تحلیل استنادی منابع کتاب‌‌ها در باره حافظ

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری دانشگاه آزاد اسلامی، واحد علوم و تحقیقات تهران

2 استاد گروه کتابداری و اطلاع‌رسانی دانشگاه تهران

3 دانشیار گروه کتابداری و اطلاع‌رسانی، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد علوم و تحقیقات تهران

4 دانشیارگروه کتابداری و اطلاع‌رسانی دانشگاه خوارزمی

چکیده

هدف: تعیین پراستفاده­ترین منابع، پراستنادترین نویسنده، شرح­های هسته بر دیوان، و قالب­های منابع مورد استناد در کتاب­های درباره حافظ
روش/رویکرد پژوهش: تحلیل استنادی
یافته­ها: میانگین استناد به منابع، کمی بیش از 11 مدرک است. با تقسیم منابع به سه دسته دیوان، غیردیوان، و مقاله نتایج حاکی از آن است کتاب بحث در آثار و افکار و احوال حافظ پراستنادترین میان تمام منابع و نیز میان کتاب‌‌های غیردیوان است. دیوان حافظ براساس نسخه محمد قزوینی و قاسم غنی پراستنادترین کتاب دیوان است و مجموعه مقاله «حافظ شناسی» از سعید نیاز کرمانی پراستنادترین در زمینه­ مقاله­هاست. درمیان نویسندگان بهاءالدین خرمشاهی بالاترین میزان استناد را کسب کرده است و پس از او با فاصله زیادی قاسم غنی و عبدالحسین زرین‌‌کوب، پرویز ناتل‌خانلری، و محمد معین قرار دارند. در پایان جدولی با معرفی عناوین 34 شرح پراستناد ارائه شده  است که در صدر آن 5 شرح حافظ­نامه(خرمشاهی)، از کوچه رندان (زرین‌‌کوب)، حافظ شیرین سخن (محمد معین)، شرح سودی (محمد سودی)، وآئینه جام(زریاب خویی) قرار دارند. 
ننتیجه­گیری: نتایج پژوهش وضعیت مطلوبی را درباره استناد در کتاب­های حافظ نشان نمی­دهد؛ حدود یک‌‌سوم (نزدیک به 20 درصد) از کتاب­ها به هیچ منبعی استناد نکرده­اند. اگر به این میزان، کتاب­هایی را که فهرست منابع منسجم ندارند و منابع از بخش­های دیگر کتاب مانند متن، پانویس، و صفحه­های آغازین کسب شده است اضافه کنیم این میزان به 40 درصد می­رسد. درواقع تنها 60 درصد کتاب­­های مورد بررسی فهرست منابع دارند. شاید نتایج انجام چنین پژوهشی درباره سایر موضوع­ها در زمینه متون فارسی نیز، خیلی متفاوت نباشد. به‌‌هرحال لزوم پرداختن به این مسئله، یعنی عدم استفاده از آثار گذشتگان هنگام تدوین یک اثر،  بسیار حس می­شود.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Citation Analysis of References of Books about Hafez

نویسندگان [English]

  • S. Nowzari 1
  • A. Horri 2
  • N. Hariri 3
  • Y. Mansourian 4
1 Ph.D. Student; Islamic Azad University, Science and Research Branch of Tehran, Tehran, I.R. Iran
2 Professor of Library and Information Science; University of Tehran, Tehran, I.R. Iran
3 Associate Professor, Department of Library and Information Science; Islamic Azad University, Science and Research Branch of Tehran, Tehran, I.R. Iran
4 Associate Professor, Department of Library and Information Science; Kharazmi University, Tehran, I.R. Iran
چکیده [English]

Purpose: Determining the most frequently used references, the most cited author, core interpretations
about the poems book, and the formats of the resources cited in books about Hafez.
Design/Methodology/Approach: Citation analysis.
Findings: The average citation to resources was a little more than 11 documents. The resources
were divided into three groups i.e. poem books, non-poem books and papers. The findings show
that the "Discussion about the works, thoughts and life of Hafez" book is the most highly-cited
resource and this book is in the group of non-poem books. The "Divan of Hafez" based on the
Mohammad Ghazvini and Ghasem Ghani copy is the mostly cited book in the poem books
group. In the papers group, the "Hafezology" paper of Saeed Niaz Kermani has the highest number
of citations. Among the authors, Baha'odin khoramshahi is cited most and after him, with a
large difference, Ghasem Ghasem Ghani, Abdolhossein Zarrinkoob and Parviz Natel Khanlari
and Mohammad Moein have the highest number of citations. In the end, a table introducing
34 highly cited interpretations is provided. Hafeznameh (Khoramshahi), Az Koocheh Rendan
(Zarrinkoob), Hafez-e Shirin Sokhan (Mohammad Moein), Sharh-e Sudi (Mohammad Sudi) and
Ayene-ye Jaam (Zaryab Khouei) are in the top of the table.
Conclusion: The conclusions of the research do not show a desirable condition for citation in
Hafez books. Almost 20 percent of the books have not cited any books. If we add the books that
do not have a references section and references that have been acquired from other parts of the
book like the text, footnote, and initial pages, this will reach to 40 percent. In fact only 60 percent
of the studied books have a references section. Such a research on other subjects in Persian texts
will probably not return very different results. Anyway, there is a high need for attending to such
an issue i.e. lack of using the works of ancestors when writing.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Citation analysis
  • books about Hafez
  • Hafez
  • study of Hafez