سطربندی و صفحه‌آرایی قرآن‌های خطی (با تأکید بر آثار قرن هشتم تا دهم هجری شیراز)

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری رشته تاریخ تطبیقی- تحلیلی هنر اسلامی، دانشگاه شاهد

2 استادیار دانشکده هنر دانشگاه شاهد

چکیده

هدف: علاقه به کتابت متن قرآن به شکل زیبا، به پیرایش، وضع قواعد و گسترش قلم‌های مختلف خوشنویسی منجر شد. اقدام دیگر کاتبان در کتابت قرآن کریم سروسامان دادن به چگونگی قرارگیری سطور در صفحه است. شیوه آرایش صفحه در نسخه‌های خطی قرآن‌‌های کریم در قرون هشتم تا دهم هجری در شیراز به‌دست کاتبان برای بهبود صفحه‌آرایی با ابداعاتی همراه بود که معرفی این ابداعات و تحلیل آنها از مشکل‌ترین بخش در قرآن‌های مذکور است. ویژگی این روش‌ها در این مقاله بررسی می‌شود.
روش: روش تحقیق در این مقاله توصیفی– تحلیلی می‌باشد که اطلاعات آن به شیوه کتابخانه‌‌ای جمع‌‌آوری شده است.
اصالت: ابداع‌های کاتبان و نسخه‌‌نگاران در تاریخ کتاب‌آرایی برای تقسیم صفحه و صفحه‌آرایی اعم از کتاب قرآن کریم و سایر نسخ در نقاط مختلف تمدن اسلامی، در نگارش قرآن کریم به‌ویژه قرآن‌های قرن هشتم تا دهم هجری قمری در شیراز کمتر مورد توجه قرار گرفته است

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Lines and Layout in Quranic Manuscripts (with an Emphasis on Works from Shiraz in 14th-16th centuries)

نویسندگان [English]

  • M. Sahragard 1
  • A. Shirazi 2
1 Ph.D. Student in Comparative-Analytic History; Shahed University, Tehran, I.R. Iran
2 Assistant Professor; Faculty of Art, Shahed University, Tehran, I.R. Iran
چکیده [English]

Purpose: Interest in writing Quranic texts in an aesthetic way led to the formulation of rules for the laying out of text and the development of various calligraphic styles. Another feature for scribes writing the Holy Quran was the organizing and arrangement of lines on the page. The page layouts in Quranic manuscripts of the 14th-16th centuries in Shiraz included some innovations by scribes to improve layout. Introducing these innovations and analyzing them are one of the more difficult aspects of these Qurans. The features of these methods were studied in this paper.
Design/Methodology/Approach: The research method in this paper was descriptive-analytic. The research data were collected through the library method.
Originality: In the history of manuscript design, the innovations of scribes and manuscript writers for dividing pages and the ways of laying out the Quran and other books in different places and at different periods of Islamic civilization, for the holy Quran in particular, especially the Quran copies of 14th-16th century Shiraz, has received little attention.

کلیدواژه‌ها [English]

  • calligraphy
  • scribes
  • manuscript layout
  • Shiraz
  • writing the Quran
  • traditional layout design
  • Islamic manuscripts