دیدگاه کتابداران کتابخانه‌های عمومی استان فارس در مورد کاربرد کتاب‌های الکترونیکی ویژه کودکان در کتابخانه‌های عمومی

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسنده

مربی کتابداری و اطلاع‌رسانی دانشگاه پیام نور، مرکز جهرم

چکیده

هدف: با وجود محدودیت­های زیادی که کتابخانه­های عمومی با آنها روبرو هستند، استفاده از کتاب­های الکترونیکی از جمله ضرورت­های اجتناب­ناپذیر عصر کنونی به­شمار می­رود. پژوهش حاضر نیز به­منظور روشن  کردن توان کتابخانه­های عمومی برای به­کارگیری کتاب­های الکترونیکی ویژه کودکان 7-14 ساله انجام شده است.
روش/ رویکرد پژوهش: این پژوهش در سال 1388 و با همکاری کتابداران شاغل درکتابخانه­های عمومی استان فارس انجام شده است. به­علت پراکندگی جغرافیایی جامعه پژوهش، از پرسشنامه به­عنوان ابزار جمع­آوری اطلاعات استفاده شده است. روش پژوهش توصیفی بوده که با کمک جداول توزیع فراوانی صورت گرفته است.
یافته­ها: نتایج پژوهش نشان می­دهد که از مجموعه 123 کتابخانه مورد پژوهش تنها 24 کتابخانه (9/19درصد) در مجموعه خود کتاب الکترونیکی دارند. این کتابخانه­ها 5/85 درصد کتاب­های الکترونیکی را از طریق خرید و 5/14 درصد را نیز از طریق اهداء تهیه کرده­اند. اغلب کتاب­های الکترونیکی موجود در کتابخانه­ها (4/67 درصد) را کتاب­های مرجع تشکیل می­دهند که از این میان واژه­نامه­ها، و اطلس­ها بیشترین تعداد را به خود اختصاص داده­اند. از میان کتابخانه­های دارای کتاب الکترونیکی، 2/97 درصد اقدام به امانت دادن این منابع به محیط خارج از کتابخانه کرده­اند، و تنها 8/2 درصد از کتابداران معتقدند که کتاب­های الکترونیکی باید در محیط کتابخانه مورد استفاده قرار گیرند. از میان اولویت­های ارائه شده برای انتخاب کتاب­های الکترونیکی ویژ­ه­ کودکان، داشتن محتوای مناسب بیشترین امتیاز (از نمره 3، 9/2) را به خود اختصاص داده است. برخلاف ایده نویسندگانی مانند لندونی که معتقدند کتاب­های الکترونیکی موجب انحلال کتابخانه و تغییر در نقش کتابداران می­شوند، پاسخ­دهندگان این پژوهش معتقدند که کتاب­های الکترونیکی موجب تقویت کتابخانه­های عمومی شده و نقش کتابداران را پررنگ­تر کرده ­است. برگزاری دوره­های آشنایی با فناوری کتاب­های الکترونیکی برای کتابداران و فراهم نمودن تجهیزات مورد نیاز برای بهره­گیری از این منابع ازجمله مواردی است که می­تواند کودکان را به استفاده هر چه بیشتر از کتابخانه تشویق کند.
نتیجه­گیری: از دیدگاه کتابداران، کتاب­های الکترونیک در آینده گسترش بیشتری خواهند یافت، اما نمی­توانند به­صورت کامل جایگزین کتاب­های چاپی باشند. همچنین معتقدند که ورود کتاب­های الکترونیکی و به­طبع آن تهیه تجهیزات و امکانات لازم برای بهره­گیری از این منابع باعث دگرگونی در نقش آنها خواهد شد و از این تغییر ناخشنود نیستند

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

The Viewpoint of the Librarians of Public Libraries of Fars Province about the Usage of Children E-Books in Public Libraries

نویسنده [English]

  • A. Biranvand
Library and Information Science Instructor; Payam-e Noor University, Jahrom Branch, Jahrom, I.R. Iran
چکیده [English]

Purpose: With the many problems that public libraries face, using e-books is nowadays an inevitable necessity. The present research aimed to measure the capability of public libraries to deploy e-books for 7-14 year olds.
Design/Methodology/Approach: This research was carried out in 2009 and librarians working in public libraries of Fars Province participated. Since the research population was geographically scattered, a questionnaire was used as the data collection tool. The research used a descriptive method and frequency distribution tables.
Findings: The findings of the research show that from a total of 123 libraries studied, only 24 (19.9 percent) have e-books in their collections. These libraries have purchased 85.5 percent of their e-books and 14.5 percent of the e-books have been donated to them. A majority (67.4 percent) of the e-books available in the libraries studied are reference books, among which dictionaries and atlases were the most common. Most (97.2 percent) of the libraries loan their e-books and only 2.8 percent of the librarians believe that their e-books must only be used inside libraries. Among the priorities presented for selecting children's e-books, having proper content has the highest point (2.9 out of 3). In contrast to the viewpoint of authors such as Londoni who believe that e-books will lead to the dissolution of libraries and will change the role of librarians, the participants in this research believe that e-books will reinforce public libraries and the role of librarians will be highlighted. Running courses that familiarize librarians with e-book technology and obtaining the facilities required for using such resources are among the factors that can encourage children to use libraries more often.
Conclusion: From the viewpoint of librarians, e-books will become more widespread in the future, but they cannot substitute for print books completely. They also believe that e-books and the facilities required for using them will change the role of librarians; however, they are not displeased with this change.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Public libraries
  • library user
  • Librarian
  • child
  • E-book
  • print book