقای سواد اطلاعاتی، زمینه‌مند کردن داده‌ها، حفظ حافظه جمعی، توسعه آرشیو وب، طراحی نظام‌های بازیابی و پایبندی به اخلاق حرفه‌ای، نقشی بنیادین در پدیدآوردن توان داوری آگاهانه در جامعه را دارند. پیام اصلی این سرمقاله آن است که ورود کتابداران و متخصصان علم اطلاعات به بحث جنگ روایت‌ها، خروج از قلمرو حرفه‌ای آنان نیست، بلکه بخشی از مسئولیت امروز این حرفه در جهانی است که روایت‌ها ذهن‌ها را فتح می‌کنند.

https://nastinfo.nlai.ir/article_3353_5949a970dc8d64f1c5cf76b0a5010229.pdf

سازمان اسناد و کتابخانه ملی جمهوری اسلامی ایران مطالعات کتابداری و سازماندهی اطلاعات 2783-4646 37 1 2026 05 12 Framework of Components and Indicators of Data Governance in the National Library and Archives of Iran (NLAI) چهارچوب مؤلفه‌ها و شاخص‌های حکمرانی داده در سازمان اسناد و کتابخانۀ ملی 17 60 3281 10.30484/nastinfo.2025.3782.2334 FA نرگس نشاط استاد، گروه پژوهشی مدیریت اطلاعات و سازماندهی دانش، سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران 0000-0002-8959-8007 Journal Article 2025 05 18 Purpose: Given that data governance is considered one of the most important strategies for organizations to manage their processes, the aim of this study is to determine the framework of data governance and its components in the National Library and Archives of Iran from the perspective of experts and opinion leaders. Method: The research method is qualitative and meta-synthesis. To identify the components and elements of data governance, the model presented in the research of Fathollahzadeh et al was considered as a basic model; in such a way that five main axes were considered for designing the data governance framework, including planning, organization, performance, implementation, and monitoring. After that, the extracted indicators were adapted based on the processes of the NLAI. In addition to meta-synthesis, the Delphi method was also used to validate the components and indicators and finalize a suitable framework for use in the NLAI. Findings: The key components and indicators that experts considered essential for implementing the NLAI's data governance program and were of high importance in the assessments were presented in the form of a written presentation framework consisting of 5 axes, 47 components, and 127 key indicators. Also, based on the findings, executive and research suggestions were presented. Conclusion: Data governance in the NLAI refers to the specification of decision-making rights and accountability frameworks for individuals regarding data, ensuring proper behavior in the creation, consumption, control, analysis, and valuation of data within the organization. Like many data-driven organizations, this organization continuously deals with data and information and produces or collects data and information daily. Therefore, data and information are considered the property and assets of the organization. But storing data without a predetermined plan for ensuring its security and methods of use will be a fruitless task. Having such a plan helps to have a framework of rules for data management. Individual responsibility for specific organizational information; A common language and understanding for those who access and use information. Ultimately, all of these can lead to better collaboration between people and sound organizational decision-making. هدف: با توجه به اینکه حکمرانی داده یکی از مهم‌ترین راهبردهای سازمان‌ها برای مدیریت فرایندها به شمار می‌رود، هدف این پژوهش تعیین چهارچوب حکمرانی داده و مؤلفه‌های آن در سازمان اسناد و کتابخانۀ ملی از نظر متخصصان و صاحب‌نظران است. روش: این پژوهش با رویکرد کیفی و با روش فراترکیب انجام شده است. برای شناسایی اجزا و مؤلفه‌های حکمرانی داده مدل ارائه‌شده در پژوهش فتح‌اله‌زاده و همکاران به‌عنوان مدل پایه مدنظر قرار گرفت؛ به‌گونه‌ای که پنج بُعد اصلی برای طراحی چهارچوب حکمرانی داده شامل برنامه‌ریزی، سازماندهی، عملکرد، اجرا، و نظارت در نظر گرفته شد. پس‌ازآن، شاخص‌های استخراج‌شده براساس وظایف و فرآیندهای عملیاتی سازمان اسناد و کتابخانۀ ملی ایران مناسب‌سازی شد. علاوه‌بر فراترکیب، از روش دلفی برای اعتبارسنجی مؤلفه‌ها و شاخص‌ها و نهایی‌کردن چهارچوب مناسب برای استفاده در سازمان اسناد و کتابخانۀ ملی استفاده شد. یافته‌ها: پژوهش حاضر نشان داد که ازنظر متخصصان و اهل فن، طراحی چهارچوبی برای حکمرانی داده‌های سازمان اسناد و کتابخانۀ ملی امری ضروری است و در این چهارچوب، مؤلفه‌ها و شاخص‌هایی از اهمیت ویژه برخوردار است. این مؤلفه‌ها و شاخص‌ها براساس آراء خبره‌سنجی در 5 بُعد برنامه‌ریزی، سازماندهی، عملیات (فرآیندی / عملکرد سازمانی)، اجرا، و نظارت و ارزیابی تقسیم‌بندی و بر پایۀ‌ تحلیل مفهومی و ساختاری، ذیل هریک از محورها، لایه‌ها و شاخص‌های کلیدی ارائه شد؛ و نهایتاً 47 مؤلفه و 123 شاخص کلیدی به دست آمد. نتیجه‌گیری: سازمان اسناد و کتابخانۀ ملی بنا به رسالت و نقش خود در سطح ملی و فراملی به‌طور مستمر با داده و اطلاعات سروکار دارد و روزانه داده‌ها و اطلاعاتی را تولید یا گردآوری می‌کند. بدین لحاظ، داده و اطلاعات جزو مایملک و دارایی سازمان به شمار می‌رود؛ اما ذخیره‌کردن داده بدون برنامه‌ای از‌پیش‌تعیین‌شده برای تأمین امنیت و روش‌های استفاده از آن کاری بی‌حاصل خواهد بود. حاکمیت داده در سازمان اسناد و کتابخانۀ ملی، مشخص کردن حقوق تصمیم‌گیری و چهارچوب پاسخگویی افراد در مورد داده است و برای اطمینان از رفتار صحیح در زمینه ایجاد، مصرف، کنترل، تجزیه‌وتحلیل، و ارزش‌گذاری داده‌های داخل سازمان به کار می‌رود.

https://nastinfo.nlai.ir/article_3281_a31cb2fa33463d875a221aee836059f1.pdf

سازمان اسناد و کتابخانه ملی جمهوری اسلامی ایران مطالعات کتابداری و سازماندهی اطلاعات 2783-4646 37 1 2026 05 12 Futures Studies in Library and Information Science in Iran: Emphasizing the Causal Layered Analysis (CLA) Method آینده‌پژوهی در حوزۀ علم اطلاعات و دانش‌شناسی ایران: با تأکید بر روش تحلیل لایه‌ای علت‌ها 61 106 3274 10.30484/nastinfo.2025.3893.2353 FA فاطمه فرخاری گروه علم اطلاعات و دانش شناسی، دانشگاه زابل 0000-0002-6624-9699 اسماعیل وزیری دانشگاه زابل 0000-0003-0155-5852 Journal Article 2025 08 18 Purpose: Futures studies is a field that encompasses all domains of human knowledge and scientific activity. Its outcomes can have profound and wide-ranging impacts across these domains. As a tool for understanding future transformations and for strategic planning, futures studies is gaining increasing importance in the field of information science and knowledge studies. The present study aims to explore the role and application of the Causal Layered Analysis (CLA) method in futures studies within Iran's the domain of information science and knowledge studies. It seeks to answer the following question: What methodologies have been employed in this field thus far, and what is the position of the CLA method within these studies? Method: This study employed a systematic review method based on the PRISMA framework. The research population included scholarly documents published in reputable national databases such as Magiran, SID, NoorMags, Comprehensive Portal of Humanities, Civilica, Ganj (IranDoc), and the Islamic World Science Citation Center (ISC), without any time restrictions. Sources were retrieved using keywords such as “futures studies,” “information science,” “librarianship,” and “causal layered analysis.” Following initial screening based on inclusion and exclusion criteria, a total of 66 relevant studies were selected and analyzed. Findings: The findings revealed that a significant portion of futures studies in the field of information science and knowledge studies in Iran fall within the positivist and post-positivist paradigms. These studies predominantly utilized methods such as literature reviews, surveys, the Delphi technique, and trend analysis, focusing on possible or preferable futures. However, they have paid limited attention to discursive, value-based, and mythical dimensions. In contrast, Causal Layered Analysis, which is rooted in the critical paradigm and enables the examination of deeper layers of discourse, worldviews, and metaphors that shape the future, was not employed in any of the reviewed studies. Conclusion: Futures studies in Iranian information science and knowledge studies require greater methodological diversity and the adoption of transformative approaches. The current research landscape is largely limited to superficial and quantitative methods, neglecting the potential of deeper, critical methodologies such as CLA. The preference for methods like surveys, Delphi, literature review, and trend analysis can be attributed to their simplicity, academic acceptance, and the lack of relevant Persian-language resources. Conversely, despite its high capacity to explore meaning, metaphor, and future-making discourses, CLA has been overlooked due to its conceptual complexity, demand for critical thinking, participatory nature, and the time- and resource-intensive nature of its implementation. Expanding the use of critical approaches and incorporating methods like CLA can contribute to a deeper understanding of alternative futures, the design of transformative scenarios, and the development of multi-layered and sustainable policy-making in information science and knowledge studies. It is recommended that future studies combine quantitative and qualitative methods, particularly by utilizing Causal Layered Analysis, to conduct multidimensional investigations into the futures of libraries and information systems. هدف: آینده‌پژوهی، حوزه‌ای است که قلمرو آن تمامی عرصه‌های معرفتی و فعالیت‌های علمی انسان را در بر می‌گیرد و نتایج حاصل از آن می‌تواند تأثیرات ژرف و گسترده‌ای در این حوزه‌ها بر جای گذارد. آینده‌پژوهی به‌عنوان ابزاری برای درک تحولات آینده و برنامه‌ریزی راهبردی، در حوزۀ علم اطلاعات و دانش‌شناسی از اهمیت فزاینده‌ای برخوردار است. پژوهش حاضر با هدف واکاوی جایگاه و کاربرد روش تحلیل لایه‌ای علت‌ها در آینده‌پژوهی حوزۀ علم اطلاعات و دانش‌شناسی ایران انجام شد و به‌دنبال پاسخ به این پرسش است که چه روش‌هایی تاکنون در این حوزه به کار رفته‌اند و جایگاه روش تحلیل لایه‌ای علت‌ها در این پژوهش‌ها چگونه است. روش: پژوهش حاضر با استفاده از روش مرور نظام‌مند و براساس چهارچوب PRISMA انجام شد. جامعۀ پژوهش شامل مدارک علمی منتشرشده در پایگاه‌های معتبر داخلی چون مگیران، پایگاه مرکز اطلاعات جهاد دانشگاهی، نورمگز، پرتال جامع علوم انسانی، سیویلیکا، گنج (ایرانداک) و پایگاه استنادی و پایش علم و فناوری جهان اسلام بدون در نظر گرفتن بازۀ زمانی است. جستجوی منابع با استفاده از کلیدواژه‌هایی شامل «آینده‌پژوهی»، «آینده‌نگری»، «آینده‌نگاری»، «علم اطلاعات»، «کتابداری»، «تحلیل لایه‌ای علت‌ها» انجام شد. پس از مرحلۀ غربالگری اولیه براساس معیارهای ورود و خروج، در نهایت 66 پژوهش مرتبط انتخاب و مورد تحلیل قرار گرفتند. یافته‌ها: یافته‌های پژوهش حاضر نشان داد که بخش قابل‌توجهی از پژوهش‌های آینده‌پژوهی در حوزۀ علم اطلاعات و دانش‌شناسی در ایران ذیل پارادایم‌های اثبات‌گرایی و پسااثبات‌گرایی قرار دارند. این پژوهش‌ها عمدتا از روش‌هایی چون مرور منابع، پیمایش، دلفی و تحلیل روند بهره گرفته‌اند و بر آینده‌های محتمل یا مطلوب متمرکز بوده‌اند، اما کمتر به ساحت‌های گفتمانی، ارزش‌محور و اسطوره‌ای توجه داشته‌اند. در مقابل، روش تحلیل لایه‌ای علت‌ها که در زمرۀ پارادایم انتقادی جای می‌گیرد و به تحلیل لایه‌های عمیق‌تر گفتمان‌ها، جهان‌بینی‌ها و استعاره‌های شکل‌دهنده آینده می‌پردازد، در هیچ‌یک از پژوهش‌های مورد بررسی به کار گرفته نشده است. نتیجه‌گیری: آینده‌پژوهی در علم اطلاعات و دانش‌شناسی ایران نیازمند گسترش تنوع روش‌شناختی و بهره‌گیری از رویکردهای تحول‌آفرین است. آینده‌پژوهی در این حوزه عمدتاً به روش‌های سطحی و کمی محدودشده و از ظرفیت روش‌های عمیق‌تر و انتقادی مانند تحلیل لایه‌ای علت‌ها استفاده نشده است. گرایش به این روش‌های پیمایش، دلفی، مرور منابع، تحلیل روند و مانند آن را می‌توان ناشی از سادگی، مقبولیت دانشگاهی و فقدان منابع فارسی مرتبط دانست. در مقابل، روش تحلیل لایه‌ای علت‌ها به‌رغم ظرفیت بالای آن در کاوش معنا، استعاره و گفتمان‌های آینده‌ساز، به‌دلیل پیچیدگی‌های مفهومی، نیاز به تفکر انتقادی، ماهیت مشارکتی، زمان‌بر و هزینه‌بر بودن، در فضای پژوهشی کشور مغفول مانده است. در نتیجه، گسترش رویکردهای انتقادی و بهره‌گیری از روش‌هایی مانند تحلیل لایه‌ای علت‌ها می‌تواند به فهم عمیق‌تر از آینده‌های بدیل، طراحی سناریوهای تحول‌آفرین و سیاست‌گذاری چندلایه و پایدار در علم اطلاعات و دانش‌شناسی کمک کند. پیشنهاد می‌شود پژوهشگران آینده‌پژوهی با ترکیب روش‌های کمی و کیفی و به‌ویژه با بهره‌گیری از روش تحلیل لایه‌ای علت‌ها، به بررسی چندبعدی آینده کتابخانه‌ها و نظام‌های اطلاعاتی بپردازند.

https://nastinfo.nlai.ir/article_3274_34eab31eed5152bc0fd30bbe46ee3390.pdf

سازمان اسناد و کتابخانه ملی جمهوری اسلامی ایران مطالعات کتابداری و سازماندهی اطلاعات 2783-4646 37 1 2026 05 12 Comparison of Alpha Wave in Different Stages of Web Search: An Indicator for Selective Attention مقایسۀ موج آلفا در مراحل مختلف جستجوی وبی: شاخصی برای توجه انتخابی 107 130 3162 10.30484/nastinfo.2025.3661.2300 FA مهسا ترابی دکتری علم اطلاعات، دانشگاه شیراز، شیراز، ایران 0000-0003-4808-6715 مهدیه میرزابیگی دانشیار، بخش علم اطلاعات و دانش‌شناسی، دانشگاه شیراز، شیراز، ایران 0000-0002-3256-3153 جواد عباس پور دانشیار، بخش علم اطلاعات و دانش‌شناسی، دانشگاه شیراز، شیراز، ایران 0000-0002-9253-4071 حبیب هادیان‌فرد استاد، بخش روانشناسی بالینی، دانشگاه شیراز، شیراز، ایران 0000-0002-1728-632X یاشار مشفقی دکتری تخصصی بازیابی اطلاعات؛ دانشیار؛ دانشگاه استراثکالید؛ گالسگو، انگلستان 0000-0003-4186-1088 Journal Article 2024 10 15 Purpose: This research aims to understand better users' cognitive and attentional processes during web searches and provide insights for improving user experience. Method: This research is fundamental in terms of its objective, quantitative nature, and casual-comparative data collection method. Data on users' brain waves were collected using EEG devices at different stages of web search. The search stages included identifying information needs, query formulation, reviewing search engine results pages (SERPs), and relevance judgment of content pages. Findings: The results showed that selective attention significantly differs across various stages of web search. The highest alpha wave activity was observed during the relevance judgment stage, while the lowest activity was noted during the query formulation and SERP review stages. These differences indicate changes in internal and external selective attention levels at different stages of web search. Conclusion: Users' external selective attention decreases while their internal selective attention increases. Conversely, during query formulation and SERP review, because users quickly need to select relevant items among words and titles and engage with the search engine's interface, their external selective attention increases and internal selective attention decreases. This information can be used to develop more effective and user-friendly web search technologies and to enhance user experiences in digital environments. هدف: هدف این پژوهش شناخت تفاوت‌های موج آلفا در مراحل مختلف جستجوی وب به‌عنوان شاخصی برای توجه انتخابی است. روش: این پژوهش از منظر هدف، بنیادی، از منظر ماهیت داده‌ها کمی و از منظر شیوۀ گردآوری داده‌ها علی-مقایسه‌ای است. داده‌های مربوط به امواج مغزی کاربران در مراحل مختلف جستجوی وب با استفاده از دستگاه‌ ای.‌ای.‌جی. جمع‌آوری شد. مراحل جستجو شامل ایجاد نیاز اطلاعاتی، فرمول‌بندی پرسش جستجو، بررسی صفحۀ نتایج موتور جستجو و قضاوت ربط صفحات محتوا بود. یافته‌ها: نتایج نشان داد که توجه انتخابی در مراحل مختلف جستجوی وب به‌طور معنی‌داری متفاوت است. بیشترین فعالیت امواج آلفا در مرحلۀ قضاوت ربط صفحات محتوا مشاهده شد، درحالی‌که کمترین فعالیت در مرحلۀ فرمول‌بندی پرسش جستجو و بررسی صفحۀ نتایج موتور جستجو مشاهده شد. این تفاوت‌ها نشان‌دهندۀ تغییرات در سطح توجه انتخابی درونی و بیرونی کاربران در مراحل مختلف جستجوی وب است. نتیجه‌گیری: کاربران در هنگام قضاوت ربط، به‌دلیل نوعی تفکر درونی، میزان توجه انتخابی بیرونی‌شان کاهش و میزان توجه انتخابی درونی‌شان افزایش می‌یابد. در مقابل، در هنگام فرمول‌بندی پرسش جستجو و بررسی صفحۀ نتایج موتور جستجو، به‌دلیل اینکه کاربران سریعاً بین کلمات و عناوین باید موارد مرتبط را انتخاب کنند و درگیر ظواهر موتور جستجو نیز می‌شوند؛ میزان توجه انتخابی بیرونی‌شان افزایش و میزان توجه انتخابی درونی‌شان کاهش می‌یابد. این اطلاعات می‌تواند برای توسعۀ فناوری‌های جستجوی وب مؤثرتر و کاربرپسند‌تر و همچنین بهبود تجربیات کاربری در محیط‌های دیجیتال مورد استفاده قرار گیرد.

https://nastinfo.nlai.ir/article_3162_53079143f7779c0858622a6ce19c7f79.pdf

سازمان اسناد و کتابخانه ملی جمهوری اسلامی ایران مطالعات کتابداری و سازماندهی اطلاعات 2783-4646 37 1 2026 05 12 Digitization Status of Manuscripts in Iranian Collections: A Comparative Study وضعیت دیجیتال‌سازی نسخ خطی در گنجینه‌های ایران: مطالعۀ تطبیقی 131 170 3254 10.30484/nastinfo.2025.3857.2345 FA شیوا فتحی دانش‌آموخته کارشناسی ارشد، گروه علم اطلاعات و دانش‌شناسی، دانشگاه علامه طباطبائی، تهران، ایران 0009-0000-2441-8119 رضا ملکی استادیار، گروه علم اطلاعات و دانش‌شناسی، دانشگاه علامه طباطبائی، تهران، ایران 0000-0002-0423-9655 عصمت مومنی دانشیار، گروه علم اطلاعات و دانش‌شناسی، دانشگاه علامه طباطبائی، تهران، ایران 0000-0001-7423-5214 احسان روحی دانشجوی دکتری، گروه علم اطلاعات و دانش‌شناسی، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران 0000-0002-8235-3672 Journal Article 2025 07 08 Purpose: The present study was conducted to investigate the status of manuscript digitization across major national Collections in comparative framework. The digitization status was examined in terms of the quantitative progress of manuscripts digitization; the processes of evaluation, selection and preparation, the tools, technologies and technical operations for digital conversion, as well as editing and quality control of digitized manuscripts, and their cataloging. Method: This research employs a comparative study method based on George Brady’s four-stage model. The comparative method was selected due to its ability to provide comprehensive and analytical comparisons and its suitability to both quantitative and qualitative research. The study examined six major national Collections, selected through purposive, Delphi, and convenience sampling. Data were collected using a researcher-designed checklist, whose validity was confirmed by five experts in the field of digitization. Collected data were categorized according to specific indicators for each research question and the criteria associated with each indicator. To facilitate comparison, the data were organized into tables, each dedicated to an indicator. Finally, the Collections were compared based on these data; their strengths and weaknesses were identified, and common patterns or significant differences were extracted. Fingings: Out of the 179,000 manuscripts preserved in the studied Collections, 132,900 had been digitized at the time of the research (2024). The highest performance in quantitative progress belonged to the Astan Quds Razavi Libraries, Museums, and Documents Center, with an annual average of 3,333 manuscripts, while the lowest performance was observed at the Ayatollah Marashi Najafi Library, with an average of 577 manuscripts per year. The diversity in methods used in formulating the indicators and criteria for selecting manuscripts reflects the specific objectives and organizational structures. Some Collections have based their selection on the physical criteria of the manuscripts, while others have adopted a more systematic and comprehensive approach. In some Collections, the processes of detaching bindings, flattening pages, repairing damages, and maintaining page order were carried out with high precision. In contrast, others have prioritized speed and volume of output. All Collections have emphasized the production of color images. However, the absence of a unified standard for file formats has led to inconsistencies in archival storage and presentation formats. Editing methods also vary among the examined repositories, and there is a clear weakness in the application of modern metadata and content standards for metadata creation. Conclusion: Consistent with the study’s findings and their comparison with previous research, the digitization of manuscripts in great national Collections shows a growing yet heterogeneous trend. Despite technological advances within these repositories, persistent challenges remain—including the lack of unified standards for file formats and metadata, variability in image quality, and limited resources. It is therefore recommended to undertake targeted investments in infrastructure and to develop national frameworks to enhance coordination, preservation, and access. هدف: پژوهش حاضر با هدف شناخت وضعیت دیجیتال‌سازی نسخ خطی گنجینه‌های بزرگ کشور در مقایسه با یکدیگر طراحی شد. وضعیت دیجیتال‌سازی در این پژوهش با توجه به پیشرفت کمّی دیجیتال‌سازی نسخ خطی، فرآیندهای ارزیابی، انتخاب و آماده‌سازی، ابزارها، فناوری‌ها و عملیات فنی تبدیل به نسخۀ دیجیتال، ویرایش و اصلاح نسخ خطی دیجیتال‌سازی‌شده و فهرست‌نویسی آنها بررسی شد. روش: این پژوهش به‌روش مطالعه تطبیقی مبتنی بر چهار مرحله جرج بردی انجام شد. روش مطالعۀ تطبیقی به‌‌دلیل امکان تجزیه و تحلیل مقایسه‌ای و جامع‌تر و قابلیت اجرا در پژوهش‌های کمّی و کیفی، استفاده شد. گنجینه‌های مطالعه‌شده متشکل بود از ۶ گنجینۀ بزرگ کشور که انتخاب آنها با استفاده از نمونه‌گیری هدفمند دلفی و در دسترس انجام شد. گردآوری داده‌های پژوهش به‌وسیله سیاهۀ وارسی پژوهشگر‌ساخته انجام گرفت و روایی آن توسط پنج استاد حوزۀ دیجیتال‌سازی تأیید شد. داده‌ها پس از گردآوری، بر اساس شاخص‌های خاص هر پرسش پژوهش و ملاک‌های مربوط به هر شاخص، دسته‌بندی شدند. سپس، جهت ایجاد همجواری و آماده‌سازی برای مقایسه، در قالب جدول‌هایی که هر کدام به یک شاخص اختصاص داشت، قرار گرفتند. در نهایت، گنجینه‌ها بر اساس این داده‌ها مقایسه شدند و نقاط قوت و ضعف آنها شناسایی و الگوهای مشترک یا تفاوت‌های مهم آنها استخراج شد. یافته‌ها: از مجموع ۱۷۹۰۰۰ نسخۀ خطی موجود در گنجینه‌های مطالعه‌شده، ۱۳۲۹۰۰ نسخه در زمان پژوهش (۱۴۰۲) دیجیتال‌سازی شده‌ بودند. بالاترین عملکرد در پیشرفت کمّی دیجیتال‌سازی، مربوط به سازمان کتابخانه‌ها، موزه‌ها و مرکز اسناد آستان قدس رضوی با میانگین ۳۳۳۳ نسخه در سال و پایین‌ترین، مربوط به کتابخانۀ آیت‌الله مرعشی نجفی قم با متوسط ۵۷۷ نسخه در سال بوده است. تنوع روش‌ها در تدوین شاخص‌ها و ملاک‌های انتخاب و ارزیابی نسخ، انعکاسی از اهداف تخصصی و ساختار درون‌سازمانی گنجینه‌هاست؛ برخی از گنجینه‌ها ملاک‌های فیزیکی نسخ را اساس قرار داده و برخی دیگر از رویکرد نظام‌مند و جامع‌تر بهره برده‌اند. در بعضی از گنجینه‌ها، مراحل جداسازی اتصالات، صاف‌کردن اوراق، مرمت آسیب‌ها و حفظ ترتیب صفحات با دقت بالا اجرا شده؛ درحالی‌که در برخی دیگر، اولویت با سرعت و حجم بوده است. در برخی از مراکز فقط از دوربین برای دیجیتال‌سازی استفاده شده است؛ درحالی‌که سایر مراکز ابزار‌های ترکیبی را به‌کار گرفته‌اند. فتوشاپ پرکاربرد‌ترین نرم‌افزار بوده و فضای ذخیره‌سازی ابری اصلاً استفاده نشده است. فرآیند‌های فنی مرتبط با تبدیل نسخ خطی به نسخه‌های دیجیتال جز در برخی از مواقع، در بیشتر مراکز بررسی‌شده، مشابه بوده‌اند. عملیات تصویربرداری هم از نسخه‌های اصلی و هم از نسخه‌های بازتولید صورت گرفته و همۀ گنجینه‌ها بر ارائة نسخه‌های رنگی تأکید داشته‌اند؛ در حوزۀ قالب‌بندی، استاندارد‌های متنوعی استفاده شده‌اند. در کیفیت تصویربرداری و وضوح تصاویر نسخ دیجیتال‌سازی‌شده، تفاوت‌هایی میان مراکز مشاهده شده است؛ همچنین فقدان استاندارد یکپارچه در قالب فایل‌ها، موجب ناهمگونی در ذخیره‌سازی آرشیوی و نمایشی شده است. روش‌های ویرایش در گنجینه‌های بررسی‌شده متفاوت بوده و همچنین، ضعف در استفاده از استاندارد‌های فراداده‌ای و محتوایی نوین در تولید فراداده‌ها مشهود است. نتیجه‌گیری: مطابق با یافته‌های پژوهش و مقایسه آن با یافته‌های پژوهش‌های پیشین، دیجیتال‌سازی نسخ خطی در گنجینه‌های بزرگ کشور روندی رو به رشد؛ اما ناهمگون دارد. با وجود پیشرفت‌های فناورانه در این گنجینه‌ها، چالش‌هایی از جمله نبود استانداردهای یکپارچه در قالب فایل و فراداده، تفاوت در کیفیت تصاویر و محدودیت منابع همچنان پابرجاست. پیشنهاد می‌شود سرمایه‌گذاری در زیرساخت و تدوین چارچوب‌های ملی جهت ارتقاء هماهنگی، حفاظت و دسترسی انجام شود.

https://nastinfo.nlai.ir/article_3254_442f25d92224a6c53982821fdb66c816.pdf

سازمان اسناد و کتابخانه ملی جمهوری اسلامی ایران مطالعات کتابداری و سازماندهی اطلاعات 2783-4646 37 1 2026 05 12 Identifying the Dimensions of Artificial Intelligence Literacy and Proposing a Conceptual Framework for Its Instruction: A Systematic Review شناسایی ابعاد سواد هوش مصنوعی و ارائۀ چهارچوب مفهومی برای آموزش آن: یک مرور نظام‌مند 171 210 3270 10.30484/nastinfo.2025.3833.2341 FA داود حاصلی دکتری علم اطلاعات و دانش‌شناسی، دانشکده روانشناسی و علوم تربیتی، دانشگاه خوارزمی، تهران، ایران 0000-0002-1406-211X Journal Article 2025 06 27 Purpose: In the era of rapidly expanding artificial intelligence (AI) technologies, AI literacy has emerged as a critical necessity of the 21st century. Research emphasizes the importance of equipping citizens- especially non-experts- with the knowledge, skills, and values needed to interact with AI technologies in an informed, effective, and ethical manner. The present study aims to identify the dimensions of AI literacy and to propose a conceptual framework for its Instruction through a systematic review of the literature. Method: This applied research was conducted using a systematic literature review methodology based on the framework proposed by Kitchenham and Charters. The review process included three main stages: planning the review, conducting the review, and reporting the findings. A citation-based search strategy was applied in the Scopus database to retrieve comprehensive and relevant sources. After applying inclusion and exclusion criteria and validating the sources, 60 full-text studies published between 2020 and 2025 were selected. Reliability checks were conducted to ensure the validity of the extracted codes and their categorization. Findings: Ten core dimensions of AI literacy were identified: understanding the structure and functioning of AI technologies, practical skills in using AI tools, critical evaluation and interpretation of AI outputs, ethical literacy in AI usage, socio-cultural and political awareness of AI implications, career readiness and professional responsibility in the AI era, computational and algorithmic thinking, inquiry-based learning and research with AI, metacognition and higher-order thinking in AI interaction, and self-efficacy and motivation in engaging with AI. The proposed educational framework is structured into four layers. The first layer, Cognitive-Technical, forms the foundation for users’ technical and theoretical understanding of AI. The second layer, Analytical-Functional, emphasizes practical empowerment through the use of AI tools, problem-solving, and computational thinking. The third layer, Ethical-Social, strengthens cultural awareness, ethical responsibility, and critical sensitivity to algorithmic bias and social consequences. The fourth layer, Metacognitive-Developmental, focuses on self-assessment, lifelong learning, inquiry-driven engagement, career-oriented future thinking, and sustained motivation to adapt to ongoing developments in AI. Conclusion: The findings indicate that AI literacy is a multidimensional concept that goes beyond technical understanding. Each layer of the proposed framework addresses distinct aspects—from foundational knowledge and practical skills to ethical awareness and self-directed learning. While prior research has addressed these dimensions individually, a cohesive, pedagogically grounded, multilayered, and adaptable framework has been lacking. The proposed model integrates cognitive, functional, ethical, social, metacognitive, and motivational elements and offers adaptability across educational levels, cultural contexts, and professional domains. It serves as both a theoretical foundation and a practical tool for designing AI literacy programs in schools, universities, and public education. This framework supports a more inclusive and future-oriented approach to AI education by addressing the needs of diverse learners. Future studies are recommended to evaluate the framework’s pedagogical impact, develop assessment instruments for each dimension, and explore its effectiveness in various educational systems and learning environments. هدف: در عصر گسترش روزافزون فناوری‌های هوش مصنوعی، آموزش سواد هوش مصنوعی به‌عنوان یکی از ضرورت‌های مهم قرن ۲۱ مطرح شده است. پژوهش‌ها بر اهمیت یادگیری مفاهیم، مهارت‌ها و ارزش‌های مرتبط با هوش مصنوعی برای شهروندان، به‌ویژه افراد غیرمتخصص، تأکید دارند تا بتوانند به‌صورت آگاهانه، مؤثر و اخلاق‌محور با این فناوری تعامل داشته باشند. هدف پژوهش حاضر، شناسایی ابعاد سواد هوش مصنوعی و ارائۀ چهارچوب مفهومی از آن برای آموزش با استفاده از مرور متون است. روش: این پژوهش ازنظر هدف کاربردی است و با روش مرور نظام‌مند متون انجام شده است. فرایند مرور نظام‌مند براساس چهارچوب کیچن‌‌هام و چارترز در سه مرحلۀ طراحی مرور، مرور منابع و تدوین گزارش مرور انجام شد. تلاش شده است براساس جستجوی زنجیرۀ استنادی در پایگاه استنادی اسکوپوس منابع جامع و کامل بازیابی شوند. پس از اعتباریابی منابع و اعمال معیارهای ورود و خروج، تعداد 60 پژوهش تمام متن در بازه زمانی 2020 تا 2025 انتخاب شدند. اعتبارسنجی پژوهش نیز برای اطمینان از کدهای استخراجی و دسته‌بندی آن‌ها انجام شده است. یافته‌ها: ابعاد سواد هوش مصنوعی در 10 بُعد درک ساختار و عملکرد فنی هوش مصنوعی، مهارت عملی در استفاده از ابزارهای هوش مصنوعی، تحلیل انتقادی و ارزیابی خروجی‌های هوش مصنوعی، سواد اخلاقی در استفاده از هوش مصنوعی، شناخت زمینه‌های اجتماعی، فرهنگی و سیاسی هوش مصنوعی، آمادگی شغلی و مسئولیت‌پذیری در عصر هوش مصنوعی، تفکر محاسباتی و الگوریتمی، سواد پرسشگری و یادگیری پژوهش‌محور با هوش مصنوعی، فراشناخت و تفکر سطح بالا در تعامل با هوش مصنوعی، و خودکارآمدی و انگیزه در تعامل با هوش مصنوعی شناسایی شد. چهارچوب آموزشی برای سواد هوش مصنوعی نیز در قالب چهار لایه شناسایی شد. لایۀ نخست «شناختی ـ فنی»، زیربنای درک فنی و نظری کاربران را شکل می‌دهد. لایۀ دوم «تحلیلی ـ کاربردی»، بر توانمندسازی عملی کاربران در استفاده از هوش مصنوعی در موقعیت‌های واقعی تأکید دارد. لایۀ سوم «اخلاقی ـ اجتماعی»، جنبه‌های فرهنگی و انسانی تعامل با فناوری را تقویت می‌کند. لایۀ چهارم «فراشناختی ـ توسعه‌ای»، بر خودهدایتی و انگیزۀ درونی یادگیرندگان برای سازگاری با تحولات هوش مصنوعی تمرکز دارد. نتیجه‌گیری: یافته‌ها نشان داد که سواد هوش مصنوعی مفهومی چندبُعدی است و فقط به درک فنی از الگوریتم‌ها محدود نمی‌شود. در این چهارچوب مفهومی، ابعاد شناختی همچون درک ساختار و عملکرد فنی هوش مصنوعی، ازجمله یادگیری ماشین، الگوریتم‌ها، داده‌کاوی، شبکه‌های عصبی و مدل‌های زبانی بزرگ، زیربنای لایۀ شناختی ـ فنی را تشکیل می‌دهند. لایۀ تحلیلی ـ کاربردی بر توانایی استفاده عملی از ابزارهای هوش مصنوعی، تحلیل خروجی‌ها، تشخیص سوگیری‌ها و توسعۀ تفکر محاسباتی و الگوریتمی تأکید دارد. لایۀ اخلاقی ـ اجتماعی به درک مسئولیت‌های اخلاقی، پیامدهای فرهنگی و اجتماعی هوش مصنوعی، و آگاهی انتقادی نسبت به نابرابری‌های دیجیتال و تبعیض الگوریتمی می‌پردازد. لایۀ فراشناختی ـ توسعه‌ای نیز بر خودارزیابی، یادگیری مادام‌العمر، سواد پرسشگری، آینده‌نگری شغلی و انگیزش در تعامل با فناوری تمرکز دارد. مقایسه با پژوهش‌های پیشین نشان می‌دهد که هر یک از ابعاد این چهارچوب به‌طور پراکنده در ادبیات مطرح شده‌اند، اما تاکنون چهارچوبی منسجم، تربیتی، چندلایه و قابل تعمیم ارائه نشده است. چهارچوب پیشنهادی این پژوهش ضمن پوشش همه‌جانبۀ ابعاد شناختی، کاربردی، اخلاقی، اجتماعی، فراشناختی و انگیزشی، قابلیت اجرا در سطوح مختلف تحصیلی، فرهنگی و حرفه‌ای را داراست. این چهارچوب مفهومی می‌تواند به‌عنوان مبنایی نظری و کاربردی برای طراحی برنامه‌های آموزشی در مدارس، دانشگاه‌ها و آموزش عمومی مورد استفاده قرار گیرد. پیشنهاد می‌شود در پژوهش‌های آینده، اثربخشی این چهارچوب مفهومی در محیط‌های واقعی آموزش و گروه‌های مختلف یادگیرنده بررسی و ابزارهای سنجش دقیق برای آن طراحی شود.

https://nastinfo.nlai.ir/article_3270_ff0da770590ac91e3ff2cbdf8369b406.pdf

سازمان اسناد و کتابخانه ملی جمهوری اسلامی ایران مطالعات کتابداری و سازماندهی اطلاعات 2783-4646 37 1 2026 05 12 Intellectual Property Rights Framework for Data Transfer in Management Information Systems: A Systematic Review مرور نظام‌مند چهارچوب حقوق مالکیت فکری انتقال داده برای نظام‌های اطلاعات مدیریت 211 234 3322 10.30484/nastinfo.2026.3887.2352 FA هانیه میرزایی دانشجوی دکتری بازیابی اطلاعات، پردیس بین‌المللی کیش دانشگاه تهران، تهران، ایران 0009-0007-5197-6969 مهشید التماسی استادیار علم اطلاعات و مدیریت دانش، دانشگاه تهران، تهران، ایران 0000-0002-7675-2626 سعید حبیبا استاد گروه حقوق خصوصی و اسلامی، دانشکده حقوق و علوم سیاسی، دانشگاه تهران، تهران، ایران 0000-0002-8080-9947 Journal Article 2025 08 13 Purpose: This study aims to identify the appropriate intellectual property legal framework for data transfer in management information systems (MIS) and analyze related intellectual property rights. Given the digital transformation and the importance of data as strategic assets, the need to develop a comprehensive framework for the safe and legal transfer of data in organizations is increasingly felt. Method: This research is of an applied-developmental type with a qualitative approach and a systematic literature review method was used to collect data. After searching in reputable databases such as ScienceDirect, IEEE, ProQuest, Irandoc and ISC with relevant keywords, then based on the systematic review steps and the elimination of irrelevant items in three stages of studying the title, abstract and full text, 23 texts (books, articles and reports) were selected and analyzed based on precise criteria (the presence of keywords in the title, main keywords in the text, and language restrictions). Qualitative content analysis was conducted using the summary and coding method, with a coefficient of agreement between coders (Krippendorff alpha) of 0.88. Findings: The legal framework for data transfer in MIS includes five main dimensions: privacy laws, data security laws, data sharing laws, cross-border data transfer laws, and accountability and responsibility laws. Also, five related intellectual property rights components were identified: copyright, patent, trademark, design, and trade secret. Conclusion: This study shows that effective data transfer management in MIS requires simultaneous attention to legal, security, and technical dimensions. The proposed framework can help organizations design data transfer policies, reduce legal risks, and improve intellectual property protection. Given the dynamism of digital technologies, continuous updating of this framework and education of stakeholders (managers, IT professionals, and regulators) are essential. It is recommended that organizations take practical steps to comply with this framework by developing specific guidelines and conducting periodic audits. هدف: این پژوهش با هدف شناسایی چهارچوب حقوقی مالکیت فکری برای انتقال داده در سیستم‌های اطلاعات مدیریت انجام شده است. با توجه به تحولات دیجیتال و اهمیت داده‌ها به‌عنوان دارایی‌های راهبردی، نیاز به تدوین چهارچوبی جامع برای انتقال ایمن و قانونی داده‌ها در سازمان‌ها بیش‌ازپیش احساس می‌شود. روش: پژوهش کنونی از نوع کاربردی ـ توسعه‌ای با رویکرد کیفی است و از روش مرور نظام‌مند متون برای جمع‌آوری داده‌ها استفاده شده است. پس از جستجو در پایگاه‌های معتبری مانندScienceDirect, ISC IEEE, ProQuest, و ایرانداک با کلیدواژه‌های مرتبط، سپس براساس گام‌های مرور نظام‌مند و حذف موارد غیرمرتبط طی سه مرحله مطالعۀ عنوان، چکیده و متن کامل 23 متن (کتاب، مقاله و گزارش) براساس معیارهای دقیق (وجود کلیدواژه‌ها در عنوان، کلیدواژه‌های اصلی متن، و محدودیت زبانی) انتخاب و تحلیل شدند. تحلیل محتوای کیفی با استفاده از روش تلخیصی و کدگذاری انجام شد که ضریب توافق کدگذاران (آلفای کریپندورف) 0/88 بود. یافته‌ها: چهارچوب حقوقی انتقال داده در سیستم‌های اطلاعات مدیریت شامل پنج بُعد اصلی است: قوانین حریم خصوصی، قوانین امنیت داده‌ها، قوانین اشتراک‌گذاری داده‌ها، قوانین انتقال فرامرزی داده، قوانین پاسخ‌گویی و مسئولیت‌پذیری. همچنین، پنج مؤلفۀ حقوق مالکیت فکری مرتبط شناسایی شد: حق تکثیر، حق اختراع، حق عنوان تجاری، حق طراحی، اسرار تجاری. نتیجه‌گیری: این پژوهش نشان می‌دهد که مدیریت مؤثر انتقال داده در سیستم‌های اطلاعات مدیریت نیازمند توجه هم‌زمان به ابعاد حقوقی، امنیتی و فنی است. چهارچوب پیشنهادی می‌تواند به سازمان‌ها در طراحی سیاست‌های انتقال داده، کاهش ریسک‌های قانونی و بهبود حفاظت از مالکیت فکری کمک کند. با توجه به پویایی فناوری‌های دیجیتال، به‌روزرسانی مستمر این چهارچوب و آموزش ذی‌نفعان (مدیران، متخصصان فناوری اطلاعات و قانون‌گذاران) ضروری است. پیشنهاد می‌شود سازمان‌ها با تدوین دستورالعمل‌های اختصاصی و اجرای ممیزی‌های دوره‌ای، گام‌های عملی برای انطباق با این چهارچوب بردارند.

https://nastinfo.nlai.ir/article_3322_156869ed98f2ffc803d07066a1076ee2.pdf

سازمان اسناد و کتابخانه ملی جمهوری اسلامی ایران مطالعات کتابداری و سازماندهی اطلاعات 2783-4646 37 1 2026 05 12 Analysis of Gamification in Persian- and English-Language Children’s Reading Applications تحلیل بازی‌وارسازی در اپلیکیشن‌های کتابخوانی کودکان فارسی و انگلیسی‌زبان 235 272 3321 10.30484/nastinfo.2026.3985.2376 FA فاطمه (ونوس) بیات پور دانشجوی کارشناسی‌ارشد مدیریت اطلاعات، دانشکده علوم تربیتی و روان‌شناسی، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران 0009-0000-8953-3572 محسن حاجی زین العابدینی عضو هیئت‌علمی گروه علم اطلاعات و دانش‌شناسی، دانشکده علوم تربیتی و روان‌شناسی، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران 0000-0003-4226-9377 مهدی شقاقی عضو هیئت‌علمی گروه علم اطلاعات و دانش‌شناسی، دانشکده علوم تربیتی و روان‌شناسی، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران 0000-0001-6144-3639 Journal Article 2025 12 01 Purpose: This study aims to examine the extent to which gamification elements are employed in Persian- and English-language reading applications for children. Considering the role of gamification in enhancing user motivation and engagement, the research seeks to identify the current status and existing shortcomings in the design of these applications. Method: This study is evaluative in nature and applied in terms of purpose, and it was conducted in four phases. In the first phase, through content analysis of 56 scholarly sources published between 1990 and 2025, key gamification elements were identified and integrated with the Octalysis motivational framework. In the second phase, an evaluation checklist was developed and validated. In the third phase, 130 children’s reading applications (65 Persian-language and 65 English-language) were identified. Finally, in the fourth phase, the selected applications were analyzed using the finalized checklist. Findings: The findings indicated that the use of gamification elements was substantially more prevalent in English-language applications than in Persian-language ones. In the Epic Meaning, Achievement, Feedback, and Ownership drivers, English apps accounted for 24.62 percent, 33.85 percent, 29.23 percent, and 58.46 percent respectively, whereas the corresponding values for Persian apps were only 4.62 percent, 12.31 percent, 4.62 percent, and 13.85 percent. The only domain in which Persian applications outperformed their English counterparts was the Social Influence driver, with 12.37 percent compared to 3.08 percent. An overall analysis of the eight Octalysis drivers further showed that, in English-language apps, the Achievement (24.34 percent), Creativity (17.99 percent), and Ownership (19.58 percent) drivers had the highest shares. In contrast, Persian-language apps displayed their highest frequency in the Scarcity & Impatience driver (33.85 percent). Overall, English applications demonstrated a more coherent and diverse gamification structure, whereas Persian apps tended to focus more heavily on scarcity-based constraints, content, and social interaction. Conclusion: The findings indicate that Persian reading apps are mainly based on intrinsic motivational drives (values and education), while English apps rely more on extrinsic drives (rewards, challenges, and progression). Overall, gamification in Persian apps remains at a basic level and requires the development of localized hybrid models that integrate intrinsic and extrinsic motivations to enhance engagement and sustain children’s reading behavior. هدف: پژوهش حاضر با هدف تعیین میزان بهره‌گیری از عناصر بازی‌وارسازی در اپلیکیشن‌های انگلیسی فارسی‌زبان کتاب‌خوانی کودکان انجام شده است. با توجه به نقش بازی‌وارسازی در افزایش انگیزش و تعامل کاربران، این پژوهش به‌دنبال شناسایی وضعیت و کاستی‌های موجود در طراحی این اپلیکیشن‌ها بوده است. روش: روش این پژوهش ارزیابانه و ازنظر هدف کاربردی است که در 4 فاز انجام شده است. در فاز نخست، با تحلیل محتوای ۵۶ منبع علمی منتشرشده بین سال‌های ۱۹۹۰ تا ۲۰۲۵، عناصر کلیدی بازی‌وارسازی شناسایی و با چهارچوب انگیزشی اکتالیسیس تلفیق شدند. در فاز دو، سیاهۀ ارزیابی طراحی و اعتبارسنجی شد و در فاز سه، ۱۳۰ اپلیکیشن کتاب‌خوانی کودک (۶۵ فارسی و ۶۵ انگلیسی) استخراج شدند و در فاز چهار با استفاده از سیاهۀ نهایی مورد تحلیل قرار گرفتند. یافته‌ها: یافته‌ها نشان داد که کاربرد عناصر بازی‌وارسازی در اپلیکیشن‌های انگلیسی‌زبان بیشتر از اپ‌های فارسی‌زبان است. در رانه‌های حماسی، دستاورد، بازخورد و مالکیت، سهم اپ‌های انگلیسی به‌ترتیب 24/62 درصد، 33/85 درصد، 29/23 درصد و 58/46 درصد بود، درحالی‌که همین عناصر در اپ‌های فارسی تنها 4/62 درصد، 12/31 درصد، 4/62 درصد و 13/85 درصد ثبت شد. تنها برتری اپ‌های فارسی در رانۀ تأثیر اجتماعی با 12/37 درصد در برابر 3/08 درصد مشاهده شد. تحلیل کلی هشت رانه اکتالیسیس نیز نشان داد که در اپ‌های انگلیسی، رانه‌های دستاورد (24/34 درصد)، خلاقیت (17/99 درصد) و مالکیت (19/58 درصد) بیشترین سهم را داشتند، درحالی‌که در اپ‌های فارسی بیشترین فراوانی به رانه محدودیت (33/85 درصد) تعلق گرفت. به‌طورکلی، اپلیکیشن‌های انگلیسی ساختار بازی‌وارسازی منسجم‌تر و متنوع‌تری دارند، درحالی‌که اپ‌های فارسی بیشتر بر محدودیت‌ها، محتوا و تعامل اجتماعی تمرکز کرده‌اند. نتیجه‌گیری: نتایج بیانگر آن است که طراحی اپ‌های فارسی عمدتاً متکی بر رانه‌های درونی (ارزش و آموزش) و اپ‌های انگلیسی متکی بر رانه‌های بیرونی (پاداش، چالش و پیشرفت) است. در مجموع، بازی‌وارسازی در اپ‌های فارسی در سطح ابتدایی قرار دارد و نیازمند توسعۀ الگوهای بومی و ترکیبی از انگیزش درونی و بیرونی برای افزایش جذابیت و تداوم مطالعۀ کودکان است.

https://nastinfo.nlai.ir/article_3321_4c0119602de5ce97bb5ac5666f2a8448.pdf

سازمان اسناد و کتابخانه ملی جمهوری اسلامی ایران مطالعات کتابداری و سازماندهی اطلاعات 2783-4646 37 1 2026 05 12 Identifying the Maturity Dimensions of the Digital Transformation and Its Effect on Librarian Performance Competence in Medical Sciences Universities of Iran شناساییِ ابعاد بلوغ تحول دیجیتال و تأثیر آن بر شایستگی عملکرد کتابداران در دانشگاه‌های علوم پزشکی ایران 273 306 3123 10.30484/nastinfo.2024.3607.2279 FA هوشنگ علی اصغری جلودار دانشجوی دکتری، علم اطلاعات و دانش‌شناسی، واحد بابل، دانشگاه آزاد اسلامی، بابل، ایران 0000-0001-8935-3184 سید علی اصغر رضوی استادیار، گروه علم اطلاعات و دانش‌شناسی، واحد بابل، دانشگاه آزاد اسلامی، بابل، ایران 0000-0002-9386-1429 صفیه طهماسبی لیمونی دانشیار، گروه علم اطلاعات و دانش‌شناسی، واحد بابل، دانشگاه آزاد اسلامی، بابل، ایران 0000-0002-1203-9303 Journal Article 2024 05 07 Purpose: The present research has identified the maturity dimensions of digital transformation and explained its effect on librarians' performance competence in medical sciences universities of Iran. Method: The current research is applied in terms of purpose, in terms of data collection method it is of mixed type (qualitative and quantitative), and from a philosophical point of view, it is based on positivist philosophy and has been carried out with a deductive-inductive approach. The current research was carried out in two parts: qualitative (thematic analysis and Delphi) and quantitative. The studied community in the qualitative section, taking into account the input and output criteria, includes 41 Persian and Latin resources in relation to the digital transformation and its maturity, considering the time frame, Latin works between 2016 to 2023 and Persian works between 1395 to 1402 were selected by census method. The statistical population in the Delphi section includes 15 professors and experts in the field of the digital transformation in medical sciences universities of Iran, who were selected in a targeted and accessible way. In the quantitative part, based on Cochran's formula, 163 people out of 280 librarians of the central libraries of the ten major medical sciences universities of Iran were selected as a sample using a stratified random method. The data collection tool in the quantitative part was a researcher-made questionnaire based on the discovered components, whose validity was confirmed through construct validity methods and factor loadings, as well as Cronbach's alpha reliability. In order to analyze the data from confirmatory factor analysis and also Path analysis was performed using SMART PLS statistical software. Findings: Based on the findings of thematic analysis and Delphi and confirmatory factor analysis, 61 items of the digital transformation maturity questionnaire were identified and classified into two main components, internal organizational factors with a factor load (0.970) and external factors with a factor load (0.799). So that for the internal organizational dimension, the factors of "development of digital culture, development of digital infrastructure, development of human resources, development of management resources, development of digital strategies, development of infrastructure of new technologies, digital support, organizational rules and regulations, development of users' digital experience “development of digital financial resources “and for the extra-organizational dimension the factors of “national laws and regulations, development of national culture in the field of the digital transformation, cooperation and support of upper and university institutions" were identified. It is favorable. The combined reliability of all factors was higher than 0.7, indicating the good reliability of the tool. The positive and significant correlation of the rank of the questionnaire components indicated the convergent validity of the questionnaire. Also, the results of the quantitative part indicated that the maturity of the digital transformation had a positive and significant effect on the performance of the librarians of the central libraries of the medical sciences of Iran (p<0.05). Conclusion: Taking into account the obtained results, it can be said that the maturity of the digital transformation is an influential component in improving the competence of Medical librarians, therefore, it is suggested that the managers of the information centers of medical sciences universities of Iran, by providing a suitable environment for the digital transformation, take advantage of the competence of human resources as a gateway. هدف: پژوهش حاضر ابعاد بلوغ تحول دیجیتال را شناسایی و تأثیر آن را بر شایستگی عملکرد کتابداران در دانشگاه‌های علوم پزشکی ایران تبیین نموده است. روش: پژوهش حاضر ازلحاظ هدف از نوع کاربردی، ازلحاظ روش گردآوری داده‌ها از نوع آمیخته (کیفی و کمّی) و از منظر فلسفی مبتنی بر فلسفۀ اثبات‌گرایانه است و با رویکرد قیاسی- استقرایی انجام شده است. پژوهش در دو بخش کیفی (تحلیل مضمون و دلفی) و کمی صورت گرفت. جامعه موردمطالعه در بخش کیفی با در نظر گرفتن معیارهای ورودی و خروجی شامل 41 منبع فارسی و لاتین در رابطه با تحول دیجیتال و بلوغ آن با در نظر گرفتن محدودۀ زمانی، آثار لاتین بین سال‌های 2016 تا 2023 میلادی و آثار فارسی بین سال‌های 1395 تا 1402 شمسی به روش سرشماری انتخاب شدند. جامعۀ آماری در بخش دلفی شامل 15 نفر از اساتید و خبرگان درزمینۀ تحول دیجیتال در دانشگاه‌های علوم پزشکی ایران است که به روش غیر احتمالی هدفمند و در دسترس انتخاب شدند. در بخش کمی براساس فرمول کوکران 163 نفر از بین 280 نفر کتابداران کتابخانه‌های مرکزی ده کلان منطقه دانشگاه‌های علوم پزشکی ایران به روش طبقه‌ای تصادفی به‌عنوان نمونه انتخاب شدند. ابزار جمعآوری داده‌ها در بخش کمی، پرسشنامه محقق‌ساخته براساس مؤلفه‌های اکتشاف شده بود که اعتبار آن از طریق روشهای روایی سازه و بارهای عاملی و همچنین پایایی آلفای کرونباخ تأیید شد. به‌منظور تجزیه‌وتحلیل دادهها از تحلیل عاملی تأییدی و همچنین تحلیل مسیر، با استفاده از نرمافزار آماری SMART PLS بهره برده شد. یافته‌ها: براساس یافته‌های بخش تحلیل مضمون و دلفی و تحلیل عاملی تأییدی 61 گویه پرسشنامه بلوغ تحول دیجیتال در 2 مؤلفه اصلی، عوامل درون‌سازمانی با بار عاملی (0/970) و عوامل برون‌سازمانی با بار عاملی (0/799) شناسایی و طبقه‌بندی شده‌اند. به‌طوری‌که برای بُعد درون‌سازمانی عامل‌های «توسعۀ فرهنگ دیجیتال، توسعۀ زیرساخت‌های دیجیتال، توسعۀ منابع انسانی، توسعۀ منابع مدیریتی، توسعۀ راهبردهای دیجیتال، توسعۀ زیرساخت فناوری‌های نوین، پشتیبانی دیجیتال، قوانین و مقررات سازمانی، توسعۀ تجربه دیجیتال کاربران، توسعۀ منابع مالی دیجیتال» و برای بُعد برون‌سازمانی عامل‌های «قوانین و مقررات ملی، توسعۀ فرهنگ ملی درزمینۀ تحول دیجیتالی، همکاری و حمایت نهادهای بالادستی و دانشگاهی» شناسایی شدند. تحلیل عامل تأییدی ابزار ساخته‌شده، نشان داد ابزار از برازش مطلوب برخوردار است. بالاتر بودن پایایی ترکیبی همه عوامل از 0/7 نمایانگر پایایی مطلوب ابزار بود. مثبت و معنادار بودن همبستگی رتبه مؤلفه‌های پرسشنامه نشان‌دهندۀ روایی همگرای پرسشنامه بود. همچنین نتایج بخش کمی حاکی از آن بود که بلوغ تحول دیجیتال بر شایستگی عملکرد کتابداران کتابخانه‌های مرکزی دانشگاه‌های علوم پزشکی ایران تأثیر مثبت و معناداری دارد (0/05>p). نتیجه‌گیری: با در نظر گرفتن نتایج به‌دست‌آمده می‌توان گفت بلوغ تحول دیجیتال مؤلفه‌ای‌ تأثیرگذار بر ارتقای شایستگی عملکرد کتابداران پزشکی است، بنابراین، پیشنهاد می‌شود مدیران مراکز اطلاع‌‌رسانی دانشگاه‌های علوم پزشکی ایران با فراهم‌آوردن زمینۀ مناسب جهت تحول دیجیتال، از شایستگی نیروی انسانی به‌عنوان دروازۀ ورود به بهره‌وری بالای سازمانی استفاده کنند.

https://nastinfo.nlai.ir/article_3123_d3d8f6806f8318668832dc711e4e484f.pdf

سازمان اسناد و کتابخانه ملی جمهوری اسلامی ایران مطالعات کتابداری و سازماندهی اطلاعات 2783-4646 37 1 2026 05 12 Identification of Opportunities and Challenges of Information Literacy in Education and Research: A Meta-Synthesis Approach شناسایی فرصت‌ها و چالش‌های سواد اطلاعاتی در آموزش و پژوهش: رویکردی مبتنی بر فراترکیب 307 340 3201 10.30484/nastinfo.2025.3695.2311 FA حدیثه حیدری گروه علم اطلاعات و دانش‌شناسی، دانشکده علوم تربیتی و روان‌شناسی، دانشگاه الزهرا، تهران، ایران. 0000-0001-5242-4348 راحیل کریمیان گروه علم اطلاعات و دانش‌شناسی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه قم، قم، ایران. 0000-0003-2055-4943 Journal Article 2025 12 28 Purpose: Information literacy, as one of the essential skills in the information and technology age, plays a crucial role in educational and research processes. However, identifying the opportunities and challenges associated with information literacy in these areas requires serious attention. On one hand, opportunities such as access to extensive information resources, search tools, and new technologies enable researchers and students to easily access the information they need and enhance the quality of their research. On the other hand, there are challenges that can hinder the improvement of information literacy in education and research. These challenges include lack of access to credible resources, insufficient training in information literacy, and difficulties in evaluating the quality of information. Additionally, cultural and social differences in access to technology and information can lead to educational inequalities. The aim of this research is to identify the opportunities and challenges of information literacy in education and research based on a meta-synthesis approach. Method: This study is applied in nature and employs a qualitative approach using meta-synthesis. The statistical population of the present research included Persian articles from the period of 1390 to 1403 and Latin articles from the period of 2000 to 2024 in the field of information literacy in educational and research contexts, which were searched from scientific databases such as Scopus, Web of Science, Ganj Irandoc, Noormags, and Silvica. The present research retrieved 236 studies by reviewing the literature on information literacy in education and research. The number of articles and theses in the Persian databases was 221, while the number of articles in the Latin databases was 15. Some of these articles were excluded due to duplication or irrelevance. Ultimately, 26 studies remained. Therefore, the stages of the present research were conducted based on a seven-step approach, which included formulating research questions, systematically reviewing the literature, searching and selecting appropriate resources, extracting information from the sources, analyzing and synthesizing findings, quality control, and presenting the results. Findings: Accordingly, the reviewed studies were analyzed and coded into two concepts and two categories focusing on identifying opportunities and challenges of information literacy in education and research. Consequently, 31 opportunities in the field of information literacy in education and 18 opportunities in research were identified, along with 9 challenges in education and 4 challenges in research. Conclusion: The results indicate that information literacy plays a vital role in enhancing the quality of learning and research. By identifying 31 opportunities in education and 18 in research, the importance of information literacy skills in developing critical thinking, creativity, and innovation is emphasized. Additionally, several challenges, such as the lack of integration of information literacy into curricula and the shortage of technological skills among students and educators, have been identified, which hinder the full utilization of these skills. Finally, recommendations for improving information literacy education and updating the skills of educators and students are provided, which can help strengthen these skills and enhance educational and research processes. هدف: سواد اطلاعاتی به‌عنوان یکی از مهارت‌های اساسی در عصر اطلاعات و فناوری، نقش مهمی در فرایندهای آموزشی و پژوهشی ایفا می‌کند. بااین‌حال، شناسایی فرصت‌ها و چالش‌های مرتبط با سواد اطلاعاتی در این زمینه‌ها، نیازمند توجه جدی است. از یک‌سو، فرصت‌هایی نظیر دسترسی به منابع اطلاعاتی گسترده، ابزارهای جستجو و فناوری‌های نوین، به پژوهشگران و دانشجویان این امکان را می‌دهد که به‌راحتی به اطلاعات موردنیاز خود دسترسی پیدا کنند و کیفیت پژوهش‌های خود را ارتقاء دهند. از سوی دیگر، چالش‌هایی نیز وجود دارد که می‌تواند مانع از بهبود سواد اطلاعاتی در آموزش و پژوهش شود. این چالش‌ها شامل عدم دسترسی به منابع معتبر، نداشتن آموزش کافی درزمینۀ سواد اطلاعاتی و دشواری در ارزیابی کیفیت اطلاعات است. همچنین، تفاوت‌های فرهنگی و اجتماعی در دسترسی به فناوری و اطلاعات می‌تواند به نابرابری‌های آموزشی منجر شود. هدف پژوهش حاضر شناسایی فرصت‌ها و چالش‌های سواد اطلاعاتی در آموزش و پژوهش براساس رویکردی مبتنی بر فراترکیب است. روش: پژوهش حاضر ازنظر هدف، کاربردی و با رویکرد کیفی و با استفاده از روش فراترکیب انجام شده است. جامعۀ آماری پژوهش حاضر، شامل مقالات فارسی بین بازۀ زمانی سال‌های 1390 تا 1403 و مقالات لاتین بین بازۀ زمانی 2000 تا 2024 در حوزۀ سواد اطلاعاتی در بخش آموزشی و پژوهشی بود که از پایگاه‌های علمی اسکوپوس، وب‌آو‌ساینس، گنج ایرانداک، نورمگز و سیویلیکا جستجو شد. پژوهش حاضر با بررسی مرور پیشینه‌ها در حوزۀ سواد اطلاعاتی در آموزش و پژوهش، 236 پژوهش را بازیابی کرد. تعداد مقالات و پایان‌نامه‌ها در پایگاه‌های فارسی 221 و تعداد مقالات در پایگاه‌های لاتین 15 بود که تعدادی از این مقالات به دلیل تکراری بودن یا نامرتبط بودن حذف شدند. درنهایت، تعداد 26 پژوهش باقی ماند. ازاین‌رو، مراحل پژوهش حاضر براساس یک رویکرد هفت مرحله‌ای که شامل تنظیم پرسش‌های پژوهش، بررسی نظام‌مند متون، جستجو و انتخاب منابع مناسب، استخراج اطلاعات از منابع، تجزیه، تحلیل و ترکیب یافته‌ها، کنترل کیفیت و ارائه یافته‌ها بود، انجام شد. یافته‌ها: به‌این‌ترتیب مطالعات موردبررسی براساس تحلیل و کدگذاری در قالب 2 مفهوم و 2 مقوله شامل پژوهش‌های با محوریت شناسایی فرصت‌ها و چالش‌های سواد اطلاعاتی در آموزش و پژوهش تبیین شدند. ازاین‌رو، 31 فرصت در حوزۀ سواد اطلاعاتی در آموزش و 18 فرصت در حوزۀ پژوهش شناسایی شد؛ و 9 چالش در حوزۀ سواد اطلاعاتی در آموزش و 4 چالش در حوزۀ پژوهش شناسایی شد. نتیجه‌گیری: نتایج نشان می‌دهد که سواد اطلاعاتی نقش حیاتی در ارتقاء کیفیت یادگیری و پژوهش دارد. با شناسایی 31 فرصت در حوزۀ آموزش و 18 فرصت در حوزۀ پژوهش، اهمیت مهارت‌های سواد اطلاعاتی در توسعۀ تفکر انتقادی، خلاقیت و نوآوری تأکید شده است. همچنین، چالش‌های متعددی ازجمله عدم گنجاندن سواد اطلاعاتی در برنامه‌های درسی و کمبود مهارت‌های فناوری در میان دانش‌آموزان و اساتید شناسایی شده است که مانع از بهره‌برداری کامل از این مهارت‌ها می‌شود. درنهایت، پیشنهاد‌هایی برای بهبود آموزش سواد اطلاعاتی و به‌روزرسانی مهارت‌های اساتید و دانشجویان ارائه شده است که می‌تواند به تقویت این مهارت‌ها و بهبود فرایندهای آموزشی و پژوهشی کمک کند.

https://nastinfo.nlai.ir/article_3201_e248425d9eb1ce12833eda505e7fb770.pdf

سازمان اسناد و کتابخانه ملی جمهوری اسلامی ایران مطالعات کتابداری و سازماندهی اطلاعات 2783-4646 37 1 2026 05 12 The Role of Information Literacy Instruction in Enhancing Creative Thinking Among Elementary School Girls نقش آموزش سواد اطلاعاتی بر تفکر خلاق دانش‌آموزان دختر ابتدایی 341 372 3216 10.30484/nastinfo.2025.3757.2324 FA صدیقه زاهدی دانشجوی کارشناسی‌ارشد، علم اطلاعات و دانش‌شناسی، دانشکده روانشناسی و علوم تربیتی، دانشگاه خوارزمی، تهران، ایران 0009-0004-5721-4090 داود حاصلی استادیار، گروه علم اطلاعات و دانش‌شناسی، دانشکده روانشناسی و علوم تربیتی، دانشگاه خوارزمی، تهران، ایران 0000-0002-1406-211X محمد زره‌ساز استادیار، گروه علم اطلاعات و دانش‌شناسی، دانشکده روانشناسی و علوم تربیتی، دانشگاه خوارزمی، تهران، ایران 0000-0002-3421-1709 Journal Article 2025 04 08 Purpose: The purpose of this study is to examine the impact of information literacy instruction on the creative thinking of elementary school girls. Given the pivotal role of creative thinking in solving complex problems, fostering intellectual independence, enhancing learning skills, and preparing individuals for life in an information-driven world, this research aims to provide robust empirical evidence on the effectiveness of information literacy education in strengthening students’ cognitive and creative abilities. Method: The research follows an applied objective and employs an experimental design with a pre-test, post-test, and control group. The study sample comprises fifth- and sixth-grade female students from Mohammadieh, Qazvin Province, selected through convenience sampling. Creative thinking was assessed using the Torrance Test of Creative Thinking (Figural Form A), while information literacy was measured using Yazdani’s standardized questionnaire. Data analysis was conducted using covariance analysis (ANCOVA) and Mann-Whitney U. Findings: The results indicate that information literacy instruction significantly enhances students' creative thinking. A comparison of pre- and post-test scores revealed a statistically significant improvement in creative thinking components among the experimental group compared to the control group. In the fluency component, students exposed to information literacy training generated more ideas with greater fluidity and coherence. Conversely, no such improvement was observed in the control group, where scores even slightly declined in some cases. For flexibility, the experimental group demonstrated an enhanced ability to consider diverse perspectives and generate multiple solutions for a given problem. Their mental adaptability in processing new information improved, enabling them to establish more meaningful connections across different domains of knowledge. In contrast, the control group exhibited minimal changes in this component. Originality also showed notable improvement among students who received information literacy instruction. These students demonstrated more innovative and novel ideas beyond conventional thinking patterns. This suggests that information literacy training not only strengthens research skills but also nurtures individual creativity. The elaboration component exhibited the most significant enhancement in the experimental group. These students were able to expand their ideas with greater detail, articulate them more precisely, and construct a more coherent thought structure. Such progress was absent in the control group. Analysis of covariance further confirmed the significant impact of information literacy instruction on creative thinking development. The effect size of 0.683 indicated a substantial influence, accounting for a major portion of the observed improvement in creative thinking. Conclusion: The findings suggest that integrating information literacy instruction into elementary education can serve as an effective pedagogical strategy for fostering creative thinking. It is recommended that educational policymakers implement structured programs to enhance information literacy in primary schools. Proposed initiatives include teacher training workshops, interactive and game-based classroom activities, and interdisciplinary curriculum development. Information literacy instruction can provide an essential foundation for developing students' creative thinking skills and cognitive capabilities, equipping them to navigate the complexities of today’s information-driven world. هدف: هدف این پژوهش بررسی تأثیر آموزش سواد اطلاعاتی بر تفکر خلاق دانش‌آموزان دختر دورۀ ابتدایی است. با توجه به نقش کلیدی تفکر خلاق در حل مسائل پیچیده، پرورش استقلال فکری، افزایش مهارت یادگیری و آمادگی برای زندگی در دنیای اطلاعات‌محور، پژوهش حاضر در تلاش است تا با ارائۀ شواهد علمی معتبر، نقش مؤثر آموزش سواد اطلاعاتی را در ارتقای توانمندی‌های شناختی و خلاقانه دانش‌آموزان تبیین کند. روش: پژوهش ازنظر هدف، کاربردی و ازنظر روش، تجربی با طرح پیش‌آزمون و پس‌آزمون با گروه کنترل بوده است. جامعۀ آماری شامل دانش‌آموزان دختر پایۀ پنجم و ششم ابتدایی در شهر محمدیه (استان قزوین) بوده که به روش نمونه‌گیری در دسترس انتخاب شده‌اند. برای سنجش تفکر خلاق، از آزمون تصویری تفکر خلاق تورنس (فرم الف) استفاده شده است. داده‌ها با استفاده از تحلیل کوواریانس و یو مان‌ویتنی موردبررسی قرار گرفته‌اند. یافته‌ها: یافته‌های این پژوهش نشان داد که آموزش سواد اطلاعاتی تأثیر بسزایی در بهبود تفکر خلاق دانش‌آموزان داشته است. بررسی نتایج نشان داد که میانگین نمرات مؤلفه‌های تفکر خلاق در گروه آزمایش نسبت به گروه کنترل به‌طور معناداری افزایش یافته است. در مؤلفه سیالی، دانش‌آموزان گروه آزمایش توانستند ایده‌های بیشتری نسبت به قبل تولید کنند و تفکرشان گسترده‌تر و روان‌تر شد. این افزایش در گروه کنترل مشاهده نشد و حتی کاهش اندکی در برخی موارد به چشم خورد. در مؤلفۀ انعطاف‌پذیری، دانش‌آموزان گروه آزمایش توانستند دیدگاه‌های متنوع‌تری ارائه دهند و راه‌حل‌های مختلفی را برای یک مسئله بیابند. انعطاف‌پذیری ذهنی آنان در مواجهه با اطلاعات جدید بهبود یافت و آنان توانستند بین حوزه‌های مختلف دانش، ارتباطات معنادارتری برقرار کنند. در مقابل، گروه کنترل تغییرات ناچیزی در این مؤلفه نشان دادند. اصالت در دانش‌آموزانی که آموزش سواد اطلاعاتی دیده بودند، رشد محسوسی داشت. این دانش‌آموزان توانستند ایده‌های نوآورانه‌تری ارائه دهند که از تفکر معمولی فراتر بود. این نتایج نشان می‌دهد که آموزش سواد اطلاعاتی، علاوه بر تقویت مهارت‌های پژوهشی، می‌تواند بر جنبه‌های خلاقیت فردی نیز تأثیرگذار باشد. مؤلفۀ بسط نیز بهبود قابل‌توجهی را در گروه آزمایش نشان داد. این دانش‌آموزان توانستند جزئیات بیشتری به ایده‌های خود اضافه کنند، آن‌ها را دقیق‌تر توضیح دهند و ساختار فکری منسجم‌تری برای ایده‌های خود ایجاد کنند. این پیشرفت‌ها در گروه کنترل مشاهده نشد. نتایج آزمون تحلیل کوواریانس نیز تأیید کرد که آموزش سواد اطلاعاتی تأثیر معناداری بر افزایش تفکر خلاق دانش‌آموزان داشته است. مقدار اندازه اثر 0/683 نشان داد که این تأثیر بسیار قوی بوده و بخش عمده‌ای از تغییرات در تفکر خلاق ناشی از این مداخلۀ آموزشی است. نتیجه‌گیری: یافته‌های این پژوهش نشان می‌دهد که آموزش مهارت‌های سواد اطلاعاتی می‌تواند به‌عنوان یک راهبرد آموزشی مؤثر برای تقویت تفکر خلاق در دانش‌آموزان ابتدایی به کار گرفته شود. بر این اساس، پیشنهاد می‌شود که نظام آموزشی کشور، برنامه‌های مدون‌تری برای گسترش سواد اطلاعاتی در مدارس ابتدایی تدوین و اجرا کند. ازجمله راهکارهای پیشنهادی می‌توان به برگزاری دوره‌های آموزشی برای معلمان، طراحی فعالیت‌های مشارکتی و بازی‌محور در کلاس‌های درس و توسعۀ برنامه‌های درسی میان‌رشته‌ای اشاره کرد. آموزش سواد اطلاعاتی می‌تواند بستری مناسب برای توسعۀ مهارت‌های تفکر خلاق و رشد توانمندی‌های شناختی دانش‌آموزان فراهم سازد و آن‌ها را برای مواجهه با چالش‌های پیچیدۀ دنیای اطلاعاتی امروز آماده کند.

https://nastinfo.nlai.ir/article_3216_4915aa2f94af9fc03cb598ed0f1d1dd7.pdf