سواد رسانه‌‏های اجتماعی کتابداران و کاربران و تأثیر استفاده از آن بر بهبود خدمات (نمونه‌پژوهی: سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران)

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکترای علم اطلاعات و دانش‌شناسی، دانشگاه پیام نور

2 استاد گروه علم اطلاعات و دانش‌شناسی، دانشگاه پیام نور

3 دانشیار گروه علم اطلاعات و دانش‌شناسی، سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران

4 استادیار گروه علم اطلاعات و دانش‌شناسی، دانشگاه پیام نور

چکیده

هدف: تعیین میزان سواد رسانه‏‌های اجتماعی کتابداران و کاربران سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران و تأثیر استفاده از آن بر بهبود ارائه خدمات.
روش‌شناسی: پژوهش توصیفی-تحلیلی به‌روش پیمایشی روی 355 نفر متشکل از 159 کتابدار و 196 کاربر فعال سازمان اسناد و کتابخانه ملی انجام شد. برای گردآوری داده‌ها از پرسشنامه پژوهشگرساخته و برای تجزیه و تحلیل آن از آمار توصیفی میانگین و استنباطی ضریب همبستگی پیرسون در نرم‌افزارهای اس‌پی‌اس‌اس و اکسل استفاده شد.
یافته‌ها: بیشتر کتابداران (6/51%) و کاربران (9/67%) رسانه‏های اجتماعی را خود فراگرفته‌اند. کتابداران، کمتر از نیمی از توانایی‏‌های سواد رسانه‌های اجتماعی ازجمله اخلاق رسانه‌های اجتماعی (میانگین 63/3) و رعایت حق مؤلف (میانگین 36/3) را دارند؛ اما درکل، سواد رسانه‌های اجتماعی آنها مطلوب نیست. کاربران به‌جز توانایی دفاع (میانگین 86/2) سایر توانایی‌ها را در حد مطلوب دارند. درمجموع، سواد رسانه‌های اجتماعی آنها وضعیت مطلوب‌‏تری نسبت‌به کتابداران دارد. کاربران (میانگین 14/4) استفاده از رسانه‏‌های اجتماعی را برای بهبود خدمات مؤثرتر از کتابداران (میانگین 72/3) می‌دانند.
نتیجه‌گیری: با توجه به اهمیت رسانه‌‏های اجتماعی برای کتابخانه‌ و تأثیر افزایش میزان سواد رسانه‌های اجتماعی کتابداران بر دیدگاه بهترشان در استفاده از این رسانه‌ها برای بهبود ارائه خدمات، تلاش برای فراگیری این نوع سواد، ایجاد واحد آموزشی‌ دانشگاهی و حرفه‏ای، و تهیه و تدوین بروشورهای خودآموز مناسب پیشنهاد می‌شود.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله [English]

Social Media Literacy of Librarian and Users of Iran National Library and Archives and its Impact on their Attitude Toward Using them for Promoting Services

نویسندگان [English]

  • F. Zarezadeh 1
  • H. Sharifmoghddam 2
  • F. Khosravi 3
  • M. Salami 4
1 PhD Candidate, Knowledge and Information Science, Payame Noor University, Mashhad
2 Professor, Knowledge and Information Science, Payame Noor University, Mashhad
3 Associate Professor, Knowledge and Information Science, National Library and Archives of Iran
4 Assistant Professor, Knowledge and Information Science, Payame Noor University, Torbat Heidarieh
چکیده [English]

Purpose: This study is going to determine social media literacy status of librarians and users of Iran National Library and Archives and its impact on their Attitude toward promoting library services by using them.
Methodology: This is a descriptive-analytical research with survey method which was done on 355 people consisted of 159 librarians and 196 active users of Iran national library and archives.
The information was gathered through researcher-made questioner. Descriptive statistics Mean and inferential statistics Pearson were used.
Findings: Most of librarians 51.6% and users 67.9% have learned social media themselves. Librarians have less than a half of the abilities of social media literacy such as social media ethics (3.63) and copyright (3.36). Totally their social media literacy is undesirable. Users have all the abilities except defend (2.86). Totally their social media literacy is more desirable than librarians. Users (4.14) consider social media use improves library services more efficiently than librarians (3.72).
Conclusion: Considering social media importance for libraries and the effects of improving social media literacy on librarians’ better viewpoints about using them for better library services; efforts for learning social media literacy, providing academic and vocational training, writing and preparing self-learning tutorials and brochures are recommended.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Social media literacy
  • Promoting library services
  • National Library and Archives of Iran
اسفندیاری‌مقدم، علیرضا؛ حسینی‌ شعار، منصوره (1390). میزان آشنایی و استفاده کتابداران کتابخانه‌های دانشگاهی همدان از امکانات و قابلیت‌های وب 2. کتابداری و اطلاع‏رسانی، 14 (1)، 155-183.

برجیان، مهشید (1390). بررسی سواد اطلاعاتی کتابداران شاغل در سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران. پایان‌نامه کارشناسی ارشد، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد تهران شمال، تهران.

حقیقی، محمدرضا (1392، اردیبهشت). نقش شبکه‏های مجازی در توسعه رسانه‏های اجتماعی. روابط عمومی، 4-9. بازیابی 25 تیر 1397، از http://www.magiran.com/temp/mag-pdf/7162018/1790-4494216-DA3.pdf

خرمی، شهناز (1392). بررسی سواد اطلاعاتی مراجعان دوره دکتری به کتابخانه ملی جمهوری اسلامی ایران. پایان‌نامه کارشناسی ارشد، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد تهران شمال، تهران.

سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران (بی‌تا). اهداف و وظایف. بازیابی 25 تیر 1397، از http://www.nlai.ir/ahdaf-vazayef

سهیلی، سپیده (1391). بررسی میزان سواد اطلاعاتی کاربران کتابخانه دیجیتال کتابخانه ملی ایران. پایان‌نامه کارشناسی ارشد، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد همدان، همدان.

صراف‌زاده، مریم؛ حاضری، افسانه؛ و علوی، سهیلا (1391). آگاهی و استفاده مدرسان کتابداری و اطلاع‌رسانی ایران از فناوری‌های وب 2. پژوهشنامه پردازش و مدیریت اطلاعات، 28 (1) ، 21-38.

مهدی‌زاده، حسین؛ عزیزی، مریم (1389). بررسی دانش دانشجویان دانشگاه‌های علوم پزشکی غرب کشور در محیط‌های وب 2. تحقیقات نظام سلامت، 6 (3)، 397-406.

میرزایی، مریم؛ رحیمی، صالح؛ و مرادی، محمود (1395). بررسی نقش شبکه‌های اجتماعی در تبادلات علمی (مطالعه موردی دانشجویان تحصیلات تکمیلی دانشگاه رازی). کتابداری و اطلاع‌رسانی، 19 (1)، 108-130.

ولیزاده، بهناز؛ رضایی شریف‌آبادی، سعید؛ و دولانی، عباس (1396). بررسی نقش شبکه‌ اجتماعی موبایلی تلگرام در توسعه خدمات کتابخانه‌های دانشگاهی (مطالعه موردی: مدیران و کتابداران کتابخانه‌ مرکزی دانشگاه‌های وزارت علوم). کتابداری و اطلاع‌رسانی، 20 (1)، 21-51.

Boyd, D., & Ellison, N. (2010). Social network sites: Definition, history, and scholarship. IEEE Engineering Management Review, 3 (38), 16-31. Retrieved July 1, 2018, from http://doi.org/10.1109/EMR.2010.5559139

Carbo, T. (1997). Mediacy: Knowledge and skills to navigate the information highway. International Information and Library Review, 29 (3), 393-401. Retrieved July 1, 2018, from http://dx.doi.org/10.1080/10572317.1997.10762447

Greenhow, C., & Robelia, B. (2009). Old communication, new literacies: Social network sites as social learning resources. Journal of Computer-mediated Communication, 14 (4), 1130–1161. Retrieved July 1, 2018, from https://onlinelibrary.wiley.com/doi/full/10.1111/j.1083-6101.2009.01484.x

Jain, P. (2014). Application of Social media in marketing library & information services: a global perspective. International Journal of Academic Research and Reflection, 2 (2), 62-75. Retrieved July 3, 2018, from http://www.idpublications.org/wp-content/uploads/2014/07/APPLICATION.pdf

Kaplan, A. M., & Haenlein, M. (2010). Users of the world, unite! The challenges and opportunities of Social Media. Business Horizons, 53 (1), 59-68. Retrieved July 2, 2018, from https://doi.org/10.1016/j.bushor.2009.09.003

Leu, D. J., Kinzer, C. K., Coiro, J., Castek, J., & Henry, L. A. (2017). New literacies: a dual-level theory of the changing nature of literacy, instruction, and assessment. Journal of Education, 197 (2), 1-18. Retrieved July 2, 2018, from http://journals.sagepub.com/doi/pdf/10.1177/002205741719700202

Mamatha, N., & Nikam, K. (2016). Use of twitter in libraries at a glance. In National Conference on Library and Information Services for All: Reaching the Unreached in the Digital Era (Special Focus on Information Services for Visually Challenged), February 11-12, (pp. 324-329). University of Mysore, Manasagangotri, Mysuru. Retrieved July 5, 2018, from http://eprints.uni-mysore.ac.in/18304/1/17.pdf

Murphy, J., & Moulaison, H. (2009). Social networking literacy competencies for librarians: Exploring considerations and engaging participation. In ACRL 14th National Conference, Pushing the Edge: Explore, Engage, Extend, March 12-15. Chicago: Association of College and Research Libraries. Retrieved July 5, 2018, from http://eprints.rclis.org/13142/1/Social_networking_ Literacy_for_librarians.pdf

New literacies (n.d.). Retrieved July 5, 2018, from https://en.wikipedia.org/wiki/New_literacies

Okonedo, S., Azubuike, F. C., & Adeyoyin, S. O. (2013). A survey of the awareness and use of web 2.0 technologies by library and information professionals in selected libraries in South West Nigeria. International Journal of Library Science, 2 (4), 61-68. Retrieved July 8, 2018, from http://article.sapub.org/10.5923.j.library.20130204.01.html

Olajide, A. A. (2015). Social Media Platform as a Knowledge Management Tool: Nigerian Librarians Experience. Journal of Information & Knowledge Management, 14 (3), Retrieved July 6, 2018, from https://doi.org/10.1142/S0219649215500185

Pinto, M., Ponjuán, G., Fernández, M., & Sales, D. (2016). Information literacy life cycle and its standards and models: A view from Ibero-America. Journal of Librarianship and Information Science, 49 (4), 409 - 423. Retrieved July 5, 2018, from https://doi.org/10.1177/0961000616654750

Qualman E. (2012). Socialnomics: How Social Media Transforms the Way We Live and Do Business. New York, NY: Wiley & Sons.

Singh, K. P., & Gill, M. S. (2015). Role and users’ approach to social networking sites (SNSs): a study of universities of North India. The Electronic Library, 33 (1), 19-34. Retrieved July 5, 2018, from https://doi.org/10.1108/EL-12-2012-0165

Social media (n.d.). Retrieved July 5, 2018, from https://en.wikipedia.org/wiki/Social_media

Social media sites (2013). Retrieved July 8, 2018, from https://www.brighton-hove.gov.uk/ content/council-and-democracy/social-media-sites

Vanwynsberghe, H., Boudry, E., & Verdegem, P. (2011). Mapping Social Media Literacy: Towards a Conceptual Framework. User empowerment in a social media culture. Retrieved February 20, 2014, from http://emsoc.be/wp-content/uploads/2012/01/emsoc-WP2-MICT-deliverable1_14.pdf

Wasike, J. (2013). Social media ethical issues: Role of a librarian. Library Hi Tech News, 30 (1), 8-16. Retrieved July 7, 2018, from https://doi.org/10.1108/07419051311320922

Webber, S., & Johnston, B. (2000). Conceptions of information literacy: New perspectives and implications. Journal of Information Science, 26 (6), 381-397. Retrieved July 2, 2018, from http://doi.org/10.1177/016555150002600602

What is social media (2013). Retrieved July 8, 2018, from http://websmart.tv/learn/what-is-social-media/

Whelan, D. L. (2009). School librarians lead the social networking pack among educators. School Library Journal, 11 (9). Retrieved February 20, 2014, from http://www.schoollibraryjournal.com/article/ CA6705646.html

Zohoorian-Fooladi, N., & Abrizah, A. (2013). Academic librarians and their social media presence: a story of motivations and deterrents. Information Development, 30 (2), 159-171. Retrieved July 5, 2018, from https://doi.org/10.1177/0266666913481689