یکپارچه‌‎سازی معنایی منابع اطلاعاتی در کتابخانه‌های دیجیتالی ایران

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسنده

استادیار پژوهشگاه علوم و فناوری اطلاعات ایران (ایرانداک)

چکیده

هدف: شناسایی وضعیت محتوای فراداده‌های کتابخانه‌های دیجیتالی ایران از نظر یکپارچه‌سازی معنایی و ارائة پیشنهادهایی برای بهبود روابط معنایی در فراداده‌های آنها.
روش/ رویکرد پژوهش: پژوهش از نوع توصیفی است و به‌روش پیمایشی انجام شده است. جامعة پژوهش را تمامی کتابخانه‌های دیجیتالی فعال در کشور تشکیل می‌دهد (32 کتابخانه) که در نهایت 26 کتابخانه با پژوهش حاضر همکاری کردند. برای گردآوری اطلاعات از پرسشنامة پژوهشگر‌ساخته و برای کسب روایی از نظر متخصصان بهره گرفته شد.
یافته‌ها: کتابخانه‌های دیجیتالی ایران تأکید اصلی خود را بر منابع اطلاعاتی متنی قرار داده‌اند و سایر منابع مانند منابع چندرسانه‌ای و غیرمتنی همچنان در چرخة ارائۀ اطلاعات به کاربران قرار ندارند. کتابخانه‌های دیجیتالی از نظر پوشش منابع دیجیتالی و تکمیل فیلدهای فراداده در وضعیت مطلوبی قرار ندارند. فیلدهای اساسی مورد نیاز در یکپارچه‌سازی معنایی مانند کلیدواژه‌های نمایه، شابک، شابم، و دی.اُ.آی. در تکمیل فیلدهای فراداده مورد توجه کتابخانه‌ها نیستند. از نظر مستندسازی محتوای فیلدهای فراداده نیز وضعیت چندان رضایت‌بخشی را شاهد نیستیم. به‌عنوان نمونه، فیلدهای پدیدآورندگان، ناشران، و کلیدواژه‌های نمایه‌ای مستند نمی‌شوند.
نتیجه‌گیری: کتابخانه‌های دیجیتالی ایران از نظر ارائۀ خدمات یکپارچه معنایی در وضعیت مناسبی قرار ندارند، بر این اساس به تقویت محورهای معنایی در فیلدهای فراداده‌ای نیاز دارند.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Semantic Integration of Information Resources in Iranian Digital Libraries

نویسنده [English]

  • M. Alipour Hafezi
چکیده [English]

Purpose: To identify the status of Iranian digital libraries' metadata in terms of semantic integration and proposing suggestions to improve their semantic relations.
Methodology/Approach: It's a descriptive study using survey. The population consists of all active digital libraries around Iran (32 libraries), 26 of them cooperated with this survey. Data gathered using a self-designed questionnaire and the validity is guaranteed by experts.
Results: The focus of digital libraries is on textual resources and little consideration has been toward non-textual and multimedia resources. These libraries are not in a suitable situation considering digital resources coverage and metadata fields completion. Necessary fields in semantic integration like index keywords, ISBN, ISMN and DOI are not regarded in metadata fields. Also, authorization of metadata fields' content is not satisfying. For example, fields related to authors, publishers and keywords are not authorized.
Conclusion: Iranian digital libraries are not in a proper condition regarding semantic integration services; therefore, there needs to be a more focus on semantic relations in their metadata fields.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Digital library
  • Semantic integration
  • Interoperability
  • Semantic interchange
  • Iran
ساربان قلی، محمدصابر (1384). بررسی مشکلات جستجو و بازیابی اطلاعات به زبان فارسی از اینترنت با مطالعه موردی بر روی کاربران مرکز اینترنت دانشگاه آزاد اسلامی واحد شبستر. پایان نامه کارشناسی ارشد، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد تهران شمال، تهران.

صنعت‌جو، اعظم؛ فتحیان، اکرم (1390). مقایسه کارآمدی اصطلاحنامه و هستی‌شناسی در بازنمون دانش (طراحی و ساخت نمونه هستی‌شناسی اصفا). پژوهشنامه کتابداری و اطلاع رسانی، 1 (1)، 219-240.

علیپور حافظی، حامد؛ حری، عباس؛ اسفندیاری مقدم، علیرضا؛ علیپور حافظی، مهدی (1392). تحلیل وضعیت سازماندهی منابع اطلاعاتی در کتابخانه‌های دیجیتالی ایران. پژوهشنامه پردازش و مدیریت اطلاعات، 29 (1)، 35-59.

علیپور حافظی، مهدی (1388). بررسی نحوه مبادله اطلاعات بین سیستمهای اطلاعاتی کتابخانه های دیجیتال در ایران و ارائه الگوی پیشنهادی . پایان نامه دکتری، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد علوم و تحقیقات، تهران.

علیپور حافظی، مهدی (1390). کتابخانه‌های دیجیتال: مبادله اطلاعات. تهران: سمت.

علیپور حافظی، مهدی (1391). بررسی هزینه-سازگاری یکپارچه‌سازی سامانه‌های اطلاعاتی کتابخانه دیجیتالی در ایران. پژوهشنامه مدیریت و پردازش اطلاعات، 28 (2)، 523-543.

محقق، نیلوفر (1374). بررسی وضعیت مبادله اطلاعات و منابع میان کتابخانه‌های دانشگاهی شهر تهران.پایان نامه کارشناسی ارشد، دانشگاه تهران، دانشکده روانشناسی و علوم تربیتی، تهران.

مزینانی، علی (1382). کتابخانه و کتابداری. تهران: سمت.

Alipour-Hafezi, M., Horri, A., Shiri, A., & Ghaebi, A. (2010). Interoperability models in digital libraries: an overview. The Electronic Library, 28(3), 438-452.

Chen, H., Finin, T., & Joshi, A. (2003). An ontology for context-aware pervasive computing environments. The Knowledge Engineering Review, 18 (03), 197-207.

Creating a European library space telematics for libraries programmes 1990-1998 (2000). Retrieved 16 September 2012, from http://cordis.europa.eu/libraries/en/intro.html

DELOS (2004). Welcome to the DELOS network of excellence. Retrieved November 18, 2011, from http://www.delos.info/index.php?option=com_frontpage&Itemid=1

Guha, N. (2006). Semantic Digital Library Services. Retrieved Jully 15, 2011, from http://www.l3s.de/kweb/kwepsy2006/FinalSubmissions/kwepsy2006_guha.pdf

Han, Yan (2006). ARDF-based digital library system. Library Hi Tech, 24(2), 234-240.

Huang, S. H., Ke, H. R., & Yang, W. P. (2005). Enhancing semantic digital library query using a content and service inference model (CSIM). Information processing & management, 41 (4), 891-908.

Isaac, A., Schlobach, S., Matthezing, H., & Zinn, C. (2008). Integrated access to cultural heritage resources through representation and alignment of controlled vocabularies. Library Review, 57 (3), 187-199.

Mayr, P., Mutschke, P., & Petras, V. (2008). Reducing semantic complexity in distributed digital libraries: Treatment of term vagueness and document re-ranking. Library Review, 57 (3), 213-224.

Patel, M., Koch, T., Doerr, M., & Tsinaraki, C. (2005). Semantic interoperability in digital library systems. Technical report, UKOLN, University of Bath, European Commission within the Sixth Framework Programme.

Prasad, A. R. D., & Madalli, D. P. (2008). Faceted infrastructure for semantic digital libraries. Library Review, 57 (3), 225-234.

Szymański, J. (2011). Cooperative wordnet editor for lexical semantic acquisition. In Knowledge Discovery, Knowlege Engineering and Knowledge Management (pp. 187-196). Springer Berlin Heidelberg.

Warren, P., & Alsmeyer, D. (2005). Applying semantic technology to a digital library: a case study. Library Management, 26  (4/5), 196-205.