پژوهشگاه‌های ایران در علم جهانی: بررسی علم‌سنجانه

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسنده

دانشجوی دکتری کتابداری و اطلاع‌‌رسانی دانشگاه شهید چمران اهواز

چکیده

هدف: به‌منظور توجه به ارتقای کیفیت انتشارات علمی در کنار کمیّت آن، پژوهش حاضرسعی نموده است که تولیدات علمی پژوهشگاه‌های ایران در پایگاه آی.اس.آی. را برمبنای معیارهای کمّی و کیفی درقالب سه گروه پژوهشگاه‌های وابسته به وزارت علوم، تحقیقات و فناوری؛ پژوهشگاه‌های وابسته به وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی؛ و سایر پژوهشگاه‌ها مورد ارزیابی و مقایسه قرار داده و معنی‌داری تفاوت بین این گروه‌ها را برمبنای 4 شاخص تحقیق مورد آزمون قرار دهد.
روش/ رویکرد پژوهش: پژوهش به روش پیمایشی انجام شده است. جامعه مورد پژوهش دربرگیرنده آن دسته از  مؤسسات پژوهشی ایران  است که در سال‌های 1997 تا 2006، در پایگاه آی.اس.آی. تولید علمی داشته‌اند. نمونه‌گیری به روش قضاوتی و غیراحتمالی انجام شده است. داده‌های پژوهش از پایگاه مزبور جمع‌آوری و از طریق ابزار جست­وجوی پیشرفته پایگاه مورد تجزیه و تحلیل قرارگرفته‌اند. داده‌های به‌دست آمده از پژوهش در4 بخش تولید، استناد، تأثیر استنادی، و درصد مدارک استناد شده، به روش آمار توصیفی و استنباطی و از طریق نرم‌افزار آماری اس.پی.اس. اس. نسخه 13مورد تجزیه و تحلیل قرارگرفته‌اند.
یافته‌ها: یافته‌های پژوهش بیانگر آن است که پژوهشگاه دانش‌های بنیادی، بین گروه پژوهشگاه‌های وابسته به وزارت علوم، ... پژوهشگاه برتر برمبنای سه شاخص، و مؤسسه تحقیقات جنگل‌ها و مراتع کشور، بین گروه سایر پژوهشگاه‌ها، پژوهشگاه برتر برمبنای هر 4 شاخص می‌باشد. در مقایسه کل پژوهشگاه‌های کشور، پژوهشگاه دانش‌های بنیادی و مرکز پژوهش‌های شیمی و مهندسی شیمی ایران، پژوهشگاه‌های برتر بر مبنای 4 شاخص می‌باشند. همچنین، یافته‌ها نشان می‌دهد که برمبنای شاخص‌های کمّی و کیفی تحقیق، تفاوت معنی‌داری بین پژوهشگاه‌های وابسته به وزارت علوم، ... و سایر پژوهشگاه‌ها وجود ندارد.
نتیجه‌گیری: ارزیابی کمّی و کیفی پژوهشگاه­های ایران به موازات هم و همپوشانی سطح بالا بین پژوهشگاه‌های برتر برمبنای هر 4 شاخص، بیانگر توجه به کمّیت و کیفیت انتشارات علمی در مؤسسات پژوهشی بوده است که این امر در پژوهشگاه­های مرتبط با علوم بین‌رشته­ای و همچنین مرتبط با حوزه‌ شیمی به میزان بیشتری قابل مشاهده بوده است.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Iran’s Research Institutes in Global Science: a Scientometrics Study

نویسنده [English]

  • S. Ebrahimi
PhD Student in Library and Information Science; Shahid Chamran University of Ahvaz, Ahvaz, Iran
چکیده [English]

Purpose- For the purpose of considering the quality as well as increasing the quantity of scientific work, the present study attempts to compare and evaluate the scientific productions of Iran’s research institutes in the ISI database using qualitative and quantitative criteria for three categories of research institutes (1) those under the authority of the Ministry of Science, Research, and Technology, (2) those under the authority of the Ministry of Public Health, and (3) other research institutes. In addition the study will assess the meaningfulness of the differences of these categories based on the four indexes considered in the study.
Design/methodology/approach- The study was conducted as a survey. The statistical universe being all research institutes in Iran which have had their scientific productions published in the ISI database from 1997 to 2006. Sampling was performed based on Garfield’s research (1993) in an evaluative and non-random method. The data was analyzed by means of the advanced search tools of the said database. The data was then analyzed in four categories (production, citation, citation impact, and cited document percentage) using descriptive and inferential statistics and with the SPSS13 software package.
Findings- The findings of the study indicate that the research center for basic sciences is the superior research institute among the ones under the authority of the Ministry of Science, Research, & Technology based on three factors. Iran’s Research Institute of Forests and Rangelands is the superior research institute among the rest based on all four factors. Research institutes in Iran working on basic sciences as well as chemistry and chemical engineering are the superior ones among all research institutes of this country based on all four factors. Based on the qualitative and quantitative indexes considered in the study, the results revealed no meaningful difference between the research institutes under the authority of the Ministry of Science, Research, and Technology and other research institutes.
Conclusion- This qualitative and quantitative evaluation of Iran’s research institutes based on all four factors, as well as the considerable degree of overlapping of the higher research institutes chosen, are indicative of the fact that both the quality and quantity of the scientific productions in research institutes have been considered together and at the same time. Such consideration is more visible in research institutes associated with interdisciplinary sciences including basic sciences research institutes, and those associated with the field of chemistry.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Iran’s research institutes
  • Scientific Productions
  • quantitative evaluation
  • qualitative evaluation
  • scientometrics indexes
  • Citation
  • citation impact