کارکردپذیری پیشینه‌های مستند نام اشخاص در مارک ایران بر اساس مدل "ملزومات کارکردی داده‌های مستند" (فراد)

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانش‌آموخته مقطع دکترای گروه علم اطلاعات و دانش‌شناسی، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد علوم و تحقیقات تهران

2 دانشیار گروه علم اطلاعات و دانش‌شناسی، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد علوم و تحقیقات تهران

چکیده

هدف: تعیین میزان تطابق ساختاری و محتوایی پیشینه‌های مستند نام اشخاص در مارک ایران با مدل فراد است.
روش/ رویکرد پژوهش: برای انجام این مطالعه ترکیبی از روش مطالعه اسنادی (کتابخانه‌ای)، پیمایشی توصیفی با رویکرد کیفی از طریق تشکیل پنل دلفی و موردپژوهی است.
یافته‌ها: نتایج نشان داد که میانگین تطابق ساختاری پیشینه‌های مستند نام اشخاص مارک ایران با مدل فراد 75/88 است. بیشترین میزان تطابق ساختاری در نقش کاربری "بافتارنمایی" با امتیاز وزنی 07/99 و کمترین میزان مربوط به نقش کاربری "شناسایی" با 3/78 است. همچنین میانگین تطابق محتوای پیشینه‌های مستند نام اشخاص مارک ایران با مدل فراد 02/25 است. بیشترین میزان تطابق محتوایی در نقش کاربری "توجیه" 82/37 و کمترین میزان مربوط به نقش کاربری "یافتن" با امتیاز وزنی 26/18 است.
نتیجه‌گیری: مارک ایران در بخش مستند نام اشخاص توانسته است از لحاظ ساختاری، حداکثر شرایط را برای تطابق با مدل فراد در نقش کاربری "بافتارنمایی" فراهم نماید. به بیان دیگر، گذاشتن نام یک شخص در بافت، روشن کردن رابطه میان دو یا چند نام شخص، مشخص کردن رابطه میان یک شخص و نامی که شخص بدان نام شناخته می‌شود، در ساختار مارک ایران فراهم شده است. همچنین بیشترین میزان تطابق محتوایی با مدل فراد مربوط به نقش کاربری "توجیه" است. با توجه به اینکه نقش کاربری "توجیه" خاص مستندسازان و کتابداران مرجع است پیشنهاد می‌شود کتابخانه ملی به نقش‌های کاربری مربوط به کاربران نهایی بیشتر توجه کند.
کلیدواژه‌ها: پیشینه‌های مستند نام اشخاص، کارکردپذیری، کتابخانه ملی، مارک ایران، ملزومات کارکردی برای داده‌های مستند (فراد)

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Functionality of Iran MARC Personal Name Authority Records Based on Functional Requirements of Authority Data (FRAD) Model

نویسندگان [English]

  • S. Akbari-Daryan 1
  • F. Babalhavaeji 2
1 PhD, Knowledge and Information Science, Isalmic Azad University, Science and Research Branch, Tehran
چکیده [English]

Purpose: The structure and content compatability of personal name authority records in Iran Marc with FRAD model.
Methodology/Approach: A combination of Delphi, survey and case study were employed.
Results: According to the results the mean structure compatability of Iran MARC name authority records with FRAD model is 88.75. The highest and lowest structure compatability rates are related to "contextualize" and "identify" user tasks with 99.07 and 78.3 wighted scores respectively. Also, the mean content compatability of IranMARC name authority records with FRAD model is 25.02. The highest and lowest content compatability are pertained to "justify" and "find" user tasks with 37.82 and 18.26 weighted scores respectively.
Conclusion: IranMARC has the maximum structure and content compatability with FRAD model in "contextualize" and "justify" user tasks. It is suggested that National Library of Iran puts more attention on user tasks related to end-users.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Personal name authority records
  • Functionality
  • National Library & Archives of Iran (NLAI)
  • Functional Requirements of Authority Data (FRAD)

آذرگون، مریم؛ فری‌زاده، زینب (1391). ملزومات کارکردی پیشینه‌های کتابشناختی (اف.‌آر.بی.‌آر.) و الگوهای وابسته: فراد و فرساد (FRBR, FRAD, FRSAD). تهران: نشر چاپار.

رسا (1394). تهران: سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران.

رسا (1392). تهران: سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران.

صادقی گورجی، شهربانو (1391). امکان‌سنجی کاربرد الگوی ملزومات کارکردی داده‌ها ی مستند (اف.آر.ای.ای) برای مهار مستند نام اشخاص حقیقی در پژوهشگر گوگل. پایان‌نامه کارشناسی ارشد کتابداری و اطلاع‌رسانی، دانشگاه پیام نور، مشهد.

فرج‌پهلو، عبدالحسین؛ کوکبی، مرتضی؛ فتاحی، رحمت‌الله؛ و حاجی‌زین‌العابدینی، محسن. (۱۳۸۹). ملزومات کارکردی داده‌های مستند (فراد): الگوی مفهومی رابطه ـ موجودیت مستندات در پیشینه‌های کتابشناختی. فصلنامه کتابداری و اطلاع‌رسانی، 13 (4). بازیابی 20 تیر 1394، از http://www.aqlibrary.ir/index.php?module=TWArticles&file=index&func=view_pubarticles&did=1034&pid=10

Akbaridaryan, S., Taheri, S. M., & Shakeri, S. (2012). The functionality of bibliographic records of IRANMARC based on Functional Requirements for Bibliographic Records (FRBR) for Monographs. Retrieved July 6, 2015, from http://conference.ifla.org/sites/default/files/files/papers/wlic2012/92-akbaridaryan-en.pdf

Carlyle, A. (2007). Understanding FRBR as a conceptual model: FRBR and the biliographic universe. Bulletin of the American Society for Information Science and Technology 33 (6) 12-16. Retrieved July 6, 2015, from https://www.asis.org/Bulletin/Aug-07/carlyle_fusco.html

Chen, Y.-N., Chen, S.-J. (2004). A metadata practice of the IFLA FRBR model: a case study for the National Palace Museum in Taipei. Journal of Documentation, 60 (2), 128 -143.

Gorman, M. (2004). Authority control in the context of bibliographic control in the electronic environment. Retrieved July 6, 2015, from http://polaris.gseis.ucla.edu/gleazer/461_readings/Gorman.pdf                

IFLA Study Group on the Functional Requirements for Bibliographic Records (1998). functional requirements for bibliographic records: Final report. Retrieved July 6, 2015, from http://www.ifla.org/files/assets/cataloguing/frbr/frbr.pdf

IFLA Working Group on Functional Requirements and Numbering of Authority Records (FRANAR) (2013). Functional requirements for authority data: a conceptual model. Retrieved July 6, 2015, from http://www.ifla.org/files/assets/cataloguing/frad/frad_2013.pdf

Jin, Q. (2012). Demystifying FRAD: Functional requirements for authority data. Santa Barbara: Libraries unlimited.

Joint Steering Committee for Development of RDA (2009). FRAD to RDA mapping. 5JSC/RDA/FRAD to RDA mapping/Rev 1 July 2009. Retrieved July 6, 2015, from http://www.rda-jsc.org/archivedsite/docs/5rda-fradrdamappingrev.pdf

Noerr, P. [et al]. (1998). User benefits from a new bibliographic model: Follow-up of the functional requirements study. Retrieved July 6, 2015, from http://archive.ifla.org/IV/ifla64/084-126e.htm

RDA to MARC Authority Mapping (2014). Retrieved July 6, 2015, from http://access.rdatoolkit.org/jscmap3.html

Riva, P. (2007). Introducing the functional requirement for bibliographic records and related IFLA developments. Bulletin of the American society for information science and technology 33 (6) 7- 11. Retrieved July 6, 2015, from http://www.asis.org/Bulletin/Aug-07/Riva.pdf

Patton, G. E. (2009). Functional requirements for authority data – a conceptual model. München: K.G. Saur.

Salaba, A., & Zhang, Y. (2007). From a conceptual model to application and system development. Bulletin of the American Society for Information Science and Technology 33 (6) 17- 23. Retrieved July 6, 2015, from http://www.asis.org/Bulletin/Aug-07/Salaba_Zhang.pdf

UNIMARC authorities (2012) (3rd ed). Retrieved July 6, 2015, from http://www.ifla.org/publications/unimarc-authorities-3rd-edition-updates-2012

Veve, M. (2009). Applying the FRAD conceptual model to an authority file for manuscripts: Analysis of a local implementation. Cataloguing and classification Quarterly, 47 (2), 125- 144. Retrieved July 20, 2014, from http://dx.doi.org/10.1080/01639370802575765

Willer, M. (Ed.) (2009). UNIMARC manual: Authorities format (Vol. 38). KG Saur Verlag Gmbh & Company.

Willer, M., & Barbaric, A. (2012). FRBR/FRAD and Eva Verona's Cataloging Code: Toward the Future Development of Croatian Cataloging Code. 50(5-7). Cataloging & Classification Quarterly. Retrieved July 20, 2014, from http://dx.doi.org/10.1080/01639374.2012.681613

 Zumer, M. (2011). Do we need to change? Do we want to change? the future of bibliographic information systems. Retrieved July 20, 2014, from http://pro.inflow.cz/do-we-need-change-do-we-want-change-future-bibliographic-information-systems