مقایسه عملکرد مدیریت کیفیت در کتابخانه‌های مرکزی دانشگاه تبریز و دانشگاه علوم پزشکی تبریز براساس الگوی تعالی سازمانی بنیاد اروپایی مدیریت کیفیت

نویسندگان

1 استادیار گروه کتابداری و اطلاع‌رسانی، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد علوم و تحقیقات تهران

2 کارشناس ارشد، کتابداری و اطلاع‌رسانی، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد علوم و تحقیقات تهران

چکیده

هدف: بدیهی است آشنایی و درک صحیح مدل‌های مدیریتی، و از آن‌جمله مدل تعالی سازمانی بنیاد اروپایی مدیریت کیفیت (European Foundation of Quality Management :EFQM) اهداف، نقش‌‌ها و کارکردهای آنها در کتابخانه‌‌ها می‌‌تواند راهگشای بسیاری از معضلات مدیریتی در کتابخانه‌های دانشگاهی باشد. این مدل مجموعه‌ای از روش‌ها و ابزارهایی است که به‌منظور ارزیابی سازمان و حرکت به‌سمت تعالی سازمانی مورد استفاده قرار می‌‌گیرد.
روش/ رویکرد پژوهش: روش پزوهش حاضر پیمایشی از نوع تطبیقی است. جامعه پژوهش شامل کلیه مدیران و مسئولان شاغل در کتابخانه‌‌های مرکزی دانشگاه‌های تبریز و علوم پزشکی تبریز (22 نفر) است. ابزار گردآوری داده‌ها، پرسشنامه مورد تأیید استاندارد بنیاد اروپایی مدیریت کیفیت اروپا (EFQM) است. به‌منظور سنجش پایایی از ضریب آلفای کرونباخ استفاده شد. مقدار آلفا عدد 97/0 به‌دست آمد. به‌منظور تجزیه و تحلیل یافته‌های پژوهش از آمار توصیفی (فراوانی، درصد و میانگین) برای توصیف وضیعت موجود، و آمار استنباطی (آزمون t مستقل) برای بررسی ( معنی‌داری) اختلاف بین معیارهای الگوی تعالی سازمانی در کتابخانه‌های مرکزی دانشگاه‌‌های مورد بررسی استفاده شد.
یافته‌ها: یافته‌هانشان می‌دهد،کیفیت مدیریت در کتابخانه مرکزی دانشگاه تبریز با کسب 45/546 امتیاز از 1000 الگوی تعالی سازمانی، در وضیعت متوسطی قرار دارد و در آن حوزه توانمندسازها 03/285 امتیاز، حوزه نتایج 41/260 امتیاز را به خود اختصاص داده‌اند. بیشترین امتیاز در این دانشگاه به معیار «شراکت‌ها و منابع» و کمترین امتیاز به معیار «خط‌مشی و استراتژی» تعلق دارد. درمقابل، کتابخانه مرکزی دانشگاه علوم پزشکی تبریز، 07/446 امتیاز را کسب کرده است ودر آن حوزه توانمندسازها 36/240 امتیاز و حوزه نتایج 71/205 امتیاز را به خود اختصاص داده‌اند. بیشترین امتیاز در این دانشگاه به معیار «شراکت‌ها و منابع» و کمترین امتیاز به معیار «نتایج منابع انسانی» تعلق دارد.
نتیجه‌گیری: استفاده از الگوی تعالی سازمانی EFQM موجب شناسایی نقاط قوت و ضعف در 9 حوزه در مدیریت کتابخانه‌های مرکزی دانشگاه‌های تبریز و علوم پزشکی تبریز شد، که درنهایت نقاط ضعف به‌عنوان حوزه‌های بهبود مورد بررسی قرار گرفت.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

A Comparison of the Performance of Quality Management in Central Libraries of the University of Tabriz and Tabriz University of Medical Sciences on the Basis of the Organizational Excellence Model of the European Foundation of Quality Management

نویسندگان [English]

  • S. Mohammadesmaeil 1
  • N. Ebrahimi 2
1 Assistant Professor of Library and Information Science, Islamic Azad University, Science and Research Branch of Tehran, Tehran, I.R. Iran
2 M.A. of Library and Information Science, Islamic Azad University, Science and Research Branch of Tehran, Tehran, I.R. Iran
چکیده [English]

Purpose: It is obvious that the familiarity and proper understanding of management models,
including the excellence model of the European Foundation of Quality Management, their goals,
roles and functions in libraries can solve many of the management problems in university libraries.
This model is a collection of methods and tools used for evaluating organizations and moving
towards organizational excellence.
Design/Methodology/Approach: The present research is a comparative survey. The research
population includes all the managers and officials working in central libraries of the University of
Tabriz and Tabriz University of Medical Sciences (22 participants). The data collection tool was a
questionnaire approved by the European Foundation of Quality Management. Cronbach's alpha
coefficient was used to assess the reliability (α=0.97). In order to analyze the findings of the research,
descriptive statistics (frequency, percentage, and mean) was used to describe the existing status, and
inferential statistics (independent t-test) was used to study the significance of the difference between
the criteria of the model of organizational excellence in central libraries of studied libraries.
Findings: Findings show that the quality of management in the central library of the University
of Tabriz is in an average level, having 546.45 points out of 1000 of the organizational excellence
model, and in it the empowerment field has 285.03 points and the results fields has 260.41 points.
The highest point is for “partnerships and resources” and the least point is for “policy and strategy”.
On the other hand, the central library of Tabriz University of Medical Sciences has gained 446.07
points and in it the empowerment field has 240.36 points and the results field has 205.71 points.
The “partnership and resources” criterion has the highest point in this university and “results of
human resources” criterion has the lowest point.
Conclusion: Using the EFQM model has led to the identification of the strengths and weaknesses
in 9 management fields of central libraries of University of Tabriz and Tabriz University of
Medical Sciences. Finally, the weak points were studied as fields for improvement.

کلیدواژه‌ها [English]

  • self-evaluation
  • EFQM
  • organizational excellence
  • excellence model
  • Central library
  • University
  • medical sciences