ویژگی‌های رابط کاربر و قابلیت جستجو در نرم‌افزارهای پایگاه‌های علوم اسلامی براساس تجربه کاربران

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانش‌‌آموخته کارشناسی ارشد علم اطلاعات و دانش‌شناسی دانشگاه تربیت مدرس

2 عضو هیأت علمی گروه علم اطلاعات و دانش‌شناسی دانشگاه تربیت مدرس

چکیده

هدف: ارزیابی ویژگی‌های رابط کاربر و قابلیت جستجوی نرم‌‌افزارهای اسلامی سه حوزه قرآن، حدیث، و فقه و احکام در شهر قم و برپایه تجربه کاربران.
روش/ رویکرد پژوهش: با روش پیمایشی و استفاده از پرسشنامه و مصاحبه به کسب نظر کاربران نرم‌افزارهای اسلامی براساس 14 ویژگی پرداخته شده است.
یافته‌ها: رعایت مقیاس‌های مربوط به رابط کاربر و قابلیت جستجو، خوب (57/3) ارزیابی شده است.
برترین نر‌م‌افزارها از این لحاظ "پایگاه تخصصی اصول فقه" و ضعیف‌ترین آنها نرمم­افزار "معجم فقهی" است.
نتیجه‌گیری: در بیشتر نرم‌افزارها، جستجو مسأله اساسی است، بنابراین حل مشکلات جستجو مانند کوتاه کردن مسیر جستجو، استفاده از عملگرها و قابلیت‌های متنوع جستجو در صفحات نرم‌افزارهاا و امکان ذخیره‌سازی جستجوهای قبلی می‌تواند تأثیرگذار باشد.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

User Interface and Search Capability of Islamic Sciences Databases: Surveying Users as Experiences

نویسندگان [English]

  • Faezeh Eskandari 1
  • Mohammad Hasanzadeh 2
1 MA of Knowledge and Information Science, University of Tarbiat Modarres
2 Faculty member of Department of Knowledge and Information Science, University of Tarbiat Modarres
چکیده [English]

Purpose: examining the user interface and search capabilities of a number of bibliographic databases designed for Quranic Studies, Hadith, Fiqh and Ahkam (Islamic Jurisprudence).
Method/Research Design: Non-probability sampling was used to draw a population of users for examining 14 parameters generally believed to be important for the performance of retrieval systems. A questionnaire was developed to collect data.
Findings: The overall user success with all the applications we examined was 3.57 out of 4. The highest score belong to Paygah Takhasosi Fiqh [Specialist Database for Fiqh], and the lowest score to the Resaleh database.
Results: In most software, the main issue is search. Therefore, solving search problems such as curtailing search flow, using operators, increasing search  capabilities, as well as storage of previous logs, could have improve performance.

کلیدواژه‌ها [English]

  • User experience
  • User interface
  • Search capability
  • Software
  • Islamic science
  • Quran
  • Hadith
  • Fiqh & Ahkam
  • Qom (Iran)
انتظاریان، ناهید (1387). بررسی میزان و عوامل مؤثر بر درک کاربران از محیط رابط پایگاه­های اطلاعاتی براساس مدل نیلسن. پایان­نامه کارشناسی ارشد، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد.

انتظاریان، ناهید؛ و فتاحی، رحمت‌الله (1388). بررسی درک کاربران از محیط رابط پایگاه های اطلاعاتی براساس مدل نیلسن. فصلنامه کتابداری و اطلاع رسانی، 12 (3)، 43-64.

حسن­پور، زهره (1388). بررسی ویژگی­های رابط کاربر کتابخانه دیجیتالی بین­المللی کودکان از دیدگاه کاربران ایرانی و ارائه الگوی پیشنهادی. پایان­نامه کارشناسی ارشد، دانشگاه الزهرا، تهران.

خلجی، مهدی (1384، 17 مرداد). قم پایتخت کامپیوتری ایران: کامپیوتر و اینترنت در حوزه علمیه. آسیا.

زره­ساز، محمد (1384). بررسی و تحلیل عناصر و ویژگی­های مطرح در رابط­ کاربر نرم­افزار سیمرغ و تعیین میزان رضایت دانشجویان دانشکده علوم تربیتی و روان‌شناسی از تعامل با آن. پایان­نامه کارشناسی ارشد، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد.

زره­ساز، محمد؛ فتاحی، رحمت­الله؛ و داورپناه، محمدرضا (1385). بررسی و تحلیل عناصر و ویژگی­های مطرح در رابط کاربر نرم­افزار سیمرغ و تعیین میزان رضایت دانشجویان دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی دانشگاه فردوسی مشهد از تعامل با این نرم­افزار. فصلنامه کتابداری و اطلاع­رسانی، 9 (4)، 127-151.

زره‌ساز، محمد؛ فتاحی، رحمت‌الله (1387). مبانی نظری و عوامل مؤثر بر فرآیند راهنمایابی و استفاده کاربران از امکانات کمکی در نرم‌افزارهای پایگاه­های اطلاعاتی. فصلنامه کتابداری و اطلاع­رسانی، 11 (3)، 71-96.

سمیعی، محمد (1378). بررسی میزان رضایتمندی استفاده­کنندگان پایگاه­های اطلاعاتی علوم اسلامی شهر مقدس قم. پایان­نامه کارشناسی ارشد، دانشگاه تربیت مدرس، تهران.

مجد، سیدمحمد (1383). بایسته­های رابط کاربر در نرم­افزارهای اسلامی. ره­آورد نور، 7، 24-29.

مرکز اطلاع­رسانی تبیان (1388). تکنولوژی نرم­افزارهای رسانه­ای از قم طلوع کرد. بازیابی 16 تیر 1391، از

http://www.tebyan.net/publicrelations/tebyaninfairs_exhibitions/2009/1/24/84036.html

مهراد، جعفر؛ زاهدی، زهره ( 1386). بررسی و مقایسه رابط کاربر دو میزبان داخلی کتابخانه منطقه­ای علوم و تکنولوژی و پژوهشگاه اطلاعات و مدارک علمی ایران با چهار میزبان خارجی:Proquest Elsevier, Emerald, Ebsco". فصلنامه کتابداری و اطلاع­رسانی، 10 (3)، 107-124.

مهراد، جعفر؛ عصاری شهری، رضا (1386). بررسی میزان رضایت دانشجویان دانشگاه شیراز از محیط رابط نرم­افزار پارس آذرخش و تحلییل برخی عناصر مطرح در آن. علوم و فناوری اطلاعات، 23 (1 و 2)، 1-22.

نوکاریزی، محسن (1386). تحلیل واژگان محیط رابط در نرم­افزارهای جامع کتابخانه­ای فارسی و قابلیت فهم کاربران از آنها به­منظور ارائه یک الگوی مفهومی مناسب. رساله دکتری، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد.

Ahmed, S. M. Z., McKnight, C., & Oppenheim, C. (2005). A study of learning and retention with a web-based IR interface. Journal of librarianship and information science, 37 (1), 7–16.

Borälv, E. (2004). Design and E valuation of the CHILI System. Retrieved July 7, 2012, from http://www.it.uu.se

Clark, N., & Frost, D. (2003). User-centered Evaluation and Design: A Subject Gatway Perception. Retrieved July 7, 2012, from http://www.vala.org.au/

Connaway, L. S., Budd, J. M., & Kochtanek, T. R. (1995). An investigation of the use of an online catalog: User characteristics and transaction log analysis. Library Resources & Technical Services, 39, 142-152.

Galitz, W. O. (1997). Essential guide to user interface design: an introduction to GUI design principles and techniques. New York: Wiley.

Hansen, P. (1998). Evaluation of IR user interface implication for user interface design. Retrieved Dec. 2, 2012, from http://www.hb.se/bhs/ith/2-98/ph.htm

International Organization for Standardization (ISO) (2009). Human-centered design for interactive systems (formerly known as 13407). In ISO FDIS 9241-210 (Part 210). Switzerland: International Organization for Standardization (ISO).

Javahery, H. (2007). Pattern-oriented UI design based on user experiences: a method supported by empirical evidence. Ph.D. thesis, ConcordiaUniversity (Canada).

Knemeyer, D., & Svoboda, E. (2007). User Experience - UX. Retrieved July 7, 2012, from http://www.interaction-design.org/encyclopedia/user_experience_or_ux.html

Kiestra, M. D., Stokmans, M. J.W., & Kamphuis, J. (1994). End-users searching the online catalog: The influence of domain and system knowledge on search patterns. The Electronic Library, 12, 335-343.

Kramer, J., Norohna, S., & Vego, S. (2000). A user-centered design approach to personalization, Communications of the ACM. 43 (8), 45–48. Retrieved July 7, 2012, from http://delivery.acm.org

Lewis, C., & Rieman, J. (1994). Task-centered user interface design: a practical introduction. Colorado: Shareware.

Luk, A.T. (1996). Evaluating bibliographic displays from the user's point of view: a focus group study. Master of information studies research project report. Toronto. Faculty of information studies, university of Toronto. Retrieved July 7, 2012, from http://www.fis.utoronto.ca

Marchionini, G. (1992). Interface for end–user interface seeking. Journal of the American society for information science, 43 (2), 156-163.

Norman, D. A. (1998). The psychology of everyday things. NV: basic books.

Notes, M., & Swan, M. B. (2003). Predicting user satisfaction from subject satisfaction. Conference on Human Factors in Computing Systems, CHI, Ft.   Lauderdale, Florida, USA. Retrieved July 7, 2012, from http://www.researchgate.net/publication/221516485_Predicting_user_satisfaction_from_subject_satisfaction

Raward, R. (2001). Academic library website design principles: Development of a checklist. AARL: Australian & research library, 32 (2), 123-136.

Reynolds, L. (1985). Keyword catalogues: presentation and performance. In Philip Bryant ed. Keyword Catalogues and the Free Language Approach, Bath: Centre for Catalogue Research, University of Bath, 51 - 55.

Riecken, D. (2000). Personalized views of personalization. Communications of the ACM, 43 (8), 26 –28. Retrieved July 7, 2012, from http://delivery.acm.org

Shneiderman, B., Byrd, D., & Croft, W.B. (1998). Sorting out searching: a user interface framework for text searches. Communication of ACM. 41, 95-98.

Tullis, T., & Albert, B. (2008). Measuring the user interface: Collecting, analyzing, and presenting usability metrics. Morgan Kaufmann.

Yee, M. (1999). Guidelines for OPAC displays. Presented in 65th IFLA council and general conference, Bangkok. Thailand, August 20-28. Retrieved July 7, 2012, from www.ifla.org/iv/ifla65/papers/098-13e.htm