کتابخانه و کتابداری در ایران عصر سامانی

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسنده

رئیس گروه فراهم‌آوری منابع غیرکتابی سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران

چکیده

هدف: بررسی وضعیت ساختمان و تجهیزات، روش‌های گسترش مجموعه، ساماندهی کتاب، و انواع کتابخانه‌ها در عصر سامانی است.
روش/رویکرد پژوهش: روش پژوهش تاریخی است و داده‌های آن با استفاده از مرور متون و منابع کتابخانه‌ای گردآوری و تحلیل شده است.
یافته‌ها: کتابخانه‌ها از مهم‌ترین نهادهای فرهنگی در عصر سامانی به‌شمار می‌آیند و به انواع کتابخانه‌های سلطنتی، عمومی، مدارس، و مساجد تقسیم می‌شدند. مجموعه آنها بیشتر از طریق وقف، استنساخ، ترجمه، تألیف، و اهدا تأمین می‌شدند. در این نهادها که مکانی پژوهشی و آموزشی، از طریق تجمع علما و دانشمندان، به‌شمار می‌آمده است می‌توان کارکردهای اصلی حرفه کتابداری را مشاهده کرد.
نتیجه‌گیری: با توجه به شکوفایی و عظمت کتابخانه‌های مختلف، گسترش مداوم مجموعه‌ها، استفاده فراوان از منابع آنها، داشتن مراجعان دانشمند و عالم، و اداره نظامند این کتابخانه‌ها توسط هیئتی متشکل از مدیر، خازن، و کتابدار، اغراق نیست که شرق‌شناسان با وجود همزمانی این دوران با قرون وسطی در مغرب زمین، آن را "رنسانس فرهنگی" ایران نامیده‌اند.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Library and Librarianship in Samanid Empire

نویسنده [English]

  • F. Kohan
Head of Department of Acquisition of Non-Book Materials, National Library and Archives of Iran
چکیده [English]

Purpose: To explore library building and equipment, methods for collection development, book organizations and different kinds of libraries during Samanid period.
Methodology/Approach: The historical method is used and data was gathered from library resources.
Results: Libraries were the most important institutions in Samanid era and were categorized in royal, public, school and mosque libraries. Their collections were mainly provided through devotion, derivation, translation, compilation and donation. Many of the libraries' main activities can be seen in these institutions where scientists and scholars gathered for research and education.
Conclusion: Due to the growth and development of different libraries, the expansion in their collections, the high usage of their resources, having users from scientists and scholars and the systematic management of libraries by a committee of manager, treasurer and librarian; and in spite of being contemporary with Medieval in west, orientalists call Samanid era the age of "cultural renaissance" in Iran. 

کلیدواژه‌ها [English]

  • Library
  • Librarianship
  • Samanid Empire
  • Iran
  • History