داده‌های توصیفی و روابط کتابشناختی در پیشینه‌های کتابشناختی کتابخانه‌های دیجیتالی ایران براساس استاندارد آر.دی.اِی.

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 کارشناس ارشد علم اطلاعات و دانش‌‌شناسی

2 استادیار گروه علم اطلاعات و دانش‌‌شناسی مرکز اطلاعات و مدارک کشاورزی

3 استادیار گروه علم اطلاعات و دانش‌‌شناسی دانشگاه پیام نور مشهد

چکیده

هدف: شناسایی داده­های توصیفی و روابط کتابشناختی به‌‌کاررفته در پیشینه‌های کتابشناختی کتابخانه‌‌های دیجیتالی ایران است. میزان انطباق این داده‌ها که براساس قوانین فهرستنویسی انگلوامریکن ایجاد شده‌‌اند، با استاندارد آر.دی.اِی سنجیده شده است.
روش/رویکرد پژوهش: کاربردی به روش پیمایشی- توصیفی. روش گردآوری داده‌‌ها مشاهده‌‌ای و تحلیلی است. برای گردآوری داده‌‌ها از سه سیاهه‌وارسی استفاده شده است.
 یافته­ها: عناصر مربوط به نواحی «عنوان و شرح پدیدآور»، «نوع منبع»، «ناحیه نشر» و «ناحیه توصیف فیزیکی» بیشترین کاربرد را در میان هشت ناحیه توصیف کتابشناختی به خود اختصاص داده‌‌اند. همچنین بررسی انواع روابط کتابشناختی به‌‌کاررفته در پیشینه‌‌های کتابخانه‌‌های دیجیتالی نشان داد که دو رابطه هم‌ارز و اشتقاقی بیشترین کاربرد، و دو رابطه همراهی و توالی کمترین کاربرد را داشته‌اند. انطباق ویژگی‌های موجودیت‌های اثر، برداشت، قالب و مدرکِ استاندارد آر.دی.اِی. با داده‌‌های توصیفی موجود در پیشینه‌های کتابشناختی کتابخانه‌های دیجیتالی نشان داد که اکثریت ویژگی‌‌های تعریف شده در موجودیت­های اثر، برداشت و مدرک در پیشینه‌‌ها وجود نداشته و در موجودیت قالب نیز انطباق بسیار کمی وجود داشته است.
نتیجه‌‌گیری: باتوجه به اینکه هر یک از ویژگی­های موجودیت­های آر.دی.اِی. براساس نیازهای تعریف شده در دو الگوی مفهومی پایه­ آن (اف.آر.بی.آر. و فراد) تعریف شده‌اند و هر یک قادر به برآوردن یکی از این نیازها هستند، لازم است مفهوم و کارکرد هر یک از عناصر داده‌ای مورد نیاز برای ارائه در پیشینه‌‌های کتابشناختی مشخص و تعریف شوند و به درستی در پیشینه‌‌های کتابشناختی ارائه گردند.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Descriptive Data and Bibliographic Relationships in the Bibliographic Records of Digital Libraries of Iran Based on Resource Description and Access (RDA) Standard

نویسندگان [English]

  • Kh. Moradi 1
  • M. Haji Zeynolabedini 2
  • H. Dalili 3
1 M.A. of Library and Information Science
2 Assistant Professor of Library and Information Science, Agricultural Scientific Information & Documentation Center of Iran(ASIDC); Tehran, I.R. Iran
3 Assistant Professor of Library and Information Science, Payame Noor University, Mashhad Branch; Mashhad, I.R. Iran
چکیده [English]

Purpose: This study aims to identify the descriptive data and bibliographic relationships applied
in the bibliographic records of digital libraries of Iran. The accordance rate of these
descriptive data, which have been created according to Anglo American Cataloging Rules, is
measured by Resource Description and Access (RDA) standard.
Design/Methodology/Approach: The present study enjoys practical descriptive-survey
method. The method of data collection is observation and analysis. The data gathering tools
consist of 3 checklists.
Findings: This study identifies that the elements associated with the areas like "the artist title
and description", "the type of resource ", "the publication areas" and "the Physical description
area" are mostly applied among the 8 bibliographic description areas. The survey on bibliographic
relationships applied in the bibliographic records of digital libraries show that the
Equivalence Relationship and Derivative Relationship are widely used and the application of
Accompanying Relationship and Sequential Relationship are at a minimum. Comparing the
characteristics of the entities of “work, expression, manifestation and item” based on Resource
Description and Access (RDA) Standard with the descriptive data present in bibliographic
records in digital libraries prove that most of the characteristics defined in the entities of “work,
expression and item” are not available in the mentioned records, but about the characteristics
of the entity of “manifestation” a little accordance with the mentioned records is available.
Conclusion: Considering the fact that each of the characteristics of the entities of Resource
Description and Access (RDA) standard is defined based on the requirements defined in its 2
basic conceptual models i.e. Functional Requirements for Bibliographic Records (FRBR) and
Functional Requirements for Authority Data (FRAD) and each of them can cover some of
these requirements, the concept and function of each required data element needs to be specifically
defined and classified, therefore they can be properly applied in bibliographical records.

کلیدواژه‌ها [English]

  • descriptive data
  • Bibliographic Records
  • Anglo American Cataloging Rules (AACR)
  • Resource Description and Access (RDA) standard
  • bibliographic relationships