طراحی و ساخت سامانه ارزیابی و سنجش کیفیت خدمات کتابخانه‌های دانشگاهی ایران

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 عضو هیأت علمی پژوهشگاه علوم و فناوری اطلاعات ایران (ایرانداک)

2 استادیار پژوهشگاه علوم و فناوری اطلاعات ایران (ایرانداک)

چکیده

هدف: طراحی و ساخت سامانه‌ای با بهره‌گیری از مدل لایب‌کوآل، برای ارزیابی کیفیت خدمات کتابخانه‌های دانشگاه‌های مختلف ‌ایران.
روش‌شناسی: ابتدا ابزار سنجش کیفیت خدمات کتابخانه‌ای پرسشنامه لایب‌کوآل شناسایی و اعتباریابی شد سپس سامانه‌ای با استفاده از این مدل استاندارد راه‌اندازی شد. روش این پژوهش، پیمایش توصیفی، و طراحی سیستم بود. ابتدا پیشینه‌های مرتبط و سامانه‌های همانند آن در جهان مرور شد. سپس، با استفاده از روش‌های استاندارد ترجمه وارون و رویکرد کمیته، پرسشنامه لایب‌کوال ترجمه و بومی‌سازی شد. اعتبارسنجی پرسشنامه ترجمه‌شده با ضریب آلفای کرنباخ محاسبه شد. در نهایت، برپایه یافته‌های گردآوری‌شده از سامانه‌های مشابه و بومی‌سازی برای کتابخانه‌های ایران، زیرساخت نرم‌افزاری سامانه تولید و اطلاعات گردآوری‌شده در آن بارگذاری شد.
یافته‌ها: سامانه‌ای برایارزیابی و سنجش کیفیت خدمات کتابخانه‌های ایران طراحی و راه‌اندازی شد که در محیط وب برای دریافت دیدگاه کاربران درباره کیفیت خدمات کتابخانه‌ها، در دوره‌های زمانی گوناگون‌، به‌صورت برخط عمل می‌کند. سپس این دیدگاه‌ها را تحلیل‌ می‌کند و‌ نتیجه را در چهارچوب‌های گوناگون در اختیار سیاست‌گذاران، مدیران کتابخانه‌ها و جامعه علمی کشور می‌گذارد. این سامانه، اولین سامانه ارزیابی کیفیت خدمات کتابخانه‌ای است که در ایران با آدرس raf.irandoc.ac.ir راه‌اندازی شده است.
نتیجه‌گیری: دستاوردهای ارزیابی به‌کمک این سامانه می‌تواند دیدگاه‌های کاربران را در یک چهارچوب علمی به گوش مسئولان کتابخانه‌ها برساند و به آنها برای بهبود کیفیت خدمات کمک کند و رضایت بیش‌ از پیش کاربران را در پی داشته باشد.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله [English]

Design and development of an Assessment System of Service Quality in Iranian Academic Libraries

نویسندگان [English]

  • M. Khosravi 1
  • R. Pournaghi 2
1 Faculty member, Iranian Research Institute for Information Science and Technology (IRANDOC)
2 Assistant Professor, Iranian Research Institute for Information Science & Technology (IRANDOC)
چکیده [English]

 
Purpose: To design and develop a system using LibQual model to evaluate service quality of university libraries around Iran.
Methodology: The LibQual questionnaire was validated first and then a software was set-upped based on this standard model. Descriptive survey and system design were employed. First, similar research and systems were studied and then with regard to the committee's approach, LibQual questionnaire was translated and customized. The validity of the translated questionnaire was confirmed by Cronbach’s alpha. Finally, based on findings from similar systems and customization for Iranian libraries, software infrastructure was prepared and collected information was uploaded in the system.
Results: A web-based system for service quality assessment of Iranian libraries was launched which could get users’ feedback online at intervals. This system analyses the users’ views and provides results for libraries’ policy makers and managers and scientific community. This is the first library service quality assessment in Iran available online at: http://raf.irandoc.ac.ir
Conclusion: This system output will provide library managers with a scientific framework of users’ views, make it easier to improve service quality and raise users’ satisfaction.

کلیدواژه‌ها [English]

  • performance measurement
  • Assessment system
  • Assessing
  • LibQual Model
  • Libraries’ service quality
  • Academic libraries
  • System design
اباذری، زهرا؛ میرحسینی، زهره؛ بختیاری، عبدالحسین، و محمدی‌مطلق، اکبر (1395). بررسی کیفیت خدمات کتابخانه‌های دانشگاه علوم پزشکی قم از دیدگاه دانشجویان و اعضای هیأت علمی بر اساس مدل لایب‌کوآل. دانشگاه علوم پزشکی قم، 10 (10)، 78-85.

اشرفی‌ریزی، حسن؛ و کاظم‌پور، زهرا (1386 ). مدل لایب‌کوآل و کاربرد آن در کتابخانه‌های دانشگاهی. فصلنامه کتاب، 70 (2)، 197-214.

امیدی‌فر، سیروس (1387). سنجش کیفیت خدمات کتابخانه دانشکده روانشناسی و علوم تربیتی دانشگاه علامه طباطبایی با استفاده از مدل لایب‌کوآل. پایان‌نامه کارشناسی ارشد، دانشگاه علامه طباطبایی، تهران.

بهاری‌موفق، زهره؛ حمیدی، یداله؛ و گیتی، آناهیتا (1394 ). ارزیابی کیفیت خدمات کتابخانه های علوم پزشکی همدان با استفاده از ابزار لایب‌کوآل. اطلاع‌رسانی پزشکی نوین، 1 (3)، ۶۳-۷۰.

تصویری قمصری، فاطمه (1388). بررسی میزان رضایت پژوهشگران پژوهشکده مهندسی جهاد کشاورزی از خدمات اطلاع‏رسانی این پژوهشکده. تحقیقات کتابداری و اطلاع رسانی دانشگاهی، 43 (1)، 73-96.

حریری، نجلا؛ افنانی، فریده (1387).بررسی کیفیت خدمات کتابخانه‌های مرکزی دانشگاه‌های علوم پزشکی تابعه وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی و دانشگاه آزاد اسلامی مستقر در تهران از طریق مدل تحلیل شکاف. کتابداری و اطلاع رسانی، 11 (2)، 20-29.

راستکار، یعقوب (1390). ارزیابی کیفیت خدمات کتابخانه مرکزی دانشگاه تبریز با استفاده از مدل لیب کوآل. پایان‌نامه کارشناسی ارشد، دانشگاه علامه طباطبایی، تهران.

دادخواه، نیره (1389). سنجش میزان استفاده و تحلیل هزینه-سودمندی منابع اطلاعاتی الکترونیکی کتابخانه مرکزی دانشگاه فردوسی مشهد بر اساس شاخص‌های ای-متریک. پایان‌نامه کارشناسی ارشد، دانشگاه فردوسی، مشهد.

میرغفوری، سید حبیب‌الله؛  شفیعی‌رودپشتی، میثم (1386). رتبه‌بندی کتابخانه‌های دانشگاهی بر اساس سطح عملکرد با استفاده از تکنیک‌های تحلیل پوششی داده‌ها و بُردا (مورد: کتابخانه‌های دانشگاه یزد). کتابداری و اطلاع رسانی، ۳۹ (۳)، ص 35-56.

یعقوبی‌فر، محمدعلی؛ فیض‌آبادی، منصوره؛ دلیلی‌صالح، ملیحه؛ و صفاری، احسان (1394). کیفیت ارائه خدمات کتابخانه دانشگاه علوم پزشکی سبزوار از دیدگاه مراجعه کنندگان با استفاده از مدل لایب‌کوآل. دانشگاه علوم پزشکی سبزوار، 22 (6)، 1052-1062.

Cook, C., Heath, F., Thompson, B., Kyrillidou, M., Roebuck, G., & Yeager, A. (2014(. LibQUAL+ 2014 survey. Report, Association of Research Libraries/Texaz A & M University. Retreived March 12, 2018 from https://www.libqual.org/documents/LibQual/publications/2014/ARL_2014.pdf

Dole, Wanda. )2002(. LibQUAL+™ and the small academic library. Performance Measurement  and Metrics, 3 (2), 85-96.

 Harkness, A. J., & Schoua-Glusberg, A.) 1998(. Questionnaires in translation. ZUMA-  Nachrichten, 1, 87- 126.

Jong-Ae K. (2016). Dimensions of user perception of academic library as place. The Journal of Academic Librarianship, 42 (5),509–514.

Min, Y., & Dong Youli, J. (2016). A study on the evaluation of service quality and importance-   performance analysis in research libraries. Journal of the Korean Society for Library and Information Science, 50 (1), 209-233.

Reeves,C. A., & Bednar, D. A. )1994(. Defininig quality: Alternatives and implications. Academy  Management Review, 19 (3), 419-445.

Sauro, J. )2014(. 4 Steps to translating a questionnaire. Retrieved June 6, 2015, from www.measuringu.com/blog/translation .php.

Software verification and validation. (2017, May 22). Wikipedia, The Free Encyclopedia. Retrieved June 10, 2017, from https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Software_verification _and_validation&oldid=781721886

Zhang, Y. L., Bi, R. F., & Xiao, M. (2017). Studying on enhancing readers’ satisfaction model of electronic service quality in library based on LibQUAL+ and Kano.  Procedia Engineering, 174, 260 – 266.