رفتار اطلاع‌یابی زندگی روزمره (الیس) با تأکید بر اقوام و اقلیت‌ها: مرور نظام‌مند

نوع مقاله : مقاله مروری

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری، گروه علم اطلاعات و دانش‌شناسی، واحد بابل، دانشگاه آزاد اسلامی، بابل، ایران

2 استادیار، گروه علم اطلاعات و دانش‌شناسی، واحد بابل، دانشگاه آزاد اسلامی، بابل، ایران

چکیده

هدف: شناسایی وضعیت پژوهش‌های انجام‌شده در زمینة رفتار اطلاع‌یابی زندگی روزمره، تعیین شکاف(های) پژوهشی، تعیین مؤلفه‌ها و مؤلفه‌های فرعی مورد توجه، روش‌شناسی پژوهش‌ها و توزیع مکانی پژوهش‌هاست.
روش پژوهش: پژوهش از نظر هدف کاربردی، ومبتنی بر مرور نظام‌مند و براساس استاندارد پریزماست. پژوهش‌های مرتبط در ۱۱ پایگاه ملی و ۵ پایگاه اطلاعاتی خارجی بین سال‌های ۱۹۹۵ تا ۲۰۲۱ و در ایران ۱۳۹۱ تا ۱۳۹۹ جست‌وجو و استخراج شد. با درنظرگرفتن معیار‌های ورودی وخروجی، ۲۵ منبع پژوهشی، اعم از مقاله پژوهشی نشریات و پایان‌نامه‌ها شناسایی و بررسی شدند.
یافته‌ها: کانال‌های اطلاعاتی و ارتباطی، نیازهای اطلاعاتی، و چالش‌های دستیابی به اطلاعات مهم‌ترین مؤلفه‌ها بودند. زیرمؤلفه‌ها عبارت‌اند از: کتاب، مجله، روزنامه، رادیو، ماهواره، اینترنت، شبکه‌های اجتماعی مجازی، خانواده و اقوام، دوستان، بزرگان و شیوخ و ریش‌سفیدان و کتابخانه‌ها. مؤلفه‌های فرعی نیازهای اطلاعاتی عبارت‌اند از: آموزشی، فرهنگی، اقتصادی، اجتماعی، مذهبی، بهداشتی و درمانی، آب‌وهوا، حمل‌ونقل، ورزش و تغذیه، وآداب‌ورسوم. چالش‌های دستیابی به اطلاعات عبارت‌اند از: صعب‌العبوربودن راه‌ها و حمل‌ونقل، زیرساخت‌های ارتباطی و اطلاعاتی، نداشتن دسترسی به مراکز بهداشت و درمان، مشکلات زبانی، و سایر چالش‌ها. روش پیمایشی در ایران (۵۷%) و جهان (۵۵%) بیشترین و روش‌های پدیدارشناسی و قوم‌نگاری کمترین کاربرد را داشته‌اند. ابزار پرکاربرد پژوهش در ایران پرسش‌نامه و در جهان مصاحبه بوده است. جامعة  بررسی‌شده پژوهش‌ها در ایران عبارت‌اند از: اقوام و عشایر و ایل (۴۲%)، اقلیت (۱۴%)، معلمان، کارگران و سایر کارکنان (۲۸%) و بزرگ‌سالان (۱۴%)؛ اما پژوهشی درمورد کودکان، روحانیون، جوانان و نوجوانان، و سالمندان یافت نشد. جامعه بررسی‌شدة پژوهش‌ها در جهان عبارت‌اند از: روحانیون (۵%)، اقلیت‌ها و مهاجران (۲۷%)، جوانان و نوجوانان (۱۶%)، سالمندان (۵%)، دانشجویان، معلمان، کارگران و سایر کارکنان (۲۸%) و بزرگ‌سالان (۲۷%) است. از نظر جغرافیایی بیشتر پژوهش‌ها در آمریکا و استرالیا انجام شده بود.
نتیجه‌گیری: : توجه به رفتار اطلاع‌یابی زندگی روزمره در ادبیات پژوهشی سطح جهانی افزایش یافته است. هدف گستره وسیعی از مطالعات کانال‌های اطلاعاتی و ارتباطی مانند شبکه‌های اجتماعی مجازی، توجه به نیازهای اطلاعاتی اقلیت‌ها، گروه‌های قومی و تمرکز بیشتر بر متغیرهای فردی است. با این حال، تحقیقات کمی در مورد تأثیر سرمایة اجتماعی-اقتصادی، فرهنگی و مصرفی بر رفتار اطلاع‌یابی زندگی روزمره در عشایر، مهاجران و سایر گروه ها وجود دارد. در ایران منابع اطلاعاتی، ابزارها، فناوری ها و کتابخانه ها در رفع نیازهای اطلاعاتی ایلات و عشایر موفق نبوده اند. در سطح جهانی، بهره‌مندی از روش‌های تحقیق کیفی، نظریه‌پردازی در این حوزه را تسهیل کرده است، در حالی که در ایران تکیه بر تکنیک‌های کمی مانع از تولید نظریه‌ها شده است. همانطور که در تحقیقات خارج از ایران مشاهده می شود، با توجه به گستردگی، چندبعدی و پیچیدگی رفتار اطلاعاتی، لازم است کارشناسان رفتار اطلاع یابی به تحقیقات بیشتر ادامه دهند. زندگی روزمره در دوره کنونی منجر به انجام پروژه های تحقیقاتی کیفی و فردی با روش های ترکیبی می شود.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله [English]

Everyday Life Information Seeking (ELIS) with Emphasis on Ethnicities and Minorities: A Systematic Review

نویسندگان [English]

  • Behnaz Jalalie 1
  • Mitra Ghiasi 2
  • Safiyeh Tahmasebi Limooni 2
1 Ph.D. Student, Department of Knowledge and Information Science, Babol Branch, Islamic Azad University, Babol, Iran
2 Assistant Professor, Department of Knowledge and Information Science, Babol Branch, Islamic Azad University, Babol, Iran
چکیده [English]

Purpose: Examining previous research in the field of information-seeking regarding daily rapid access behavior patterns, determining the research gaps, components and sub-components of interest, research methodology and spatial distribution of the existing body of research.
Methods: This systematic review is based on Prism standard. The related research were probed and extracted from 11 national databases from 2012 to 2020 and 5 none-Iranian from 1995 until 2021. Considering the input and output criteria, 25 research sources, including journal articles and dissertations, were identified.
Findings: Information and communication channels, information needs, and challenges in accessing information are the most important issues addressed. The sub-components of the investigated topics included books, magazines, newspapers, radio, satellite, internet, virtual social networks, family, relatives, friends, elders and libraries. Information needs included education, culture, economy, society, religion, health, climate, transportation, sports, nutrition, and customs. Challenges in accessing information involved inaccessibility of transportation systems, communication and information infrastructure, health centers, as well as language problems. The research literarure empolyed both quantitative and qualitative with more attention to ethnography. Also, questionnaires, interviews and observations were used. The study population in Iran are Tribes (42%), minorities (14%), teachers and other employees (28%), adults (14%); unfortunately, no study on children, clerics, youth and adolescents, and the elderly is available. The study population in the world are clergy (5%), minorities and immigrants (27%), youth and adolescents (16%), the elderly (5%), students, teachers, workers and other staff (28%) and adults (27%). Research has been conducted in Iran, Australia, USA, New Zealand, Spain, China (Taiwan), Africa (Nigeria), Canada, Pakistan, and Finland.
Conclusion: Attention to information behavior of everyday lifein the research literaure has intensified globaly. A wide range of studies have tageted information and communication channels, such as virtual social networks, paying attention to the information needs of minorities, ethnic groups, and focusing more on individual variables. However, there is little research addressing the impact of socio-economic, cultural and consumption capital on the everyday life information seeking on nomads, immigrants and other groups. In Iran, information resources, tools, technologies, and libraries have not been successful in meeting information needs of tribes and nomads. At the global level, benefiting from qualitative research methodologies has facilitated theorising in the field, whereas in Iran relying on quantitative techniques has prevented generating theories. As can be seen in research outside of Iran, due to the extensive, multidimensionality and complexity of information behavior, it is necessary for information seeking behavior experts to continue further investigation. Everyday life in the current period leads towards qualitative and individual research projects with mixed methods

کلیدواژه‌ها [English]

  • information-seeking behavior
  • Everyday life
  • ELIS
  • Ethnicities
  • Minorities
برهمند، نیلوفر، ناخدا، مریم، فهیم‌نیا، فاطمه و نظری، مهین (1396). کاربرد مصاحبه واقعه‌مدار در مطالعات رفتار اطلاع‌یابی سلامت. تعامل انسان و اطلاعات، 4(1)، 80-91.
بیگدلی، زاهد، شاهینی، شبنم و طاهرزاده موسویان، سیده صدیقه (1395). تحلیلی بر ارتباط برخی نظریه‌های علوم اجتماعی و انسانی با رفتار اطلاعاتی، نشریه علوم و فنون مدیریت اطلاعات، 2(2)، 9-35.
پورموسوی، زهرا (1393). شناسایی و تحلیل رفتار اطلاع‌یابی زندگی روزمره و محیط‌های اطلاعاتی ارامنه تهران. پایان‌نامه کارشناسی ارشد. دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی. دانشگاه شهید چمران اهواز.
رسایی، الهام (1394). بررسی فرآیند اطلاع‌یابی در بافت زندگی روزمره‌ی معلمان شهر اهواز (مدل الیس). پایان‌نامه کارشناسی ارشد. دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی. دانشگاه شهید چمران اهواز.
زارع، امین (1391). بررسی فرآیند اطلاع‌یابی در بافت زندگی روزمره با تأکید بر زندگی در چرخه: مطالعه‌ای پیرامون اقوام پرجمعیت ساکن شهرستان اهواز. پایان‌نامه دکتری. گروه علم اطلاعات و دانش‌شناسی. دانشکده علوم تربیتی و روان‌شناسی دانشگاه شهید چمران اهواز.
زرداری، سولماز، عطاپور، هاشم، مجیدی، اکبر و اکبرنژاد، رضا (1398). موانع و راهبردهای ارائة خدمات کتابخانه‌های عمومی به گروه‌های قومی و اقلیت‌ها در جوامع چندفرهنگی بر اساس تجربیات جهانی. تحقیقات اطلاع‌رسانی و کتابخانه‌های عمومی، 25(4)، 673-700.
سعیدی، ژیلا (1396). بررسی رفتار اطلاع‌یابی در بافت زندگی روزمره مراجعان کتابخانه‌های عمومی شهرستان سنندج. پایان‌نامه کارشناسی ارشد. دانشکده علوم اجتماعی. دانشگاه رازی.
شیخ اغول، بی‌بی، ریاحی‌نیا، نصرت و یزدانی، منصور (1394). رفتار اطلاع‌یابی بافت محور دانشجویان دانشگاه خوارزمی. تعامل انسان و اطلاعات، 3(4)، 1-11.
صیامیان، حسن، حسن‌زاده، محمد، نوشین‌فرد، فاطمه و حریری، نجلا (1393). بررسی میزان استفاده نابینایان ایران از فناوری اطلاعات و ارتباطات جهت تأمین نیازهای اطلاعاتی. فصلنامه فناوری اطلاعات و ارتباطات، 4(4)، 5-21.
 فروتن، فریبرز و جمالی مهموئی، حمیدرضا (1397). قوم‌نگاری نیازها و اعمال اطلاعاتی عشایر کوچ‌نشین طایفه بابادی ایل بختیاری. تعامل انسان و اطلاعات، 4(4)، 27-37.
محمدی، مهدی، سپیدنامه، زینب و عباداله عموقین، جعفر (1395). نیازهای اطلاعاتی زنان عشایر کوچ‌نشین شهرستان کهگیلیویه. تعامل انسان و اطلاعات، 2(4). 79-87.
نویدی، فاطمه (1394). نقش شبکه‌های اجتماعی پیوسته در رفتار اطلاع‌یابی زندگی روزمره کاربران. تعامل انسان و اطلاعات، 2(1)، 50-59.
 
Reference
Agosto, D. E., & Hughes‐Hassell, S. (2006). Toward a model of the everyday life information needs of urban teenagers, part 1: Theoretical model. Journal of the American Society for Information Science and Technology, 57 (10), 1394-1403. https://www.researchgate.net/publication/220435517
Barahmand, N., Nakhoda, M., & Fahimnia, F., & Nazari, M. (2018). Use of episodic interview in health information seeking studies. Human Information Interaction, 4(1), 80-91. https://www.sid.ir/fa/journal/ViewPaper.aspx?id=352982. [In Persian]
Bigdeli, Z., Shahiny. S., & Taherzadeh Mousavian S. S. (2017). Analysis of the relationship of certain social science and humanities theories with information behavior. Human Information Interaction, 2(2), 9-35. www.sid.ir/fa/journal/ViewPaper.aspx?id=46424. [In Persian]
Dankasa, J. (2016). Mapping the everyday life information needs of catholic clergy: Savolainen’s ELIS model revisited. Journal of Documentation, 72(3), 549-568. DOI 10.1108/JD-08-2015-0097
Fisher, K. E., Durance, J. C., & Hinton, M. B. (2004). Information grounds and the use of need- based services by immigrants in Queens, NY: A context- based outcome evaluation approach. Journal of the American Society for Information Science and Technology, 55, 754-766. http://ibec.ischool.washington.edu/pubs/JASIST. 2004.Info. Ground.pdf
Forghani, M. Mozafari, A., & Kayahan, A. (2020). The role of mobile social media in shaping students' ethnic identity. Quarterly Journal Of Cultural astudies and Communication,4(53), 249-284. https://jcsc-iaocsc-ir.translate.goog/article_34575.htm [In Persian]
Frootan, F., & Jamali Mahmavi, R. (1396). Ethnography of the needs and information practices of the nomadic tribes of the Babadi tribe of the Bakhtiari tribe, Human interaction and information. Human Information Interaction, 4(4), 27-37. https://www.sid.ir/fa/journal/ViewPaper.aspx?id=353075 [In Persian]
Given, L. M., Winkler, D. C., Willson, R., Davidson, C., Danby, S., & Thorpe, K. (2016). Watching young children “play” with information technology: Everyday life information seeking in the home. Library & Information Science Research38(4), 344-352.‏
Gneu, M. R. (2011). The information seeking behaviors, needs and channels of members of the Occaneechi Band of the Saponi Nation. Doi: 10.17615/j221-2215 http://dc.lib.unc.edu/cdm/ref/collection/s_ papers/ id/1420 (Accessed on 20 Dec 2013.)
Gray, J. (2005). Seniors and everyday life information seeking. Journal of the American Society for Information Science and Technology, 56, 1-14. http://faculty.washington.edu › Team_9_Senior
Hartanto, B., & Zunvindri, Z. (2018). Everyday life information seeking of international students in Taiwan. Communicology. Journal Ilmu Komunikasi. 4(1), 19-36. https://doi.org/10.21009/communicology.041.02
Julien, H., & Michel's, D. (2004). Source selection among information seekers: ideals and realities Canadian. Journal and Library Information Science, 25(1), 1- 18. http://journal.unj.ac.id › article
Khan, A. (2018). A study of social information seeking (SIS) among (ELIS) research scholars in Pakistan. Publications, 6(3), 1-30. www.mdpi.com/journal/publications
Khoir, S., Du. J. T., & Koroniso, A. (2015). Everyday information behaviour of Asian immigrants in South Australia: a mixed-methods exploration,. Information Research, 20(3), 687. http://informationr.net/ir/20-3/paper687.html
Lu, Y. L. (2010). Children's information seeking in coping with daily-life problems: an investigation of fifth-and sixth-grade students. Library & Information Science Research, 32(1), 77-88.https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S074081880900142X
Ly, V. (2018). Assessment of multilingual collections in public libraries: a case study of the Toronto public library. Evidence Based Library and Information Practice, 13(3), 17-31.https://journals.library.ualberta.ca/eblip/index.php/EBLIP/article/view/29408
Mohammadi, M. i., Sepidnameh, Z., & Ebadullah Amuqin, J. (2016). Investigating the information needs of nomadic women in Kohgiluyeh. Library and information, 2(4), 79-87 https://hii.khu.ac.ir/article-1-2443-fa.html [In Persian]
Navidi, F. (2015). The role of online social networks in users everyday life information seeking. Human Information Interaction, 2(1), 50-59. https://hii.khu.ac.ir/article-1-2466-fa.html [In Persian]
Nokarizi, M., & Davarpanah, M. R. (2006). Analysis of information seeking behavior patterns . Library and information. 9(2), 119-152. http://lis.aqr-libjournal.ir/article_44640. [In Persian]
Pourmousavi, Z. (2014). Identification of everyday - life Information seeking (ELIS) and information grounds of Armenians in Tehran. Master of Knowledge and Information Science. Education and Psychology faculty. Shaheed Chamran University of Ahwaz. https://ganj.irandoc.ac.ir/#/articles [In Persian]
Rafiq, S. (2021). Everyday life information seeking patterns of resident female university students in Pakistan. Sustainability, 13, 1-14. https://www.mdpi.com/journal/sustainability.
Rasaei, E. (2015). An investigation of everyday life information seeking (ELIS). behavior of teachers in Ahvaz. Master Dissertation in Library & Information Science .School of Education and Psychology Department of Knowledge and Information Science. Shahid Chamran University of Ahvaz.
Saeedi, J. (2017). A survey of everyday life information-seeking of library clients Sanandaj city general Sanandaj city general. Master Dissertation in Library & Information Science. Faculty of Social Sciences. Department of Information Science and Knowledge Razi University.
Siamian, H., Hassanzadeh, M., Noushin Fard, F., & Hariri, N. (2014). Investigating the use of information and communication technology by the blind in Iran to meet information needs. Information and Communication Technology in Educational Science. Quarterly Journal of Information and Communication Technology. 4(4), 5-21. http://ictedu.iausari.ac.ir [In Persian]
Savolainen, R. (1995). Everyday-life information-seeking: approaching -seeking in the context of "way of life". Library and Information Science Research, 17, 259-294.
Sheikh Aghul., B. B., Riahi Nia, N., & Mansourian, Y. (2016). Investigating the context-based information seeking behavior of Kharazmi University students. Human interaction and information. 3(4), 1-11. https://www.sid.ir/fa/journal/ViewPaper.aspx?id=464322 [In Persian]
Shuva, N. Z. (2020). The everyday life Information Behaviour of Immigrants: A Case of Bangladeshi Women.. Journal of Information, Diversity, & Inclusion, 2(1-2). 102-125.
Sin, S. C. J., & Kim, K. S. (2013). International students' everyday life information seeking: the informational value of social networking sites. Library & Information Science Research, 35(2), 107-116. https://jps.library.utoronto.ca/index.php/ijidi/article/view/32219
Spink, A., & Cole, C. (2001). Introduction to the special issue: Everyday life information-seeking research. Library and Information Science Research, 23, 301-304.
Waller, V. (2013). Diverse everyday information practices in Australian households. Library and Information Research, 37(115). 58-79.
Williamson, K., Qayyum, A., Hider, P., & Liu, Y. H. (2012). Young adults and everyday-life information: The role of news media. Library & Information Science Research, 34(4), 258-264. https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S0740818812000539
Zardari, S. Ataour, H., Majdi, A., & Akbarnejad, R. (2018). Barriers and strategies for providing public library services to ethnic groups and minorities in multicultural communities based on global experiences. Information Research anh Public Libraries, 25(4), 673-700. https://ensani-ir.translate.goog/fa/article/419294 [In Persian]
Zare, A. (1992). A survey on the process of everyday life information-sekking with the focus on the life in the round: a study on the main tribes of Ahvaz. PhD thesis. Department of Information Science and Science. Faculty of Educational Sciences and Psychology. Shahid Chamran University of Ahvaz. https://ganj.irandoc.ac.ir/viewer/d604d6598b3. [In Persian]
CAPTCHA Image