میزان مطابقت میزهای مرجع و اطلاع‌رسانی کتابخانه ملی ایران با شاخص‌های تأثیرگذار بر عملکرد میزهای خدمت

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استادیار گروه علم اطلاعات و دانش‌شناسی سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران

2 دانشجوی دکترای علم اطلاعات و دانش‌شناسی؛ رئیس گروه خدمات ویژه سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران

چکیده

هدف: شناسایی شاخص‌های تأثیرگذار بر عملکرد میزهای خدمت‌رسانی و میزان مطابقت میزهای خدمت کتابخانه ملی ایران با این شاخص‌ها.
روش‌شناسی: پژوهش حاضر در دو مرحله انجام شد. مرحله اول، استخراج شاخص‌های تأثیرگذار بر عملکرد میزهای خدمت به‌روش کتابخانه‌ای و مرحله دوم، به‌روش پیمایشی با بهره‌گیری از پرسشنامه انجام شد.
یافته‌ها: شاخص‌های استخراج‌شده، طی مرحله اول پژوهش عبارت بودند از: ‌دسترس‌پذیری‌ و رؤیت‌پذیری، متمایز و مشخص‌بودن بخش‌های مرجع و اطلاع‌رسانی (قابلیت تشخیص برای کاربر و متمایزبودن کارکنان آن)، جایگاه مناسب میزهای اطلاع‌رسانی، مأنوس‌بودن نام بخش‌های اطلاع‌رسانی با ادبیات رایج کاربران (توجه به تفاوت واژه‌شناسی کتابداران با کاربران)، دستیابی زودهنگام کاربران به اهداف خود (روزآمدی اطلاعات، تازگی محیط، علایم و نشانه‌های دقیق هدایت‌کننده، و ابزارهای خودگردان)، علاقه‌مندی کتابداران و اشتیاق به رجوع مراجعان، فضای راحت و دلپذیر (کارآزمودگی کارکنان و محیط دلپذیر و پذیرا)، کمک در نقطه نیاز (ارائه خدمات مرجع سیار)، و بازاریابی خدمات و برندسازی.
نتیجه‌گیری: با استناد به مقدار آزمون تی (437/0) و معنا‌داری آن (66/0)، بین میانگین واقعی و میانگین مورد انتظار با این شاخص‌ها تفاوت معناداری وجود نداشت. به‌عبارتی، شرایط فعلی میزهای خدمت با شاخص‌های تأثیرگذار بر عملکرد میزهای مرجع و اطلاع‌رسانی مطابقت دارد. ازنظر اولویت‌بندی شاخص‌ها، با استناد به مقدار آزمون فریدمن (71/41) و معنا‌داری آن (01/0)، بین شاخص‌های تأثیرگذار بر عملکرد میزهای مرجع و اطلاع‌رسانی تفاوت معناداری گزارش شد. شاخص «متمایز و مشخص‌بودن میز خدمات‌رسانی» (با میانگین 71/6) بالاترین و «علائم و نشانه‌های دقیق هدایت‌کننده مراجعه‌کننده به سمت میز» (با میانگین 24/3) کمترین میانگین را به خود اختصاص داد.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

The Rate of Correspondence of References and Information Desks of the National Library of Iran with the Indicators Affecting the Performance of Service Desks

نویسندگان [English]

  • A. Najafqolinejad 1
  • F. Mohammadi 2
1 Assistant Professor of National Library and Archives of Iran
2 PhD Candidate of Knowledge and Information Science; Head of Special Services Department of National library and archives of IR Iran
چکیده [English]

Purpose: The purpose of this research was to identifying indicators affecting the performance of service desks and the rate of matching the National Library of Iran (NLAI) service desks with these indicators.
Methodology: The present study was conducted in two phases. The first phase of the study was extraction of design indicators for service desks with library method, and the second phase of the study were surveyed by a questionnaire.
Findings: The extracted indices were: accessibility and visibility, the distinction of information sections (the ability to identify for the user and the distinction of its employees), the proper place of desks, familiarity of users with the names of sections and adaptation of these names to user's literature (attention to the differences of linguistic terminology of the users with librarians), getting the user fast to the goal (updated information, novelty of environment, precise guidance and signs, and automated tools), the interest of librarians and the enthusiasm of users' return (skills of staff and pleasant and comfortable environment), help at the point of need (mobile reference services) and services marketing and branding.
Results: Based on T test (0/437) and its significance (0/66), there was no significant difference between the real mean and the expected mean. In other words, the current status of service desks is consistent with effective indicators of the performance of reference and information desks. Regarding the prioritization of indices, based on the Friedman test (41/71) and its significance (0/01), there was a significant difference between the indicators affecting the performance of reference and information desks. "The distinction of service desks" indicator (with a mean of 6/71) had the highest average, and the indicator of "the exact signs and guides of desks" (with a mean of 3/24) was the lowest.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Design Indicator
  • Reference Desk
  • Information Desk
  • Reference Librarian
  • Service Desk
  • National library of Iran
ادوایر، شاون؛ سوا، بلیندا (1394). تداوم سودمندی: استفاده از تجربه‌های بانک‌ها، فرودگاه‌ها و خرده‌فروشی‌ها برای استمرار ارائه خدمات کتابخانه‌ها (آرزو تجلی، مترجم). در رضا خانی‌پور،  گزیده مقالات ایفلا 2010 و 2011، (ص 62-73). ت112هران: سازمان اسناد و کتابخانه ملی جمهوری اسلامی ایران.

اره‌کشان، مائده (1389). نقش وبلاگ در آموزش و اطلاع‌رسانی از نقطه‌نظر کتابداری. در محسن حاجی زین‌العابدینی، همایش‌نامه: مجموعه مقالات همایش‌های انجمن کتابداری و اطلاع‌رسانی ایران 1383-1385، (ص 421- 434). تهران: انجمن کتابداری و اطلاع‌رسانی ایران؛ چاپار.

اشمیت، ژانین (1394). بازاریابی مؤثر کتابخانه‌ها: حاصل دنیای مدرن امروز یا نتیجه تکامل دیروز (علیرضا انتهایی، مترجم). در رضا خانی‌پور، گزیده مقالات ایفلا 2010 و 2011، (ص 26-43). تهران: سازمان اسناد و کتابخانه ملی جمهوری اسلامی ایران.

پرتو، ب‍اب‍ک‌؛ علیجانی، رحیم (1388). مرجع‌شناسی عمومی لاتین. تهران: چاپار؛ نهاد کتابخانه‌های عمومی کشور.

جوکار، عبدالرسول؛ معتمدی، فاطمه (1381). میزان کمک‌یابی دانشجویان دانشگاه شیراز از کتابدار در انجام تحقیقات کتابخانه‌ای. علوم و فناوری اطلاع‌رسانی، 18 (1 و2)، 25-34.

حری، عباس (1388). خدمات مرجع و اطلاع‌رسانی‏: مجموعه مقالات اولین همایش سراسری اتحادیه انجمن‌های علمی- دانشجویی کتابداری و اطلاع‌رسانی ایران (ادکا). تهران: کتابدار.

دیانی، محمدحسین (1385). اصول و خدمات مرجع در کتابخانه‌ها و مراکز اطلاع‌رسانی. مشهد: کتابخانه‌ رایانه‌ای. 

سهلی، فرزانه؛ اسمعیلی‌ گیوی، محمدرضا (1393). قابلیت‌های برندسازی مراکز خدمات اطلاعاتی و دانشی با استفاده ار نظریه داده بنیاد. تحقیقات کتابداری و اطلاع‌رسانی دانشگاهی، 48 (2)، 201-241.

شاکری، صدیقه؛ محمدی، فرناز؛ و اکبری‌داریان، سعیده (1391). تحلیل پرسش‌های مرجع سنتی سازمان اسناد و کتابخانه ملی جمهوری اسلامی ایران. نظام‌ها و خدمات اطلاعاتی، 2 (5)، 43-54.

شمس‌اللهی، قاسم (1381). طرح توسعه خدمات اطلاع‌رسانی و مرجع در کتابخانه ملی جمهوری اسلامی ایران. پایان‌نامه کارشناسی ارشد، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد تهران شمال، تهران.

علیجانی، رحیم (1388). خدمات مرجع و اطلاع‌یابی: از نظریه تا عمل. تهران: چاپار.

کتس، ویلیام ‌ای. (1389). اصول کار مرجع (فرشته سپهر، مترجم). تهران: کتابدار (نشر اثر اصلی 2001)‏.

نجفقلی‌نژاد ورجوی، اعظم؛ صادق‌زاده وایقان، علی (1391). نقش کتابداران و متخصصان اطلاع‌رسانی کتابخانه ملی ایران در پیشبرد پژوهش پژوهشگران. مطالعات ملی کتابداری و سازماندهی اطلاعات، 23 (4)، 196-214.

هراتی، هادی (1397). عواملمؤثربررفتاراستفادهبرنامه‌ریزی‌نشدهکاربرانکتابخانه‌های دانشگاهیوارائهالگویپیشنهادی:رویکردترکیبی. پایان‌نامه دکتری، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد علوم و تحقیقات، تهران.

Arroyo, S. S. (2015). Reference desk is not dead yet: a perspective from the National Medical Library of Cuba. Community & Junior College Libraries, 21 (1-2), 41-51.

Bamigbola, A. A. (2013). Application of marketing strategies and mix to Digital Information Services (DIS): Nigerian University Libraries Perspectives. Library Philosophy and Practice (e-journal), 961. Retrieved July 2, 2019, from http://digitalcommons.unl.edu/cgi/viewcontent.cgi?article=2338&context=libphilprac

Crooks, J. M. (1983). Designing the ‘perfect’ reference desk. Library Journal, 108 (10), 970.

Curry, E. L. (2016, August). The reference interview in the google age.  Paper presented at the IFLA WLIC, Columbus, Ohio. Retrieved July 1, 2019, from http://library.ifla.org/1354/1/125-curry-en.pdf

Elmborg, J. K. (2002). Teaching at the desk: Toward reference pedagogy. Portal: Libraries and the Academy, 2 (3), 455-464.

Guidelines for Behavioral Performance of Reference and Information Service Providers. (2013). Retrieved November 20, 2017, from http://www.ala.org/rusa/resources/guidelines/guidelinesbehavioral

Jackson, R. (2002). Revolution or evolution: Reference planning in ARL libraries. Reference Services Review, 30 (3), 212-228.

Jenkins, S. (2001). Undergraduate perceptions of the reference collection and the reference librarian in an academic library. The Reference Librarian, 35 (73), 229-241.

Larason, L., & Robinson, J. S. (1984). The reference desk: Service point or barrier? RQ, 23 (3), 332-338.

Massey-Burzio, V. (1998). From the other side of the reference desk: a focus group study. The Journal of Academic Librarianship, 24 (3), 208-215.

Matuozzi, R. N. (2009). Library public relations: Recent articles on marketing and branding in university libraries. Public Services Quarterly, 5 (2), 135-138.

Meldrem, J. A., Mardis, L. A., & Johnson, C. (2005). Redesign reference desk: Get rid of it. In Currents and convergence: Navigating the rivers of change: proceedings of the Twelfth National Conference of the Association of College and Research Libraries, April 7-10, (pp. 305-311). Chicago: Association of College and Research Libraries

Mitchell, M. S., Comer, C. H., Starkey, J. M., & Francis, E. A. (2011). Paradigm shift in reference services at the Oberlin college library: a case study. Journal of Library Administration, 51 (4), 359-374.

Mu, C. (2007). Marketing academic library resources and information services to international students from Asia. Reference Services Review, 35 (4), 571-583.

Murphy, S. A. (2009). Vocera: Enhancing communication across a library system. College and Research Libraries, 70 (7), 408-411

O'Neill, K. L., & Guilfoyle, B. A. (2015). Sign, Sign, everywhere a sign: What Does “reference” mean to academic library users? The Journal of Academic Librarianship, 41 (4), 386-393.

Oxford, E. (2016). Reference services in liberal arts libraries. Journal of New Librarianship, 1, 3-27.

Pagowsky, N., & Rigby, M. (2014). Contextualizing ourselves the identity politics of the librarian stereotype. In The Librarian Stereotype: Deconstructing Perceptions and Presentations of Information Work. Chicago, IL: Association of College & Research Libraries. Retrieved June 16, 2019, from http://www.ala.org/acrl/sites/ala.org.acrl/files/content/publications/booksanddigitalresources/booksmonographs/stereotype_Prelim.pdf

Pinar, M., Trapp, P., Girard, T., & Boyt, T. E. (2014). University brand equity: an empirical investigation of its dimensions. International Journal of Educational Management, 28 (6), 616-634.

Prajapati, D., & Bhavsar, V. (2018). Digital marketing of library services & library resources with the help of social media in the academic libraries: a study. In International Conference on Internet of Things and Current Trends in Libraries (ITCTL), (pp. 55-59). Retrieved March 20, 2019 from https://www.researchgate.net/profile/Chintan_Pandya7/publication/327416369_Internet_of_things_and_current_trends_in_libraries_ITCTL/links/5b8e26baa6fdcc1ddd0a1385/Internet-of-things-and-current-trends-in-libraries-ITCTL.pdf?origin=publication_detail

Reference and User Services Association (RUSA). (2008). Definitions of reference. Retrieved July 1, 2019, from http://www.ala.org/rusa/guidelines/definitionsreference

Singh, R. (2004). Branding in library and information context: the role of marketing culture. Information Services & Use, 24 (2), 93-98.

Sutton, L., Bazirjian, R., & Zerwas, S. (2009). Library service perceptions: a study of two universities. College and Research Libraries, 70 (5), 474-496.