نیازهای اطلاعاتی کاربران با آسیب بینایی و نقش کتابخانه‌ها در تأمین آنها: مرور نظام‌مند

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانش‌آموخته دوره دکتری تخصصی کتابداری و اطلاع‌رسانی، دانشکده علوم انسانی و اجتماعی، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد علوم و تحقیقات تهران

2 دانشیار گروه علم اطلاعات و دانش‌شناسی، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه تربیت مدرس

3 استادیار گروه علم اطلاعات و دانش‌شناسی، دانشکده علوم انسانی و اجتماعی، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد علوم و تحقیقات تهران

4 دانشیار گروه علم اطلاعات و دانش‌شناسی، دانشکده علوم انسانی و اجتماعی، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد علوم و تحقیقات تهران

چکیده

هدف: هدف از این تحقیق، مرور نظام‌‌مند نیازهای اطلاعاتی کاربران با آسیب بینایی و نقش کتابخانه‌ها در تأمین آنهاست.
روش/ رویکرد پژوهش: روش پژوهش مرور نظام‌مند است. بدین منظور پژوهش‌های مرتبط در ایران در پایگاه‌های اطلاع‌‌رسانی, medlib, magiran, Sid, Irandoc,, NLAI  Iranmedex با کلیدواژه‌‌های نیاز اطلاعاتی، کتابخانه، نیازهای اطلاعات بهداشتی، نیازهای اطلاعاتی افراد با آسیب‌‌های بینایی، خدمات کتابخانه‌‌ای، نابینایان، منابع اطلاعاتی، ابزارها، فناوری اطلاعات، کتابخانه‌ها، کم‌‌بینایان، نابینایان، نقش کتابداران و تأمین‌کنندگان اطلاعات؛ و در جهان در پایگاه‌های اطلاعاتیPMC, Pubmed, Scopus, CINAHL   با کلیدواژه‌‌های nformation needs, health information needs, library services, visually impaired people, low vision, blind people and   شناسایی و نتایج مرتبط در این حوزه در چهار عامل مؤثر بر نیاز اطلاعاتی کاربران یعنی منابع اطلاعاتی، ابزارها و فناوری‌ها، نقش کتابخانه‌ها و خدمات آنها و نقش کتابداران و تأمین‌کنندگان اطلاعات، از پژوهش‌ها استخراج شدند و مورد مقایسه قرار گرفته‌اند.
یافته‌ها: پژوهش‌‌ها نشان دادابزار مورد استفاده اکثر آنها پرسشنامه بوده، بنابراین روش پژوهش اکثر آنها نیز پیمایشی- توصیفی است. جامعه پژوهش‌ها در خارج از کشور برحسب نوعع کتابخانه و سازمان بود.
نتیجه‌‌گیری:در ایران، عوامل مؤثر بر نیازهای اطلاعاتی کاربران وضعیت مطلوبی ندارد و تنها نقش کتابداران در این خصوص قابل توجه است. جمع‌بندی حاصل از این پژوهش‌هاا به‌ویژه در ایران، نشان داد که منابع اطلاعاتی، ابزارها و فناوری‌ها، و کتابخانه‌ها در تأمین نیاز اطلاعاتی کاربران نابینا موفق عمل نکرده‌اند و کاربران از وضعیت آنها رضایت کمتری دارند. از میان این چهار عامل، نقش کتابداران و اطلاع‌رسانان در تأمین نیازهای اطلاعاتی آنها قابل توجه است.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Information Needs of visually impaired people and Role of Libraries in Meeting Them: A Systematic Review

نویسندگان [English]

  • H. Siamian 1
  • M. Hassanzadeh 2
  • F. Nooshinfard 3
  • N. Hariri 4
1 LIS department, Science and Research Branch, Islamic Azad University, Tehran
2 Associate Professor, LIS department, Tarbiat Modares University
3 Assistant professor, LIS department, Science and Research Branch, Islamic Azad University, Tehran
4 Associate Professor, LIS department, Science and Research Branch, Islamic Azad University, Tehran
چکیده [English]

Purpose: The purpose of this study is a systematic review of information needs of visually impaired people and role of libraries in meeting them.
Design/Methodology/Approach: The research process is a systematic review. For this purpose, the related studies at the Persian and English databases such as: NLAI, Irandoc, Medlib, Sid, Magiran, Iranmedex, PMC, Scopus, PubMed, CINAHL with the key words of information needs, health information needs, blind people, visually impaired people, low vision, library services, the role of the librarians in providing information has searched and the results of the related to this field on four effective factors information needs of the users. That is, information resources, tools and technologies, the role of library and their services, and the role of the librarians and information providers were extracted from studies and compared.
Findings: Results of the studies on the tools used in the studies showed that major study tools were questionnaire. Therefore, the method of research in majority of them is survey-descriptive. The research societies out of Iran were selected based on the type of library and the organization.
Conclusion: In Iran, the effective factors on information needs of the visually impaired people haven’t proper conditions. In this situation, the role of the librarians in this regard is significant. In summary, In Iran it was shown that the information sources, tools , technology and libraries did not perform successfully in providing information needs of the blinds and the users have less access satisfaction from the situations. Among for factors, the role of the librarians and information scientists in providing the information needs are important. 

کلیدواژه‌ها [English]

  • information needs
  • Health information needs
  • Visually impaired
  • Low vision
  • Visually Impaired Users