رویکردهای نظری در تطور نظام‌های رده‌بندی منابع کتابخانه‌ای

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکترای علم اطلاعات و دانش‌شناسی دانشگاه اصفهان

2 دانشیار گروه علم اطلاعات و دانش‌شناسی، دانشگاه اصفهان

چکیده

هدف: مرور نظریه‌ها و مطالعات نظری در حوزه رده‌بندی منابع کتابخانه‌ای و سیر تاریخی آنها به‌منظور شناسایی رهیافت‌ها و تحولات حوزه رده‌بندی.
روش/ رویکرد پژوهش: به‌صورت کتابخانه‌ای و با استفاده از تحلیل متون و نظریه‌های رده‌بندی انجام شده است.
یافته‌ها: نظریه‌های عمده‌ای که در طراحی نظام‌های رده‌بندی منابع کتابخانه‌ای مطرح شده‌اند عبارت‌اند از نظریه پشتوانه انتشاراتی، نظریه اجماع و توافق آموزشی و علمی، نظریه رده‌بندی پدیده‌محور دانش، نظریه سطوح یکپارچه، نظریه نظم تکاملی، رده‌بندی مقوله‌ای اطلاعات، و رده‌بندی دودویی. یافته‌ها نشان داد که رویکردهای جاری در سازماندهی، از رده‌بندی‌های ایستای جهان ثابت دانش به رده‌بندی جهان پویای مفاهیم و از رویکرد قیاسی به رویکردی استقرایی تغییر یافته است.
نتیجه‌گیری: نظریه‌ها با توجه به مقتضیات زمان و در پاسخ به معضلات نظام‌های رده‌بندی دانش بشری شکل گرفته‌اند، سیر تحول این نظریه‌ها نه کاملاً انباشتی و نه کاملاً خطی است. هریک از رده‌بندی‌ها نیز در سیر تکاملی خود متأثر از دیگر طرح‌ها بوده‌اند.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Theoritical approaches in developments of library classification systems

نویسندگان [English]

  • G. Movahedian 1
  • M. Cheshmeh Sohrabi 2
1 phd student in knowledge & information science university of isfahan
چکیده [English]

Objective: The aim of this study is to investigate the theories and theoretical studies in the field of library classifications and historical context of them in order to identify the approaches and developments in the field of classification.
Methodology/Approach: The method of research was literature review and investigation of the theory of classifications.
Results: The main theories in the designing of library classification systems that have been proposed include: Theory of Literary Warrant, Theory of scientific and educational consensus, Theory of phenomenon based knowledge organization classification, theory of integrative levels, Theory of Evolutionary Order, Information Coding Classification, and Universal Binary Classification
Conclusion: Current approaches in the knowledge organization have been shifted from static classification to dynamic, from universe of knowledge to universe of concepts and from deductive approaches to inductive approaches.
Keywords: Theory of Literary Warrant, Theory of scientific and educational consensus, Theory of phenomenon based knowledge organization classification, theory of integrative levels, Theory of Evolutionary Order, Information Coding Classification, and Universal Binary Classification.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Theory of Literary Warrant
  • Theory of scientific and educational consensus
  • Theory of phenomenon based knowledge organization classification
  • theory of integrative levels
  • Theory of Evolutionary Order
  • Information Coding Classification
  • and Universal Binary Classification

اب‍ن‌‌ح‍زم‌، ع‍ل‍ی‌ ب‍ن‌ اح‍م‍د (1369)‌. م‍رات‍ب‌ ال‍ع‍ل‍وم (م‍ح‍م‍دع‍ل‍ی‌ خ‍اک‍س‍اری، مترجم)‌. م‍ش‍ه‍د: آس‍ت‍ان‌ ق‍دس‌ رض‍وی‌، ب‍ن‍ی‍اد پ‍ژوه‍ش‌های‌ اس‍لام‍ی‌‏.

اکرمی، ایوب (1389). بررسی تطبیقی طبقه‌بندی‌های علوم در تمدن اسلامی. معرفت، 151، 71-88.

اندرسون، جک؛ اسکویک، لارا (1391). سازماندهی دانش: نقد و تحلیلی اجتماعی – تاریخی؛ بررسی نسبت طبقه‌بندی علوم و سازماندهی دانش با سازماندهی اجتماعی (رحمان شریف‌زاده، مترجم). سوره اندیشه، 62 و 63، 92-99.

بحرانی، مرتضی (1392). رشته، میان رشته، و تقسیم‌بندی علوم. فصلنامه مطالعات میان رشته‌ای درعلوم انسانی، 5 (2)، 37-59.

حقیقی، محمود (1366). مروری بر رده‌بندی نظری و رده‌بندی عملی. مجله روانشناسی و علوم تربیتی (دانشگاه تهران)، 45، 45-58.

داودی، مهدی (1370). مقدمه‌ای بر جنبه‌های نظری رده‌بندی. مطالعات ملی کتابداری و سازماندهی اطلاعات، 2 (4-1)، 271-302.

داودی، مهدی (1391). تاثیر آراء فرانسیس بیکن وآگوست کنت بر رده‌بندی دهدهی دیویی.در محمد خندان، تاملات نظری در کتابداری و اطلاع‌رسانی. تهران: کتاب نشر.

سجادی، سیدمحمدصادق (1360). طبقه‌بندی علوم در تمدن اسلامی. تهران: کاویان.

شاله، فلیسین‌ (1378). شن‍اخ‍ت‌ روش‌ ع‍ل‍وم‌، ی‍ا، ف‍ل‍س‍ف‍ه‌ ع‍ل‍م‍ی‌ (ی‍ح‍ی‍ی‌ م‍ه‍دوی، مترجم). ت‍ه‍ران‌: دان‍ش‍گ‍اه‌ ت‍ه‍ران‌.

فدایی عراقی، غلامرضا (1380). طرحی نو در طبقه‌بندی علوم. مجله علمی پژوهشی دانشکده ادبیات دانشگاه تهران، 47و 46 ( 158- 159)، 287-308.

فدایی عراقی، غلامرضا (1387). طرحی نو در طبقه‌بندی علوم و رده‌بندی کتابخانه‌ها و مراکز اطلاع‌رسانی. تهران: دبیرخانه هیات حمایت از کرسی‌ها.

فدایی عراقی، غلامرضا (1389). طرحی نو در طبقه‌بندی علوم. تهران: سازمان اسناد و کتابخانه ملی جمهوری اسلامی ایران.

مقدم، محمدباقر (1373). درآم‍دی‌ ب‍ر رده‌بندی‌ ع‍ل‍وم‌ "طبقه‌بندی‌ ک‍ت‍ب‌". ‏‫ق‍م‌‏‫: ک‍ت‍اب‍خ‍ان‍ه‌ ع‍م‍وم‍ی‌ ح‍ض‍رت‌ آی‍ت‌ال‍ل‍ه‌ال‍ع‍ظم‍ی‌ م‍رع‍ش‍ی‌ ن‍ج‍ف‍ی‌‏‫.

نشاط، نرگس (1388). پارادایم‌های نظری و نظریه‌پردازی در علم اطلاعات. اطلاع‌شناسی، 6 (23)، 3 -22.

یعقوب نژاد، محمدهادی (1390). طبقه‌بندی علوم و چالش‌های فرارو. فصلنامه فلسفه و الهیات، 16 (4)، 135-154.

یورلند، بیرگر (1381). نظریه و فرانظریه در علم اطلاع‌رسانی: تفسیری جدید (مهدی داودی، مترجم). در مبانی، تاریخچه و فلسفه علم اطلاع‌رسانی به کوشش علیرضا بهمن آبادی. تهران: کتابخانه ملی جمهوری اسلامی ایران.

Atkinson, Hugh C. (1990). Classification in an Unclassified World. In Betty G. Bengtson and Janet Swan Hill (Eds.), Classification of Library Materials: current and future potential for providing access. New York: Neal-Schuman.

Bailey, K, D. (2005). Typology Construction, Methods, and issues. Encyclopedia of Measurment, 3, 889-898.

Beghtol, Clare (1986). Semantic Validity: Concepts of Warrant in Bibliographic Classification Systems. Library resources & Technical Services, 30(2), 109- 125.

Beghtol, Clare (2009). Classification Theory. In Encyclopedia of library and information science, Third Edition. New York: Taylor and Francis.

Bliss, H. E. (1929). The Organization of Knowledge and the System of the Science. Holt: New York.

Broughton, V. (2008). Henry Evelyn Bliss – the other immortal, or a prophet without honor. Journal of librarianship and information Science, 40 (1), 45-58.

Buchanan, Brian (1979). Theory of Library Classification. London: C. Bingley.

Cochrane, Pauline A; Markey, Karen (1985). Preparing for the Use of Classification in Online Cataloging Systems and in Online Catalogs. Information Technology and Libraries, 4 (2), 91-111.

Comaromi, John P. (1990). Dewey decimal classification: History and Continuing Development. InClassification of Library Materials: current and future potential for providing access. Ed by Betty G. Bengtson and Janet Swan Hill. New York: Neal-Schuman.

Dahlberg, Ingetraut (2008). The information coding classification (ICC): A modern, theory- based fully-faceted, universal system of knowledge fields. Axiomathes, 18, 161-176.

Dousa, T. M. (2011). Evolutionary Order in the Classification Theories of CA Cutter and EC Richardson: Its Nature and Limits. NASKO, 2(1), 76-90.

Fadaie Araghi, Gholamreza (2004). A New Scheme for Library Classification. Cataloging & Classification Quarterly, 38 (2), 75-99.

Giess, M. D., Wild, P. J., & McMahon, C. A. (2007). The use of faceted classification in the organisation of engineering design documents. In Proceedings of the International Conference on Engineering Design, ICED’07, 28-31 August 2007, Paris, France.

Gnoli, C. (2005). BC2 classes for phenomena: An application of the theory of integrative levels. The Bliss Classification Bulletin, 47, 17-21.

Gnoli, C., Bosch, M., & Mazzocchi, F. (2007). A new relation for multidisciplinary knowledge organization systems: dependence. In proceedings of the Eighth ISKO-Spain Conference, 18-20 April 2007, León, Spain.

Gnoli, C., & Poli, R. (2004). Levels of reality and levels of representation. Knowledge Organisation, 31 (3), 151-160.

Gnoli, C. & Ridi (2014). Unified Theory of Information hypertextuality and levels of reality. Journal of Documentation, 70 (3), 443-460.

Hjørland, B. (2001). Towards a theory of aboutness, subject, topicality, theme, domain, field, content ... and relevance. Journal of the American Society for Information Science and Technology, 52 (9), 774-778.

Hjørland, B. & Pedersen, K. N. (2006). A substantive theory of classification for information retrival. Journal of Documentation, 61 (5), 582-597.

Kumar, Krishan (1994). Theory of classification. Delhi: Vikas.

Kwasnick, Barbara (1999). The role of classification in knowledge representation and discovery. Library Trends, 48 (1), 22-47.

Maltby, Arthur (1975). Sayers' manual of classification for librarians. London: Deutsch.

Mills, J. & Broughton, V. (1977). Bliss Bibliographic Classification, introduction and Auxiliary Schedules. London: Butterworths.

Ranganathan, S. R. (1967). Prolegomena to library classification. Bombay: Asia publishing House.

Richmond, Phyllis A. (1990). General theory of classification. In Classification of Library Materials: current and future potential for providing access. Ed by Betty G. Bengtson and Janet Swan Hill. New York: Neal-Schuman.

Sayers, W. C. Berwick (1978). A Manual of Classification for Librarians. 5th ed., by Arthur Maltbay. London: Deutsch.

Smiraglia, R. P. (2002). The progress of theory in knowledge organization. Library trends, 50(3), 330-349.

Vickery, B. C. (1952). Notational Symbols in Classification. Journal of Documentation, 8, 14-32.